← 维吉尔

埃涅阿斯纪

§7.407-7.486

图尔努斯的狂乱与圣鹿之死

阿莱克托化身为年老的祭司拜访鲁图利人的国王图尔努斯,企图煽动他发动战争。在遭到图尔努斯的嘲笑后,她显露真身并将狂怒注入其心中。被激怒的图尔努斯向拉提努斯宣战,而阿莱克托则诱使尤路斯误射了一只神圣的公鹿,从而点燃了最初的战火。

显示 ▾
显示
译文
字体
AI ↗
← 上一节下一节 →
407

​consiliumque omnemque domum vertisse1 Latini,

并颠覆了拉提努斯的计划和整个家庭[之后],

​protinus hinc fuscis tristis dea tollitur alis

这位阴郁的女神立刻从这里拍打着黑色的翅膀飞起,

​audacis Rutuli ad muros, quam dicitur urbem2

前往勇敢的鲁图利人[国王]的城墙。据说

410

​Acrisioneis Danae fundasse colonis,

达那厄被湍急的南风送达后,曾为阿克里西奥斯的移民们建立过这座城市。

​praecipiti delata noto. Locus Ardea quondam

这个地方过去曾被先祖们称为阿尔德亚,

​dictus avis, et nunc magnum manet Ardea nomen,

而今阿尔德亚依然是一个伟大的名字,

​sed fortuna fuit; tectis hic Turnus in altis

但它的荣光已成往事;在这座高耸的府邸里,图尔努斯

​iam mediam nigra carpebat nocte quietem.

已经在漆黑的夜里,享受着夜半的安宁。

415

​Allecto torvam faciem et furialia membra

阿莱克托脱去了狰狞的面容和复仇女神的身躯,

​exuit, in vultus sese transformat anilis;

改变了自己的外表,化作龙钟的老妇;

​et frontem obscenam rugis arat, induit albos

她在丑陋的额头上犁出皱纹,戴上系有发带的

​cum vitta crinis, tum ramum innectit olivae;

白发,接着缠上一枝奥リーブ;

​fit Calybe Iunonis anus templique sacerdos

她成了朱诺神庙的老祭司卡吕贝,

420

​et iuveni ante oculos his se cum vocibus offert:

并在年轻人的眼前现身,说出了这样一番话:

​Turne, tot incassum fusos patiere3 labores

“图尔努斯啊,你难道甘愿容忍这么多辛劳付诸东流,

​et tua Dardaniis transcribi sceptra colonis?

并让你那至高无上的王权被让给达尔达尼亚的移民吗?

​Rex tibi coniugium et quaesitas sanguine dotes

国王拒绝了你应得的婚约以及用你的鲜血换来的嫁妆,

​abnegat, externusque in regnum quaeritur heres.

反而在帝国中寻找一位外邦的继承人。

425

​I nunc, ingratis offer te, inrise, periclis;

去吧,被嘲弄的人,将你自己奉献给这毫无回报的危险中去吧;

​Tyrrhenas, i, sterne acies; tege pace Latinos.

去吧,去横扫第勒尼安的军队;用和平去庇护拉丁人。

​Haec adeo tibi me, placida cum nocte iaceres,

的确,当你在宁静的夜里躺着时,

​ipsa palam fari omnipotens Saturnia iussit.

全能的萨图尔努斯之女亲自命令我向你公开传达这些旨意。

​Quare age et armari pubem portisque moveri

因此,行动起来,高兴地准备让年轻人们全副武装,

430

​laetus in arma para, et Phrygios qui flumine pulchro

并从城门出发投入战斗;把那些盘踞在美丽河畔的

​consedere duces pictasque exure carinas.

弗里吉亚首领们,以及他们色彩斑斓的战船通通付之一炬。

​Caelestum vis magna iubet. Rex ipse Latinus,

天上诸神不可抗拒的力量在命令着。如果拉提努斯国王本人

​ni dare coniugium et dicto parere fatetur,

不承认这桩婚约,不服从你的话语,

​sentiat et tandem Turnum experiatur in armis.

那就让他自食其果,并最终在战场上见识一下图尔努斯的力量吧。”

435

​Hic iuvenis vatem inridens sic orsa vicissim

此时,年轻人带着对女祭司的嘲讽,如此

​ore refert: Classis4 invectas Thybridis undam

开口反驳道:

​non, ut rere, meas effugit nuntius auris.

“关于舰队驶入台伯河波涛之中的消息,并没有像你所想的那样漏过我的耳朵。

​Ne tantos mihi finge metus; nec regia Iuno

请不要为我编造如此巨大的恐慌;王后朱诺

​inmemor est nostri.

也并未将我们忘却。

440

​Sed te victa situ verique effeta senectus,

然而,被暮气征服、无法再产生真知灼见的衰老,

​o mater, curis nequiquam exercet et arma

母亲啊,正用无用的忧虑折磨着你,并在国王们的战争中,

​regum inter falsa vatem formidine ludit.

以虚假的恐惧愚弄着你这个女祭司。

​Cura tibi divom effigies et templa tueri:

守护神明的塑像和神庙才是你的职责;

​bella viri pacemque gerent, quis bella gerenda.

战争与和平由男子来主宰,因为正是他们该去担负起战争。”

445

​Talibus Allecto dictis exarsit in iras,

听了这番话,阿莱克托勃然大怒,

​at iuveni oranti subitus tremor occupat artus,

而当年轻人还在说话时,突然间浑身颤抖,

​deriguere oculi: tot Erinys sibilat hydris

眼睛也变得僵直:这位复仇女神正伴着无数毒蛇发出嘶嘶声,

​tantaque se facies aperit; tum flammea torquens

展现出如此巨大的恐怖身形;接着,她转动着闪烁着

​lumina cunctantem et quaerentem dicere plura

火焰的双眼,将犹豫不决并试图说出更多话的年轻人

450

​reppulit et geminos erexit crinibus anguis

猛然推开,她从头发中竖起两条毒蛇,

​verberaque insonuit rabidoque haec addidit ore:

挥舞皮鞭使其发出刺耳的声响,并在疯狂的口中说出:

​En ego victa situ, quam veri effeta senectus

“看啊,这个被暮气征服、无法再产生真知灼见的衰老的我!

​arma inter regum falsa formidine ludit.

那个在国王们的战争中,以虚假的恐惧愚弄着你的我!

​Respice ad haec: adsum dirarum ab sede sororum,

睁大眼睛看着这些:我来自可怕的复仇女神姐妹的居所,

455

​bella manu letumque gero.

我的手中正携带着战争与死亡。”

​Sic effata facem iuveni coniecit et atro

这样说完后,她向年轻人掷去一根火炬,将

​lumine fumantis fixit sub pectore taedas.

散发着黑色光芒的烟雾腾腾的松明钉入他的胸膛。

​Olli somnum ingens rumpit pavor, ossaque et artus

巨大的恐慌惊碎了他的梦境,从全身

​perfundit toto proruptus corpore sudor;

涌出的汗水湿透了他的骨骸和肢体;

460

​arma amens fremit, arma toro tectisque requirit;

他疯狂地呼喊着要寻找武器,在床铺和屋子里四处搜寻;

​saevit amor ferri et scelerata insania belli,

对钢铁的渴望以及对战争的邪恶疯狂在他的心中燃烧,

​ira super: magno veluti cum flamma sonore

此外还有漫天的怒火:正如当发出巨响的

​virgea suggeritur costis undantis aëni

柴火被塞入沸腾的铜釜底部时,

​exsultantque aestu latices, furit intus aquaï

釜中的水因热度而翻滚跳跃,在内部狂暴咆哮的

465

​fumidus atque alte spumis exuberat amnis,

腾腾烟浪和翻滚的江河向上高高喷涌,

​nec iam se capit unda, volat vapor ater ad auras.

釜中的水再也无法容纳其自身,黑色的水汽直向天空飞逝。

​Ergo iter ad regem polluta pace Latinum

于是,他以撕毁和平为代价,向年轻人中的首领们

​indicit primis iuvenum et iubet arma parari,

下达了向拉提努斯国王进军的指令,并命令准备武器,

​tutari Italiam, detrudere finibus hostem:

保卫意大利,将敌人驱逐出边境:

470

​se satis ambobus Teucrisque venire5 Latinisque.

声称自己一人足可应付特洛伊人和拉丁人双方。

​Haec ubi dicta dedit divosque in vota vocavit,

当他说完这些话并将神明引入誓愿中后,

​certatim sese Rutuli exhortantur in arma:

鲁图利人竞相激励自己拿起武器:

​hunc decus egregium formae movet atque iuventae,

这一个因他卓越的外貌与青春而动容,

​hunc atavi reges, hunc claris dextera factis.

那一个因他先祖中赫赫有名的君王,另一个则因他立下显赫功勋的右手。

475

​Dum Turnus Rutulos animis audacibus implet,

当图尔努斯使鲁图利人心中充满了勇敢的斗志时,

​Allecto in Teucros Stygiis se concitat alis,

阿莱克托张开冥河之翼向特洛伊人飞奔而去,

​arte nova speculata locum, quo litore pulcher

用新的计谋窥探着那片海岸,英俊的尤路斯

​insidiis cursuque feras agitabat Iulus.

正在那里用陷阱和追逐围猎着野兽。

​Hic subitam canibus rabiem Cocytia virgo

在这里,科科托斯之女突然向猎犬们

480

​obicit et noto naris contingit odore,

降下疯狂,使它们闻到熟悉的气味,

​ut cervum ardentes agerent; quae prima laborum

以便它们狂热地追逐一只公鹿;这成了最开始

​causa fuit belloque animos accendit agrestis.

苦难的起因,并点燃了乡间人们对战争的怒火。

​Cervus erat forma praestanti et cornibus ingens,

曾有一只体形健美、角大无比的公鹿,

​Tyrrhidae pueri quem matris ab ubere raptum

提尔鲁斯的儿子们在它刚离开母鹿的乳头时将其夺下并

485

​nutribant Tyrrhusque pater, cui regia parent

养育它,他们的父亲提尔鲁斯也是如此,国王的牲畜群

​armenta et late custodia credita campi.

听命于他,而广阔平原的监护权也全权委托给了他。

语法注5 条
  1. 7.407vertisse

    承接前文的 Postquam visa [est](在显现出……之后),与上一行的 acuisse 构成并列。其逻辑主语为 Allecto,此处作及物动词,以 consilium omnemque domum(计划与整个家庭)为直接宾语。

  2. 7.409quam ... urbem

    一种关系代名词收录(incorporation)结构,名词 urbem 被置于由关系代名词 quam 修饰的关系从句内部。其先行词在文脉上指代前文的 muros(阿尔德亚的城墙),意为“前往阿尔德亚的城墙,据说达那厄曾建立这座城市……”。

  3. 7.421patiere

    异动词(deponent)patior(容忍、忍受)的第二人称单数将来时直说语气,采用诗歌/古风式的变格结尾 -ere(等同于 -eris)。它支配随后的两个带对格的不定式结构:labores fusos [esse] 与 sceptra transcribi。

  4. 7.436Classis

    复数宾格 classes 的古风拼写(以 -is 代替 -es),受阴性复数宾格分词 invectas 修饰,并以 Thybridis undam(表示方向的宾格)为宾语,构成了带对格的不定式句子的主语(“舰队驶入台伯河……”)。

  5. 7.470se satis ... venire

    间接引语中的带对格的不定式结构,省略了主句的言说动词(如 dicit 或 fremit)。其中 se 指代主语(图尔努斯),而 satis 作谓语性形容词,表示“(作为对手)足够、足以”。

翻译:Gemini 3.5 Flash(2026-05-22 发布)urn:cts:latinLit:phi0690.phi003.humanitext-lat2:7.407-7.486