← 维吉尔

埃涅阿斯纪

§8.244-8.325

诛灭卡库斯与萨图尔努斯的黄金时代

叙述了阿尔克伊得斯战胜卡库斯的事迹,以及由波蒂提乌斯和皮纳里乌斯家族确立的祭仪起源。随后,国王埃万德鲁斯向埃涅阿斯讲述了萨图尔努斯确立法制并统治拉提乌姆的黄金时代历史。

显示 ▾
显示
译文
字体
AI ↗
← 上一节下一节 →
244

​infernas reseret1 sedes et regna recludat

敞开了阴间的居所,显露出那被神明厌恶的、

245

​pallida, dis invisa, superque immane barathrum

苍白王国,从上方可以看到那巨大的深渊,

​cernatur, trepident inmisso lumine manes.

而死者的亡魂因射入的光芒而战栗。

​Ergo insperata deprensum luce repente

因此,阿尔克伊得斯从上方用武器逼迫着那个在不意之光中突然被捕获、

​inclusumque cavo saxo atque insueta rudentem

被困在空洞岩石里、正发出异样咆哮的家伙,并调用

​desuper Alcides telis premit omniaque arma

一切武器,以树枝和巨大的磨盘石紧紧相逼。

250

​advocat et ramis vastisque molaribus instat.

然而他(因为此时已无任何脱离危险的退路),

​Ille autem, neque enim fuga iam super ulla pericli,

从喉中吐出巨大的烟雾(说来惊人),

​faucibus ingentem fumum (mirabile dictu)

用盲目的黑暗包裹了居所,

​evomit involvitque domum caligine caeca,

夺去了眼前的视界,并在洞穴深处聚集起

​prospectum eripiens oculis, glomeratque sub antro

混杂着火与黑暗、吐着烟雾的黑夜。

255

​fumiferam noctem commixtis igne tenebris.

阿尔克伊得斯在愤怒中无法忍受,只身穿过火焰,

​Non tulit Alcides animis seque ipse per ignem

纵身一跃,跳向那最浓重的烟雾翻滚、

​praecipiti iecit saltu, qua plurimus undam

巨大的洞穴在黑雾中沸腾的地方。

​fumus agit nebulaque ingens specus aestuat atra.

在这里,他在黑暗中抓住了那吐着无用火焰的卡库斯,

​Hic Cacum in tenebris incendia vana vomentem

将其扭作一团死死抱住,紧紧贴在他身上,掐住他那

260

​corripit in nodum complexus et angit inhaerens

凸出的眼睛和滴血不剩的喉咙。

​elisos oculos et siccum sanguine guttur.

刹那间,大门被彻底剥离,黑暗的巢穴被敞开,

​Panditur extemplo foribus domus atra revolsis,

被掠走的牛群和曾被矢口否认的赃物,

​abstractaeque boves abiurataeque rapinae

都暴露在天日之下,那具丑陋的尸体被揪着脚

​caelo ostenduntur, pedibusque informe cadaver

拖了出来。人们的心中无法看够那

265

​protrahitur. Nequeunt expleri corda tuendo2

可怕的眼睛、面孔以及那半兽胸膛上

​terribilis oculos, voltum villosaque saetis

蓬乱的刚毛,还有那喉中已然熄灭的火焰。

​pectora semiferi atque extinctos faucibus ignis.

自那时起,这一尊崇便得以庆祝,欢欣的子孙后代

​Ex illo celebratus honos, laetique minores

坚守着这一节日,最先倡导的波蒂提乌斯,

​servavere diem, primusque Potitius auctor

以及作为赫拉克勒斯祭仪守护者的皮纳里乌斯家族。

270

​et domus Herculei custos Pinaria sacri.

他在林中建立了这座祭坛,它将永远

​Hanc aram luco statuit, quae maxuma semper

被我们称为“最大”,也将永远是最大的祭坛。

​dicetur nobis et erit quae maxuma semper.

因此,来吧,青年们,为了颂扬这伟大的功绩,

​Quare agite, o iuvenes, tantarum in munere laudum

用绿叶束起发丝,用右手举起酒杯,

​cingite fronde comas et pocula porgite dextris

呼唤我们共同的神明,心甘情愿地献上美酒。”

275

​communemque vocate deum et date vina volentes.

他刚说完,双色的白杨便在赫拉克勒斯的阴影中

​Dixerat, Herculea bicolor cum populus umbra

遮覆了他的头发,叶片交错缠绕垂下,

​velavitque comas foliisque innexa pependit

圣杯填满了他的右手。所有人更加迅速地、

​et sacer implevit dextram scyphus. Ocius omnes

满心欢喜地在餐桌上洒酒祭神,并向神明祈祷。

​in mensam laeti libant divosque precantur.

与此同时,随着天空倾斜,暮星临近,

280

​Devexo interea propior fit Vesper Olympo,

祭司们和首领波蒂提乌斯已经出发,

​iamque sacerdotes primusque Potitius ibant,

他们依循惯例裹着兽皮,手持火把。

​pellibus in morem cincti, flammasque ferebant.

他们重设筵席,端上第二道餐桌的喜人

​Instaurant epulas et mensae grata secundae

礼物,用满载的盘碟堆满祭坛。

​dona ferunt cumulantque oneratis lancibus aras.

随后,萨利神官们伴着歌声,在燃烧的祭坛周围

285

​tum Salii ad cantus incensa altaria circum

出现,他们的太阳穴上束着白杨的树枝,

​populeis adsunt evincti tempora3 ramis,

这边是青年合唱队,那边是老年合唱队;他们用歌声

​hic iuvenum chorus, ille senum; qui carmine laudes

宣扬赫拉克勒斯的颂歌与事迹:他如何最先用双手

​Herculeas et facta ferunt: ut prima novercae

捏碎了继母的怪物,扼死了双蛇;

​monstra manu geminosque premens eliserit angues,

同样的,他如何在战争中摧毁了杰出的城市,

290

​ut bello egregias idem disiecerit urbes,

包括特洛伊和欧卡利亚;他如何在欧律斯透斯国王手下,

​Troiamque Oechaliamque, ut duros mille labores

因不公的朱诺的命运,历经了

​rege sub Eurystheo fatis Iunonis iniquae

千般艰险的劳役。

​pertulerit. Tu nubigenas, invicte, bimembris

“不可战胜者啊,你亲手宰杀了云中而生、身兼双躯的

​Hylaeeumque Pholumque, manu, tu Cresia mactas

许莱乌斯和福洛斯;你击杀了克里特岛的

295

​prodigia et vastum Nemeae sub rupe leonem.

怪物,以及涅墨亚岩石下的巨狮。

​Te Stygii tremuere lacus, te ianitor Orci

在你面前,冥河之湖战栗;在你面前,冥府的看门狗

​ossa super recubans antro semesa cruento;

在血腥的洞穴里趴在啃剩的骨头上战栗;

​nec te ullae facies, non terruit ipse Typhoeus,

没有任何可怖的嘴脸吓倒你,即使是提丰本人,

​arduus arma tenens; non te rationis4 egentem

高举武器矗立,也无法令你退缩;当拥有无数蛇头的

300

​Lernaeus turba capitum circumstetit anguis.

勒拿九头蛇将你包围时,你也未曾丧失心智。

​Salve, vera Iovis proles, decus addite divis,

致敬,朱庇特的真子,增添了诸神荣耀者,

​et nos et tua dexter adi pede sacra secundo.

请带着吉兆的脚步,降临到我们和你的祭仪中。”

​Talia carminibus celebrant; super omnia Caci

他们用这些歌声赞美着;在一切之上,他们还加上了卡库斯的

​speluncam adiciunt spirantemque ignibus ipsum.

洞穴,以及那喷吐着火焰的怪物本身。

305

​Consonat omne nemus strepitu collesque resultant.

整片林木在喧嚣中鸣响,山丘回荡着回音。

​Exim se cuncti divinis rebus ad urbem

随后,神圣的仪式完毕,众人一同返回

​perfectis referunt. Ibat rex obsitus aevo

城里。饱经岁月的国王走在前面,

​et comitem Aenean iuxta natumque tenebat

让埃涅阿斯和他的儿子作为同伴紧随其侧,

​ingrediens varioque viam sermone levabat.

在行进中以多样的谈话减轻路途的劳顿。

310

​miratur facilisque oculos fert omnia circum

埃涅阿斯惊叹不已,轻松地将目光投向四周的一切,

​Aeneas capiturque locis et singula laetus

他被这些地方所吸引,欢欣地打听着、

​exquiritque auditque virum monimenta priorum.

倾听着前人留下的每一处遗迹。

​Tum rex Euandrus, Romanae conditor arcis:

这时,罗马城堡的创建者埃万德鲁斯国王说道:

​Haec nemora indigenae fauni nymphaeque tenebant

“这些林木曾由土生的法乌努斯和宁芙们占据,

315

​gensque virum truncis et duro robore nata,

还有那诞生于树干和坚硬橡木的凡人种族,

​quis neque mos neque cultus erat, nec iungere tauros

他们既无社会习俗也无开化文化,不懂得套驾雄牛,

​aut componere opes norant aut parcere parto,

不懂得积聚财富,也不懂得节制所得,

​sed rami atque asper victu venatus alebat.

而是树枝和粗野的狩猎食物养活了他们。

​Primus ab aetherio venit Saturnus Olympo,

最先,萨图尔努斯自苍穹的奥林匹斯降临,

320

​arma Iovis fugiens et regnis exsul ademptis.

他逃避着朱庇特的武器,因失去王权而被流放。

​Is genus indocile ac dispersum montibus altis

他将这散落于高山之上的顽冥部族

​composuit legesque dedit Latiumque vocari

凝聚起来,授予他们法律,并宁愿称此地为拉提乌姆,

​maluit, his quoniam latuisset tutis in oris.

因为他曾在这些安全的海岸藏匿。

​Aurea quae perhibent illo sub rege fuere

人们所传颂的黄金时代,便是在这位国王的统治下;

325

​saecula. Sic placida populos in pace regebat,

他就这样在宁静的和平中统治着他的子民,

语法注4 条
  1. 8.244reseret

    由第243行中的接续词短语“non secus ac si”(宛如、仿佛)引导的现在时虚拟语气,表示假设(虚拟)情景。这一连串动词(reseret, recludat, cernatur, trepident)生动地描绘了想象中的画面。

  2. 8.265tuendo

    动名词夺格。与被动不定式“expleri”连用,意为“通过注视(而满足)”。“tuendo”保留了及物动词的性质,直接支配其后的宾格名词短语(oculos, voltum, pectora, ignis)。

  3. 8.286tempora

    关系宾格(又称“希腊式宾格”)。伴随被动分词“evincti”(被系住、被束绑),具体限定该动作所涉及的身体部位(太阳穴/颞部)。

  4. 8.299rationis

    属格,受分词“egentem”(缺乏、需要)支配。在此处“rationis egentem”字面意为“缺乏理性”,引申为“惊慌失措”;双重否定“non te rationis egentem”则表示“你并未丧失理智/依然冷静沉着”。

翻译:Gemini 3.5 Flash(2026-05-22 发布)・修订记录(1 处,最近 2026-09-21)
  • 2026-09-21 AI校阅 — 译文 1 处
urn:cts:latinLit:phi0690.phi003.humanitext-lat2:8.244-8.325