← 维吉尔

埃涅阿斯纪

§6.76-6.147

西比拉的预言与进入冥界的金枝

被神明附身的西比拉向阿涅阿斯预言了在意大利等待着他的残酷战争和新敌人的出现。阿涅阿斯请求降入冥界以拜见父亲安基塞斯,西比拉则指示他必须先寻找神圣的黄金树枝作为降入冥界的先决条件。

显示 ▾
显示
译文
字体
AI ↗
← 上一节下一节 →
76

​ipsa canas oro. Finem dedit ore loquendi.

“我祈求您亲自歌唱(神启)。”他结束了口中的言语。

​At, Phoebi nondum patiens, immanis in antro

但是,女先知还无法承受斐波斯的力量,在洞窟中

​bacchatur vates, magnum si pectore possit

疯狂地狂乱着,试图以此能否从胸中

​excussisse deum;1 tanto magis ille fatigat

摆脱那伟大的神明;而神明越发使她那

80

​os rabidum, fera corda domans, fingitque premendo.

狂暴的口齿疲惫,驯服她那狂野的心,并通过压迫来塑造她。

​Ostia iamque domus patuere ingentia centum

现在,神殿的百扇巨大的门户已

​sponte sua, vatisque ferunt responsa per auras:

自动敞开,并将女祭司的回答传送于微风之中:

​O tandem magnis pelagi defuncte periclis!

“啊,你终于历尽了海洋的巨大危险!

​Sed terrae graviora manent. In regna Lavini

但陆地上更沉重的危险在等待着。进入拉维尼乌姆的王国,

85

​Dardanidae venient; mitte hanc de pectore curam;

达尔达诺斯子孙将会到来,从胸中免除这一忧虑;

​sed non et venisse volent.2 Bella, horrida bella,

但他们也将不愿曾经到来。战争,可怕的战争,

​et Thybrim multo spumantem sanguine cerno.

以及我看见台伯河因大量的鲜血而起泡。

​Non Simois tibi, nec Xanthus, nec Dorica castra

对你而言,西莫伊斯河、克桑托斯河以及多利斯人的营地都

​defuerint; alius Latio iam partus Achilles,

不会缺少;在拉提乌姆,另一个阿喀琉斯已经为你准备就绪,

90

​natus et ipse dea; nec Teucris addita Iuno

他自己也是由女神所生;而紧缠着特乌克里人的朱诺

​usquam aberit; cum tu supplex in rebus egenis

绝不会远离;届时,你在穷困中作为哀求者,

​quas gentes3 Italum aut quas non oraveris urbes!

意大利人的哪些部族,或者哪些城市,你将不会去乞求呢!

​Causa mali tanti coniunx iterum hospita Teucris

如此巨大灾祸的原因,对于特乌克里人来说,再次是那款待他们的异邦妻子,

​externique iterum thalami.

以及再次是那异邦的婚礼。

95

​Tu ne cede malis, sed contra audentior ito,

你不要向灾祸屈服,反而要更加勇敢地去迎击它,

​qua tua te Fortuna sinet. Via prima salutis,

只要你的命运允许。得救的第一条道路,

​quod minime reris, Graia pandetur ab urbe.

虽然是你最意想不到的,将从一座希腊人的城市中敞开。”

​Talibus ex adyto dictis Cumaea Sibylla

伴随着这些来自密所的言语,库迈的西比拉

​horrendas canit ambages antroque remugit,

歌唱着可怕的隐秘神谕,并在洞穴中回响,

100

​obscuris vera involvens: ea frena furenti

将真实包裹在黑暗之中:阿波罗向狂乱中的她

​concutit, et stimulos sub pectore vertit Apollo.

猛烈地抖动缰绳,并在胸膛下转动马刺。

​Ut primum cessit furor et rabida ora quierunt,

一旦狂乱消退,狂暴的口平静下来,

​incipit Aeneas heros: Non ulla laborum,

英雄阿涅阿斯便开始说道: “噢,贞女啊,对我而言,劳苦的任何姿态

​O virgo, nova mi facies inopinave surgit;4

都不会作为新奇或意料之外而升起;

105

​omnia praecepi atque animo mecum ante peregi.

所有这一切我都已预料到,并在心中与自己提前经历了一遍。

​Unum oro: quando hic inferni ianua regis

我只祈求一件事:既然这里据说有冥界之王的门户,

​dicitur, et tenebrosa palus Acheronte refuso,

以及由阿克戎河逆流形成的阴暗沼泽,

​ire ad conspectum cari genitoris et ora

愿我得以去到亲爱的父亲的面前

​contingat; doceas iter et sacra ostia pandas.

并瞻仰他的容颜;请指明道路,并敞开神圣的门户。

110

​Illum ego per flammas et mille sequentia tela

我曾用这双肩膀,穿过火焰和千百件紧追的兵刃,

​eripui his umeris, medioque ex hoste recepi;

将他救出,并从敌人的重围中夺回;

​ille meum comitatus iter, maria omnia mecum

他陪伴着我的旅程,与我一同承受了所有的海洋,

​atque omnes pelagique minas caelique ferebat,

以及海洋与天空的所有威胁,

​invalidus, vires ultra sortemque senectae.

尽管他身体虚弱,超越了老年人的力量和命运。

115

​Quin, ut te supplex peterem et tua limina adirem,5

不仅如此,为了让我作为哀求者来寻求您并造访您的门槛,

​idem orans mandata dabat. Gnatique patrisque,

他自己曾在祈求中给予我这些嘱托。无论是对儿子还是父亲,

​alma, precor, miserere;—potes namque omnia, nec te

慈爱的人啊,我祈求您,请垂怜;——因为您无所不能,赫卡忒

​nequiquam lucis Hecate praefecit Avernis;—

将您置于阿韦尔纳斯的圣林之上并非无意;——

​si potuit Manes arcessere coniugis Orpheus,

如果俄耳甫斯能够凭借色雷斯的竖琴和悦耳的弦乐,

120

​Threïcia fretus cithara fidibusque canoris,

召唤妻子的亡灵,

​si fratrem Pollux alterna morte redemit,

如果波吕克斯通过交替的死赎回了兄弟,

​itque reditque viam totiens. Quid Thesea, magnum

并如此多次地在这条道路上往返。我何需提及伟大的忒修斯,

​quid memorem Alciden? Et mi genus ab Iove summo.

何需提及阿尔克伊得斯?我的血统也是源自至高无上的朱庇特。”

​Talibus orabat dictis, arasque tenebat,

他用这样的话语祈求着,并抚着祭坛,

125

​cum sic orsa loqui vates: Sate sanguine divom,

这时,女先知如此开口说道: “神明血脉的后裔啊,

​Tros Anchisiade, facilis descensus Averno;6

特洛伊的安基塞斯之子,降落到阿韦尔纳斯是容易的;

​noctes atque dies patet atri ianua Ditis;

黑夜和白昼,黑暗的迪斯之门都敞开着;

​sed revocare gradum superasque evadere ad auras,

但是要收回脚步,逃回到上界的光明之中,

​hoc opus, hic labor est. Pauci, quos aequus amavit

这才是工作,这才是劳苦。只有少数人,他们被公正的朱庇特

130

​Iuppiter, aut ardens evexit ad aethera virtus,

所眷爱,或者炽热的德行将他们提升至以太,

​dis geniti potuere. Tenent media omnia silvae,

这些神明的子嗣才能做到。森林占据了中间所有的空间,

​Cocytusque sinu labens circumvenit atro.

科库托斯河以其黑暗的弯流环绕着。

​Quod si tantus amor menti, si tanta cupido est,

但如果你的心中有如此大的爱,有如此大的渴望,

​bis Stygios innare lacus, bis nigra videre

要两次游历斯提克斯的湖泊,两次看见黑暗的

135

​Tartara, et insano iuvat indulgere labori,

塔耳塔洛斯,并且你乐于沉溺于这疯狂的劳作之中,

​accipe, quae peragenda prius. Latet arbore opaca

那么请听取首先必须完成的事。在茂密的树木中隐藏着

​aureus et foliis et lento vimine ramus,

一根叶子和柔韧的枝条都是黄金制成的树枝,

​Iunoni infernae dictus sacer; hunc tegit omnis

被奉为献给冥界朱诺的圣物;整片圣林都遮蔽着它,

​lucus, et obscuris claudunt convallibus umbrae.

阴影在黑暗的深谷中将它封闭。

140

​Sed non ante datur telluris operta subire,

但在这之前,是不被允许进入大地的隐秘之所的,

​auricomos quam quis decerpserit arbore fetus.7

除非有人先从树上摘下那长着金发的果实。

​Hoc sibi pulchra suum ferri Proserpina munus

美丽的普罗塞庇娜规定,这件属于她自己的礼物应当被带给她。

​instituit. Primo avulso non deficit alter

第一根被折下后,另一根黄金的

​aureus, et simili frondescit virga metallo.

树枝不会缺少,小树枝会以相似的金属长出叶子。

145

​Ergo alte vestiga oculis, et rite repertum

因此,用眼睛向高处搜寻,并把那按礼仪找到的

​carpe manu; namque ipse volens facilisque sequetur,

用手折下;因为如果命运在召唤你,它自己就会自愿且轻易地顺从;

​si te fata vocant; aliter non viribus ullis

否则,无论使用任何力量

语法注7 条
  1. 6.78si pectore possit excussisse deum

    连词“si”并非引导条件从句,而是引导带有尝试、期盼意味的间接疑问名词从句,意为“(尝试)能否从胸中摆脱那伟大的神明”。完成时不定式“excussisse”在此处被用作诗歌中现在时不定式(excutere)的替代。

  2. 6.86sed non et venisse volent

    完成时不定式“venisse”作“volent”的宾语,字面意为“他们将不愿曾经到来”(即“他们将后悔来到这里”)。“et”在此处起强调作用,意为“甚至、也”,突出了对到达这一事实本身的回悔。

  3. 6.91cum tu supplex in rebus egenis quas gentes

    连词“cum”引导时间状语从句,意为“届时、当……之时”。其后跟随的“quas gentes... oraveris”是一个修辞性疑问句(“你将不会去乞求哪些部族呢!”),暗指阿涅阿斯在困境中将不得不向意大利的所有部族和城市寻求庇护。

  4. 6.103Non ulla... nova mi facies inopinave surgit

    动词“surgit”的主语是“facies”,受属格“laborum”修饰,意为“劳苦的任何姿态都不会作为新奇或意料之外而向我升起(显现)”。“mi”是关系与格“mihi”的诗歌缩写形式。

  5. 6.115ut te supplex peterem et tua limina adirem

    连词“ut”与虚拟式未完成过去时“peterem”和“adirem”连用,引导目的从句(“为了让我作为哀求者来寻求您并造访您的门槛”)。主句动词为下一行的“mandata dabat”,其主语为“idem”(安基塞斯本人)。

  6. 6.126facilis descensus Averno

    “Averno”为与格形式(诗歌中用以代替表示方向的介词加宾格结构),意为“降落到阿韦尔纳斯(冥界)”。在该简洁句式中省略了系动词“est”。

  7. 6.141auricomos quam quis decerpserit arbore fetus

    与前一行的“non ante”相呼应,构成“non ante... quam”结构(“直到……才”或“除非先……否则不”)。动词“decerpserit”为直陈式将来完成时,表示作为进入冥界先决条件的行为。

翻译:Gemini 3.5 Flash(2026-05-22 发布)・修订记录(1 处,最近 2026-09-21)
  • 2026-09-21 AI校阅 — 译文 1 处
urn:cts:latinLit:phi0690.phi003.humanitext-lat2:6.76-6.147