← 维吉尔

埃涅阿斯纪

§8.326-8.404

巡览未来的罗马与维纳斯的祈求

埃万德鲁斯在向阿涅阿斯讲述拉提乌姆的历史与自身命运的同时,指引他参观罗马的遗迹并带他进入自己简陋的居所。入夜后,维纳斯恳求丈夫武尔坎努斯为阿涅阿斯锻造新的武器,武尔坎努斯在爱意的驱使下应允了她的请求。

显示 ▾
显示
译文
字体
AI ↗
← 上一节下一节 →
326

​deterior donec paulatim ac decolor aetas1

直到渐渐地,一个更糟且失去光泽的时代来临,

​et belli rabies et amor successit habendi.

战争的狂热与对占有的贪欲接踵而至。

​Tum manus Ausonia et gentes venere Sicanae,

随后,奥索尼亚的军队和西卡尼的部落到来,

​saepius et nomen posuit Saturnia tellus;

萨图尔努斯之地也屡次更改了名称;

330

​tum reges asperque immani corpore Thybris,

继而是诸王,以及躯体巨大的暴戾蒂布里斯,

​a quo post Itali fluvium cognomine Thybrim

此后我们意大利人便以他的名字将这条河

​diximus,2 amisit verum vetus Albula nomen;

称为蒂布里斯,而古老的阿尔布拉河则失去了其真实的名字。

​me pulsum patria pelagique extrema sequentem3

至于我,被逐出祖国,追寻着海洋的尽头,

​Fortuna omnipotens et ineluctabile fatum

万能的命运和不可逃避的劫数

335

​his posuere locis matrisque egere tremenda

将我安置在这些地方,我那令人敬畏的母亲

​Carmentis nymphae monita et deus auctor Apollo.

宁芙卡尔门斯的神谕,以及作为主导者的神明阿波罗驱使我来到此地。

​Vix ea dicta: dehinc progressus monstrat et aram

话音刚落,他便向前走去,指出了祭坛

​et Carmentalem Romani nomine portam

以及罗马人依其名所称的卡尔门塔里斯门,

​quam memorant, nymphae priscum Carmentis honorem,

据他们所传,这是对宁芙卡尔门斯的古老崇敬,

340

​vatis fatidicae, cecinit quae prima futuros

她是传达神谕的女先知,最早预言了未来

​Aeneadas magnos et nobile Pallanteum.

伟大的阿涅阿斯后裔和高贵的帕兰特乌姆。

​Hinc lucum ingentem quem Romulus acer Asylum

从这里,他指出了勇猛的罗穆路斯辟为“避难所”的巨林,

​rettulit et gelida monstrat sub rupe Lupercal,

并指出了冰冷岩石下的路佩尔卡尔,

​Parrhasio dictum Panos de more Lycaei.

这是依照帕拉西亚的习俗以吕凯乌斯潘神命名的。

345

​Nec non et sacri monstrat nemus Argileti

不仅如此,他还指出了神圣的阿尔吉莱图姆的林地,

​testaturque locum et letum docet hospitis Argi.

并以此地为证,讲述了客人阿尔古斯之死的来龙去脉。

​Hinc ad Tarpeiam sedem et Capitolia ducit,

由此,他将他们引至塔尔佩亚圣地和卡皮托林山,

​aurea nunc, olim silvestribus horrida dumis.

如今这里金碧辉煌,昔日却是一片荒芜、灌木丛生的可怕林莽。

​Iam tum religio pavidos terrebat agrestis

即便在当时,此地那令人敬畏的庄神氛围已使恐惧的乡民胆战心惊,

350

​dira loci, iam tum silvam saxumque tremebant.

即便在当时,他们面对着树林与岩石也在战栗。

​Hoc nemus, hunc, inquit, frondoso vertice collem

“这片林子,这顶着繁茂树冠的山丘,”他说道,

(quis deus incertum est) habitat deus: Arcades ipsum

“有一位神明居住于此(究竟是哪位神尚不确定);阿卡迪亚人相信

​credunt se vidisse Iovem, cum saepe nigrantem

他们曾亲眼见过朱庇特本人,当时他正频频用右手

​aegida concuteret dextra nimbosque cieret.

振动他那变黑的埃癸斯神盾,并召唤暴风云。

355

​Haec duo praeterea disiectis oppida muris,

此外,你还能看到这两座城墙倾圮的城镇,

​reliquias veterumque vides monimenta virorum.

它们是古人的遗迹与纪念。

​Hanc Ianus pater, hanc Saturnus condidit arcem:

这座城堡由父亲雅努斯所建,那一座由萨图尔努斯所建:

​Ianiculum huic, illi fuerat Saturnia nomen.

这一座曾名为雅尼库鲁姆,那一座曾名为萨图尔尼亚。

​Talibus inter se dictis ad tecta subibant

他们彼此进行着这样的谈话,走近了贫穷的

360

​pauperis Euandri passimque armenta videbant

埃万德鲁斯的住所,看到兽群四处

​Romanoque foro et lautis mugire Carinis.

在罗马广场和豪华的卡里奈低声鸣叫。

​Ut ventum ad sedes: Haec, inquit, limina victor

当他们来到住所时,他说道:“这道门槛,那胜利的

​Alcides subiit, haec illum regia cepit.

阿尔克伊得斯曾跨入过;这座宫殿曾接纳了他。

​Aude, hospes, contemnere opes et te quoque dignum

来客啊,敢于鄙视财富吧,让你自己也配得上

365

​finge deo4 rebusque veni non asper egenis.

神明,不要嫌弃这清贫的环境,到来吧。”

​dixit et angusti subter fastigia tecti

他说完,便将身躯高大的阿涅阿斯引至那狭窄屋顶的

​ingentem Aenean duxit stratisque locavit

檐下,并让他躺在铺着树叶和

​effultum foliis et pelle Libystidis ursae.

利比亚母熊皮的卧榻上。

​Nox ruit et fuscis tellurem amplectitur alis.

夜幕降临,用黑褐色的翅膀拥抱大地。

370

​At Venus haud animo nequiquam exterrita mater

但母亲维纳斯心中并非无端感到惊恐,

​Laurentumque minis et duro mota tumultu

因劳伦图姆人的威胁和残酷的骚乱而动摇,

​Volcanum adloquitur thalamoque haec coniugis aureo

她向武尔坎努斯搭话,在丈夫金色的寝室里

​incipit et dictis divinum adspirat amorem:

开始诉说,并在言语中注入了神圣的爱意:

​Dum bello Argolici vastabant Pergama reges

“当希腊的国王们用战争荒废佩尔伽蒙那

375

​debita casurasque inimicis ignibus arces,

注定要陷落的城堡、以及注定在敌人的烈火中倾覆的城池时,

​non ullum auxilium miseris, non arma rogavi

我未曾为可怜的人们请求任何援助,也未曾为你的技艺和力量

​artis opisque tuae nec te, carissime coniunx,

请求武器,亲爱的丈夫,我也不愿

​incassumve tuos volui exercere labores,

让你白白操劳,

​quamvis et Priami deberem plurima natis

尽管我欠普里阿摩斯的子嗣许多恩情,

380

​et durum Aeneae flevissem saepe laborem.

也曾多次为阿涅阿斯的艰难劳顿痛哭流涕。

​Nunc Iovis imperiis Rutulorum constitit oris:

如今,遵照朱庇特的旨意,他已立足于鲁图利人的海岸:

​ergo eadem supplex venio et sanctum mihi numen

因此,我以同样的身份,作为恳求者到来,向我敬畏的神明

​arma rogo5 genetrix nato. Te filia Nerei,

请求武器,一个母亲为她的儿子请求。涅柔斯的女儿可以,

​te potuit lacrimis Tithonia flectere coniunx.

提托诺斯的妻子也可以用眼泪打动你。

385

​Aspice qui coeant populi, quae moenia clausis

看看那些正在集结的民族,看看那些紧闭城门

​ferrum acuant portis in me exscidiumque meorum.

磨砺利刃、企图对付我和毁灭我子民的城池吧。”

​Dixerat et niveis hinc atque hinc diva lacertis

她已说完,女神用雪白的手臂从四面八方

​cunctantem amplexu molli fovet. Ille repente

将那犹豫不决的丈夫温柔地环抱并温暖着。他突然

​accepit solitam flammam, notusque medullas

感受到了那习惯的火焰,熟悉的温热

390

​intravit calor et labefacta per ossa cucurrit:

深入骨髓,传遍了他那酥软的骨骼:

​non secus atque olim tonitru cum rupta corusco

正如闪烁的雷霆有时劈开一道

​ignea rima micans percurrit lumine nimbos.

炽热的裂缝,闪耀着光芒穿过乌云一般。

​Sensit laeta dolis et formae conscia coniunx.

妻子察觉到了这一点,为自己的计谋得逞感到欣喜,也深知自己的美貌。

​Tum pater aeterno fatur devinctus amore:

这时,被永恒之爱束缚的父亲说道:

395

​Quid causas petis ex alto? Fiducia cessit

“你为何要从远处寻找理由?女神啊,对我的

​quo tibi, diva, mei?6 Similis si cura fuisset,

信任,究竟退缩到何处去了?如果当时有同样的关切,

​tum quoque fas nobis Teucros armare fuisset:

那时我们为特洛伊人武装也是合乎天条的;

​nec pater omnipotens Troiam nec fata vetabant

全能的父亲和命运均未禁止特洛伊

​stare decemque alios Priamum superesse per annos.

立足,也未禁止普里阿摩斯再多活十年。

400

​Et nunc, si bellare paras atque haec tibi mens est,

而今,如果你准备交战且这是你的意愿,

​quidquid in arte mea possum promittere curae,

在我的技艺中凡是我能承诺予以关注的,

​quod fieri ferro liquidove potest electro,

凡是能用钢铁或熔化的琥珀金制作的,

​quantum ignes animaeque valent, absiste precando

凡是烈火与风箱的力量所能及的,不要再用恳求

​viribus indubitare tuis. Ea verba locutus

来怀疑你自己的力量。” 说了这些话之后,

语法注6 条
  1. 8.326deterior donec paulatim ac decolor aetas

    连词 donec 搭配直陈式完成时 successit(第327行),表示时间上的推移与结果(“直到……时代来临”)。形容词 decolor(失去光泽的、褪色的)与前文的“黄金时代”(aurea saecula)形成对比,暗示了向青铜或铁器时代的过渡。

  2. 8.331a quo post Itali fluvium cognomine Thybrim / diximus

    动词 diximus 在此处意为“呼唤、命名”,带双宾格(fluvium 和 Thybrim)。cognomine 为关系夺格(“以……名字”)或方式夺格。关系代词短语 a quo(源自他)指代作为河流命名来源的国王蒂布里斯。

  3. 8.333me pulsum patria pelagique extrema sequentem

    宾格代词 me 是第335行主句动词 posuere(以及 egere)的直接宾语,并受到分词 pulsum 和 sequentem 的修饰。句子的核心结构为:“全能的命运与不可避免的劫数,将(被逐出祖国、追寻海洋尽头的)我安置在这些地方。”主语、宾语和动词之间因长修饰语而产生大幅度的离隔。

  4. 8.364te quoque dignum / finge deo

    finge 是第二人称单数命令式(“塑造你自己、使你相配”)。形容词 dignum(宾格,作 te 的宾语补足语)搭配夺格 deo,意为“配得上神”。整句意为“让你自己也配得上神明”,勉励阿涅阿斯像当年的赫拉克勒斯那样,避开物质财富以接近神圣。

  5. 8.382sanctum mihi numen / arma rogo

    动词 rogo(请求)在此处采用双宾格结构(“向某人请求某物”)。此处她向“神圣的神威”(sanctum numen,指武尔坎努斯,宾格)请求“武器”(arma,亦为宾格)。mihi 是关系与格(“对我而言”)。

  6. 8.395Fiducia cessit / quo tibi, diva, mei?

    mei 是人称代词 ego 的属格(目的格属格),修饰名词 fiducia(信任),意为“对我的信任”。quo 是疑问副词(“去往何处”),此处省略了运动动词(如 abiit)。意为:“女神啊,你对我的信任退缩到何处去了?”

翻译:Gemini 3.5 Flash(2026-05-22 发布)
  • 中于 2026-05-24 由 Gemini 3.5 Flash 重新翻译
urn:cts:latinLit:phi0690.phi003.humanitext-lat2:8.326-8.404