← 维吉尔

埃涅阿斯纪

§6.148-6.223

获取金枝与米塞努斯的葬礼

女先知西比拉指示阿涅阿斯去安葬死去的同伴,并寻找金枝。在母亲维纳斯之双鸽的引导下,阿涅阿斯找到了金枝,并为米塞努斯举行了庄严的葬礼。

显示 ▾
显示
译文
字体
AI ↗
← 上一节下一节 →
148

​vincere, nec duro poteris convellere ferro.

你既不能征服它,也不能用坚硬的铁器将它折断。

​Praeterea iacet exanimum tibi corpus amici—

此外,你有一位朋友的无生气尸体正横躺在那里——

150

​heu nescis—totamque incestat funere classem,

唉,你还不知道——他正用死亡污染着整支船队,

​dum consulta petis nostroque in limine pendes.

正当你寻求神谕并伫立在我们的门槛前时。

​Sedibus hunc refer ante suis et conde sepulchro.

先将此人送回他自己的归宿,并安葬在坟墓中。

​Duc nigras pecudes; ea prima piacula sunto:

牵去黑色的牲畜;让它们作为最初的赎罪祭:

​sic demum lucos Stygis et regna invia vivis

如此你最终才能将斯提克斯的圣林以及对活人而言无法通行的王国

155

​aspicies. Dixit, pressoque obmutuit ore.

尽收眼底。”她说完,便紧闭双口,默不作声。

​Aeneas maesto defixus lumina1 voltu

阿涅阿斯面带忧色,垂下双眼,

​ingreditur, linquens antrum, caecosque volutat

前行着,离开了洞穴,并在心中默默思索着

​eventus animo secum. Cui fidus Achates

那些暗淡的前途。忠诚的阿卡特斯

​it comes, et paribus curis vestigia figit.

作为同伴与他并肩而行,怀着同样的忧虑迈出脚步。

160

​Multa inter sese vario sermone serebant,

他们在各种交谈中互相讨论着许多事情,

​quem socium exanimem vates, quod corpus humandum

女先知所说的那位失去生命的同伴是谁,哪具尸体应当被埋葬。

​diceret. Atque illi Misenum in litore sicco,

随即,他们在干涸的沙滩上,

​ut venere, vident indigna morte peremptum,

一到达就看见了因不公之死而消逝的米塞努斯,

​Misenum Aeoliden, quo non praestantior alter

埃俄罗斯之子米塞努斯,没有另一个人比他更杰出

165

​aere ciere2 viros, Martemque accendere cantu.

于用青铜号角唤醒众人,并用乐声燃起战火。

​Hectoris hic magni fuerat comes, Hectora circum

他曾是伟大的赫克托耳的同伴,在赫克托耳身旁

​et lituo pugnas insignis obibat et hasta:

他以号角和长枪在战场上屡建奇功:

​postquam illum vita victor spoliavit Achilles,

在胜利者阿喀琉斯剥夺了赫克托耳的生命之后,

​Dardanio Aeneae sese fortissimus heros

这位极勇敢的英雄便加入了达尔达诺斯人阿涅阿斯的

170

​addiderat socium, non inferiora secutus.3

行列作为同伴,追随着不遑多让的事业。

​Sed tum, forte cava dum personat aequora concha,

但那时,正当他偶然用中空的贝壳让海面回响,

​demens, et cantu vocat in certamina divos,

狂妄地用歌声向神明发起挑战之时,

​aemulus exceptum Triton, si credere dignum est,

嫉妒的特里同——如果这值得相信的话——将这个人捉住,

​inter saxa virum spumosa inmerserat unda.

在岩石之间将他淹没在起泡的波涛之中。

175

​Ergo omnes magno circum clamore fremebant,

于是众人在周围大声痛哭,

​praecipue pius Aeneas. Tum iussa Sibyllae,

特别是虔诚的阿涅阿斯。随即,他们流着泪,

​haud mora, festinant flentes, aramque sepulchri

毫不延迟地加紧执行,争相用树木

​congerere arboribus caeloque educere certant.

堆积起坟墓的祭坛,将其筑高至天际。

​Itur in antiquam silvam, stabula alta ferarum;

他们走入古老的森林,那是野兽的深邃栖息地;

180

​procumbunt piceae, sonat icta securibus ilex,

云杉倒下,被斧头砍击的冬青栎发出响声,

​fraxineaeque trabes cuneis et fissile robur

梣木圆木和易裂的橡树被楔子

​scinditur, advolvunt ingentis montibus ornos.

劈开,他们从山上滚下巨大的欧洲花楸。

​Nec non Aeneas opera inter talia primus

在这样的劳动中,阿涅阿斯同样一马当先,

​hortatur socios, paribusque accingitur armis.

鼓励着同伴们,并装备上同样的工具。

185

​Atque haec ipse suo tristi cum corde volutat,

他自己在悲伤的心中默念着这些事情,

​aspectans silvam inmensam, et sic voce precatur:

望着无垠的森林,如此开口祈祷:

​Si nunc se nobis ille aureus arbore ramus

“如果现在那树上的金枝能在这片

​ostendat4 nemore in tanto, quando omnia vere

巨大的圣林中向我们显现,因为关于你,

​heu nimium de te vates, Misene, locuta est.

唉,米塞努斯啊,女先知所说的一切都太真实了。”

190

​Vix ea fatus erat, geminae cum forte columbae

他话音刚落,不料两只鸽子

​ipsa sub ora viri caelo venere volantes,

恰好在男子的眼前自天空飞来,

​et viridi sedere solo. Tum maximus heros

落在绿色的草地上。这时,这位伟大的英雄

​maternas agnoscit aves, laetusque precatur:

认出了母亲的鸟儿,便欣喜地祈祷:

​Este duces, O, si qua via est, cursumque per auras

“请作我的向导,噢,如果有什么道路的话,请在微风中指引方向,

195

​dirigite in lucos, ubi pinguem dives opacat

引入那圣林之中,在那里,那富饶的金枝正遮蔽着肥沃的土地。

​ramus humum. Tuque, O, dubiis ne defice rebus,

还有您,噢,神圣的母亲,在危难的关头请不要离弃我。”

​diva parens. Sic effatus vestigia pressit,

他这样说着便停下脚步,

​observans quae signa ferant, quo tendere pergant.

观察着它们带来什么征兆,又朝哪里飞去。

​Pascentes illae tantum prodire volando,

它们一边觅食,一边向前飞去,只保持在

200

​quantum acie possent oculi servare sequentum.

跟随者的视线所能保持清晰看见的距离。

​Inde ubi venere ad fauces grave olentis Averni,

随后,当它们来到散发恶臭的阿韦尔纳斯入口时,

​tollunt se celeres, liquidumque per aëra lapsae

它们迅速飞升,掠过清澈的天空,

​sedibus optatis geminae super arbore sidunt,

落在它们所中意的地点,两只鸟儿并排停在树上,

​discolor unde auri per ramos aura refulsit.

从那里,黄金的异色光芒透过枝桠闪耀出来。

205

​Quale solet silvis brumali frigore viscum

犹如同冬日的寒冷中,森林里的槲寄生

​fronde virere nova, quod non sua seminat arbos,

习惯用新叶吐绿,它并非由它所寄生的树木所播种,

​et croceo fetu teretis circumdare truncos,

并以黄色的果实环绕着圆滑的树干,

​talis erat species auri frondentis opaca

黄金的叶子在阴暗的冬青栎上的景象

​ilice, sic leni crepitabat brattea vento.

便是如此,金箔在轻风中发出沙沙的声响。

210

​Corripit Aeneas extemplo avidusque refringit

阿涅阿斯立刻上前,贪婪地折断了

​cunctantem,5 et vatis portat sub tecta Sibyllae.

那似在迟疑的树枝,并将它带回女先知西比拉的屋檐下。

​Nec minus interea Misenum in litore Teucri

与此同时,特乌克里人同样在沙滩上为

​flebant, et cineri ingrato suprema ferebant.

米塞努斯痛哭,并向那无法表示感谢的遗骨献上最后的敬意。

​Principio pinguem taedis et robore secto

首先,他们用富含松脂的松木和劈开的橡木

215

​ingentem struxere pyram, cui frondibus atris

筑起一座巨大的柴堆,用黑色的叶子编织它的侧面,

​intexunt latera, et ferales ante cupressos

在前面立起丧葬用的柏树,

​constituunt, decorantque super fulgentibus armis.

并在上方用闪亮的武器进行装饰。

​Pars calidos latices et aëna undantia flammis

一部分人准备着温水和在火焰上沸腾的铜釜,

​expediunt, corpusque lavant frigentis et unguunt.

洗净并涂抹香油于冰冷的尸体上。

220

​Fit gemitus. Tum membra toro defleta reponunt,

哀恸声起。随后他们将哭悼过的遗体安放在灵床之上,

​purpureasque super vestes, velamina nota,

在上面披上紫色的衣服,那熟知的覆盖物。

​coniciunt. Pars ingenti subiere feretro,

一部分人抬起巨大的灵柩——

​triste ministerium, et subiectam more parentum

悲哀的侍奉——并按照祖先的习俗,在下方手持着火把

语法注5 条
  1. 6.156defixus lumina

    模仿希腊语的宾格(即“关系宾格”或“尊敬宾格”),与被动分词 defixus 连用,表示动作影响的具体身体部位:“将双眼盯在(下方)”(即“垂下双眼”)。此外,也可以将 defixus 解释为中动语态的含义(“使自己的双眼垂下”)。

  2. 6.165ciere

    修饰比较级形容词 praestantior 的不定式(即诗歌中或模仿希腊语的关系不定式),相当于散文中的 ad ciendum(“在唤醒方面”)。其后的 accendere 亦属相同结构。

  3. 6.170non inferiora secutus

    分词 secutus 的中性复数宾语 inferiora(“较次等的事物”)在此指代“较次等的事业”或“较次等的领袖”(暗示阿涅阿斯不亚于赫克托耳)。此外,完成分词 secutus 在此处具有现在的力量(“追随”)。

  4. 6.187Si nunc ... ostendat

    采用条件从句形式,通过现在时虚拟语气表达愿望(“如果现在能显现该多好”),表示一种有可能实现的愿望或热切的期盼。

  5. 6.211cunctantem

    饰金枝性质的现在分词(“迟疑的”或“抗拒的”)。这与第146行中西比拉的预言——“如果命运在召唤,它会自愿且轻易地顺从”('volens facilisque sequetur')——形成了诗学上的张力,暗示阿涅阿斯极度的急切,或是隐喻其命运的某种不确定性。

翻译:Gemini 3.5 Flash(2026-05-22 发布)・修订记录(1 处,最近 2026-09-22)
  • 2026-09-22 AI校阅 — 译文 1 处
urn:cts:latinLit:phi0690.phi003.humanitext-lat2:6.148-6.223