← 维吉尔

埃涅阿斯纪

§7.568-7.651

朱诺开启战争之门与开战

复仇女神通过阿姆桑克图斯之谷返回阴间后,拉丁人抬着死者的尸体聚集在王宫前要求战争。拉提努斯国王坚决抵抗但最终放弃控制权,朱诺亲自撞开“战争之门”点燃战火,诗人随后开始歌颂参战的诸位英雄。

显示 ▾
显示
译文
字体
AI ↗
← 上一节下一节 →
568

​Hic specus horrendum et saevi spiracula Ditis

在这里,一个恐怖的洞穴与非情之神迪斯的吸气孔

​monstrantur, ruptoque ingens Acheronte vorago

显现出来,因阿克隆河被冲破而产生的巨大深渊

570

​pestiferas aperit fauces, quis1 condita Erinys,

张开了有害的喉口,那隐藏于其中的复仇女神、被憎恶的神明,

​invisum numen, terras caelumque levabat.

使大地和天空得以从[她那重苦的纠缠中]解脱。

​Nec minus interea extremam Saturnia bello

在此期间,萨图尔努斯之女、天后也同样不减攻势,为战争

​imponit regina manum. Ruit omnis in urbem

施加了最后的一手。全体牧人从战线上涌入城市,

​pastorum ex acie numerus caesosque reportant

带回了被杀之人的尸体,

575

​Almonem puerum foedatique ora Galaesi

即少年阿尔莫和脸部受创的加莱苏斯,

​implorantque deos obtestanturque Latinum.

他们向神明哀求,并拉住拉提努斯进行申诉。

​Turnus adest medioque in crimine caedis et igni

图尔努斯也在场,并在对屠杀的指责与愤怒之火的中途

​terrorem ingeminat: Teucros in regna vocari,

成倍地加剧了恐慌:声称特洛伊人正被召入王国,

​stirpem admisceri Phrygiam, se limine pelli.

弗里吉亚的血统将被混入,而他自己则正被驱逐出家门。

580

​Tum quorum2 attonitae Baccho nemora avia matres

当时,那些因巴克科斯而狂乱的母亲们在荒凉的森林中

​insultant thiasis (neque enim leve nomen Amatae),

以狂舞跳跃之人(因为阿马塔的名望绝非轻微)的亲属,

​undique collecti coeunt Martemque fatigant.

从四面八方聚集并会合,纠缠着战神要求开战。

​Ilicet infandum cuncti contra omina bellum,

顿时,众人违抗着神兆,

​contra fata deum perverso numine3 poscunt,

违抗着神明的命运,以扭曲的神意要求一场不可言说的战争,

585

​certatim regis circumstant tecta Latini.

争先恐后地包围了拉提努斯国王的府邸。

​Ille velut pelagi rupes immota resistit,

他犹如海中岿然不动的礁石般抵抗着,

​ut pelagi rupes magno veniente fragore,

犹如巨大的轰鸣袭来时海中的礁石,

​quae sese multis circum latrantibus undis

在无数波涛环绕狂吠之下,依然凭借其庞大身躯自持;

​mole tenet; scopuli nequiquam et spumea circum

周围的峭壁与泛着泡沫的岩石徒劳地轰鸣,

590

​saxa fremunt laterique inlisa refunditur alga.

拍打在其侧面的海藻被无情地抛回。

​Verum ubi nulla datur caecum exsuperare potestas

然而,当没有任何力量能够战胜那盲目的

​consilium et saevae nutu Iunonis eunt res,

密谋,而事态完全在无情朱诺的默许下发展时,

​multa deos aurasque pater testatus inanis:

这位父亲多次呼唤神明与空洞之风作为见证,说道:

​Frangimur heu fatis, inquit, ferimurque procella!

“哀哉,我们被命运击碎,被风暴裹挟而去!

595

​Ipsi has sacrilego pendetis sanguine poenas,

你们自己将用不敬之血来偿还这些惩罚,

​O miseri. Te, Turne, nefas, te triste manebit

可怜的人啊。图尔努斯啊,罪愆将等待着你,悲惨的刑罚也将等待着你,

​supplicium, votisque deos venerabere seris.

你终将在太迟的誓愿中崇敬神明。

​Nam mihi parta quies, omnisque in limine portus;

因为我的安宁已经准备就绪,所有的港湾已近在咫尺;

​funere felici spolior. Nec plura locutus

我只是被剥夺了幸福之死的荣耀。”不再多言,

600

​saepsit se tectis rerumque reliquit habenas.

他闭门不出,放弃了国政的缰绳。

​Mos erat Hesperio in Latio, quem protinus urbes

在赫斯佩里亚的拉提乌姆曾有一种神圣的习俗,阿尔巴的城邦

​Albanae coluere sacrum nunc maxima rerum

一直视其为神圣并予以遵守,如今万物之最的罗马也予以遵守,

​Roma colit, cum prima movent in proelia Martem,

即当他们最初将战神驱往战场时,

​sive Getis inferre manu lacrimabile bellum

无论是准备用武力向格特人发动令人悲伤的战争,

605

​Hyrcanisve Arabisve parant seu tendere ad Indos

还是准备向许尔卡尼亚人或阿拉伯人进军,亦或是向印度人挺进,

​Auroramque sequi Parthosque reposcere signa.

追随曙光,并要求帕提亚人归还军旗。

​Sunt geminae belli portae (sic nomine dicunt)

有两扇双生的战争之门(人们以此名字称呼它),

​religione sacrae et saevi formidine Martis;

因宗教而显得神圣,并因对无情战神的恐惧而令人敬畏;

​centum aerei claudunt vectes aeternaque ferri

百根青铜闩将其关闭,铁的永久

610

​robora, nec custos absistit limine Ianus:

强固使之闭合,看守者雅努斯绝不离开门槛。

​has, ubi certa sedet patribus sententia pugnae,

当元老院下定决一死战的明确决心时,

​ipse Quirinali trabea cinctuque Gabino4

身披奎里努斯托拉贝亚、束着加比伊腰带的

​insignis reserat stridentia limina consul,

显赫执政官亲自打开这吱呀作响的门,

​ipse vocat pugnas; sequitur tum cetera pubes,

他亲自召唤战争;随后其余的青年跟随其后,

615

​aereaque adsensu conspirant cornua rauco.

青铜角笛以沙哑的赞同之声齐鸣。

​Hoc et tum Aeneadis indicere bella Latinus

按照这一习俗,拉提努斯在当时也被要求对埃涅阿斯的部众

​more iubebatur tristisque recludere portas.

宣战,并打开那令人悲痛的门。

​Abstinuit tactu pater aversusque refugit

然而,这位父亲拒绝触碰,转身逃离了

​foeda ministeria et caecis se condidit umbris.

这肮脏的差事,将自己隐藏于深沉的阴影之中。

620

​Tum regina deum caelo delapsa morantis

此时,天后亲自从天而降,亲手撞开了

​impulit ipsa manu portas, et cardine verso

那迟滞的门,在转动门轴之际,

​belli ferratos rumpit Saturnia postes.

萨图尔努斯之女撞碎了战争那铁铸的门柱。

​Ardet inexcita Ausonia atque immobilis ante;

此前未被惊醒、静止不动的大地燃起了战火;

​Pars pedes ire parat campis, pars arduus altis

一部分人准备作为步兵在平原上前进,另一部分人则在高大的骏马之上

625

​pulverulentus equis furit; omnes arma requirunt.

尘土飞扬,狂奔怒吼。所有人都在寻找武器。

​Pars levis clipeos et spicula lucida tergent

一部分人擦拭着轻便的盾牌和闪亮的箭矢,

​arvina pingui subiguntque in cote secures;

用丰厚的动物油脂润滑,并在砥石上研磨斧头;

​signaque ferre iuvat sonitusque audire tubarum.

他们乐于扛起军旗,倾听军号的轰鸣。

​Quinque adeo magnae positis incudibus urbes

多达五个大都市架起铁砧,

630

​tela novant, Atina potens Tiburque superbum,

新制武器:强大的阿蒂纳和骄傲的蒂布尔、

​Ardea Crustumerique et turrigerae Antemnae.

阿尔デア、克鲁斯图梅里以及戴着塔楼的安泰姆奈。

​Tegmina tuta cavant capitum flectuntque salignas

他们打造头部的安全防具,用柳条弯曲成

​umbonum cratis; alii thoracas aenos

盾牌的骨架;其他人则打造青铜胸甲,

​aut levis ocreas lento ducunt argento;

或用延展性极佳的白银拉制轻便的胫甲;

635

​vomeris huc et falcis honos, huc omnis aratri

犁头和镰刀的荣誉让步于此,对犁的一切

​cessit amor; recoquunt patrios fornacibus enses.

热爱也退让于此。他们在熔炉中重新锻造祖传的宝剑。

​Classica iamque sonant; it bello tessera signum.

此时军号已然响起,战争的暗号作为信号传达开来。

​Hic galeam tectis trepidus rapit, ille frementis

这里,有人惊慌地从家中夺过头盔;那里,有人强迫嘶鸣的骏马

​ad iuga cogit equos clipeumque auroque trilicem

套上车轭,戴上盾牌,穿上由黄金三层编织而成的

640

​loricam induitur5 fidoque accingitur ense.

铠甲,并佩戴上可靠的宝剑。

​Pandite nunc Helicona, deae, cantusque movete,

女神们啊,如今请敞开赫利孔山,唤起歌声:

​qui bello exciti reges, quae quemque secutae

哪些国王被唤醒投入战争,哪些追随各人的队伍

​complerint campos acies, quibus Itala iam tum

填满了平原,当时育人的意大利大地已然因哪些

​floruerit terra alma viris, quibus arserit armis.

勇士而繁荣,因哪些武器而燃烧。

645

​Et meministis enim, divae, et memorare potestis:

因为神明们啊,你们记得,并且能够叙述:

​ad nos vix tenuis famae perlabitur aura.

而传到我们这里的,不过是微弱的名声之风。

​Primus init bellum Tyrrhenis asper ab oris

首先,来自第勒尼安海岸、冷酷且

​contemptor divom Mezentius agminaque armat.

蔑视神明的梅森提乌斯参战,并武装起他的队伍。

​Filius huic iuxta Lausus, quo pulchrior alter

在其身旁的是他的儿子劳苏斯,除劳伦特姆的

650

​non fuit excepto Laurentis corpore Turni,

图尔努斯的身体之外,没有人比他更为俊美;

​Lausus, equum domitor debellatorque ferarum,

那驯马者与野兽征服者劳苏斯。

语法注5 条
  1. 7.570quis

    关系代词 quibus 的缩短形式(夺格复数)。其先行词是阴性复数名词 fauces(喉口、深渊),表示复仇女神埃里纽斯隐藏在“其中”或通过“其”进入地府。

  2. 7.580quorum

    关系代词的属格复数形式,修饰后文的 matres(母亲们)。在语义上以先前聚集的男子(undique collecti)为先行词,结构为“在他们之中,那些因巴克科斯而狂乱的母亲们”。

  3. 7.584perverso numine

    伴随状况或方式的夺格,“以扭曲的神意”或“怀着不祥的意志”。表现了人们在违抗神谕和前兆、执意走向战争时的颠倒狂热状态。

  4. 7.612cinctuque Gabino

    描写或状态夺格,指古罗马宗教仪式中,执政官在执行特定庄严任务时所采用的特定着装方式(加比伊式系带法)。

  5. 7.639clipeumque ... induitur

    动词 induitur(穿戴、披上)在此作为受希腊语影响的中动语态(反身用法)发挥作用,直接带宾格形式的 clipeum(盾)和 loricam(胸甲)作为其直接宾语。

翻译:Gemini 3.5 Flash(2026-05-22 发布)・修订记录(1 处,最近 2026-09-21)
  • 2026-09-21 AI校阅 — 译文 1 处
urn:cts:latinLit:phi0690.phi003.humanitext-lat2:7.568-7.651