← 维吉尔

埃涅阿斯纪

§5.79-5.161

巨蛇的吉兆与葬礼竞技赛船的开幕

埃涅阿斯在父亲安喀塞斯的墓前举行神圣的祭礼,并在突然出现的巨蛇中看到了吉兆。随后,在第九天,竞技会拉开帷幕,四艘选定的船只展开了激烈的赛船。

显示 ▾
显示
译文
字体
AI ↗
← 上一节下一节 →
79

​purpureosque iacit flores, ac talia fatur:

并撒下紫色的鲜花,如此说道:

80

​Salve, sancte parens: iterum salvete, recepti

“向您致敬,神圣的父亲!再次向您致敬,那徒然收回的

​nequiquam cineres, animaeque umbraeque paternae.

骨灰,以及父亲的灵魂与阴影!

​Non licuit fines Italos fataliaque arva,

我未被允许去寻找意大利的疆界和命运注定的原野,

​nec tecum Ausonium (quicumque est) quaerere Thybrim.

也未能与您一同寻找那(无论它是什么)阿乌索尼亚的蒂布里斯河。”

​Dixerat haec, adytis cum lubricus anguis ab imis

他刚说完这些话,一条光滑的巨蛇便从最深的神龛里

85

​septem ingens gyros, septena volumina traxit,1

拖着巨大的七重环圈、七层卷曲爬了出来,

​amplexus placide tumulum lapsusque per aras,

温和地环抱着坟冢,并穿过祭坛滑行,

​caeruleae cui terga notae, maculosus et auro

它的背部有着蔚蓝色的斑纹,金色的斑点带着闪烁的光芒

​squamam incendebat fulgor, ceu nubibus arcus

将它的鳞片照得通红,正如云中的彩虹

​mille iacit varios adverso sole colores.

在对向的太阳照耀下投射出千种不同的色彩。

90

​Obstipuit visu Aeneas. Ille agmine longo

埃涅阿斯因这景象惊愕不已。那条巨蛇拖着长长的身躯,

​tandem inter pateras et levia pocula serpens

终于在祭盘和光滑的杯盏之间游动,

​libavitque dapes, rursusque innoxius imo

尝了尝祭品,接着又无害地回到了坟冢

​successit tumulo, et depasta altaria liquit.

深处,离开了它曾进食的祭坛。

​Hoc magis inceptos genitori instaurat honores,

因此,他更加热心地为父亲重新举行已开始的祭礼,

95

​incertus, geniumne loci famulumne parentis

拿不准应该认为它是这地方的守护神,还是父亲的随从;

​esse putet: caedit binas de more bidentes,

他按例宰杀了双岁的小羊两只,

​totque sues, totidem nigrantis terga iuvencos;

同样多的猪,以及同等数量的背部漆黑的青年公牛;

​vinaque fundebat pateris, animamque vocabat

他从祭盘中倾倒美酒,并呼唤着

​Anchisae magni Manisque Acheronte remissos.

伟大的安喀塞斯的灵魂以及从阿刻戎释放出来的亡灵。

100

​Nec non et socii, quae cuique est copia, laeti

此外,同伴们也个个欣然,各尽其所有,

​dona ferunt, onerant aras, mactantque iuvencos;

奉献祭品,装满祭坛,宰杀公牛;

​ordine aena locant alii, fusique per herbam

另一些人则按顺序安放铜釜,散坐在草地上,

​subiciunt veribus prunas et viscera torrent.

在烤肉签下生起炭火,炙烤内脏。

​Exspectata dies aderat, nonamque serena

期盼已久的日子终于到来,法厄同的骏马

105

​Auroram Phaethontis equi iam luce vehebant,

已在明亮的光芒中带来了第九天晴朗的曙光,

​famaque finitimos et clari nomen Acestae

传闻和显赫的阿凯斯特斯的名声

​excierat; laeto complerant litora coetu,

唤醒了邻里;人们带着喜悦的聚会填满了海岸,

​visuri Aeneadas, pars et certare parati.

既为一睹埃涅阿斯一行,也有人准备好参与竞争。

​Munera principio ante oculos circoque locantur

首先,奖品被安置在众人的眼前和场地

110

​in medio, sacri tripodes viridesque coronae,

中央:神圣的三脚鼎和绿色的冠冕,

​et palmae pretium victoribus, armaque et ostro

给胜利者的奖赏棕榈叶,还有武器和用紫药

​perfusae vestes, argenti aurique talenta;

浸染的衣裳,以及成塔兰托的银子和金子;

​et tuba commissos medio canit aggere ludos.

号角在土丘中央吹响,宣告比赛开始。

​Prima pares ineunt gravibus certamina remis

第一项比赛是四艘从整个船队中挑选出来的、

115

​quattuor ex omni delectae classe carinae.

配备重桨、实力相当的船只。

​Velocem Mnestheus agit acri remige Pristim,

姆斯涅斯透斯率领着敏捷的桨手驾驶着快速的“普里斯蒂斯”号,

​mox Italus Mnestheus, genus a quo nomine Memmi;

他不久后将成为意大利的姆斯涅斯透斯,梅米乌斯家族便得名于他;

​ingentemque Gyas ingenti mole Chimaeram,

吉亚斯驾驶着体量庞大的巨型“奇美拉”号,

​urbis opus, triplici pubes quam Dardana versu

它就像一座城堡,达耳达诺斯的青年们以三排桨叶

120

​impellunt, terno consurgunt ordine remi;

推动它,桨叶以三层秩序扬起;

​Sergestusque, domus tenet a quo Sergia nomen,

塞尔杰斯托斯(塞尔吉亚家族的名字来源于他)

​Centauro invehitur magna, Scyllaque Cloanthus

乘着巨大的“人马”号前进;克罗安图斯则乘着

​caerulea, genus unde tibi, Romane Cluenti.

深蓝色的“斯库拉”号,罗马的克鲁恩蒂乌斯啊,你的家族就发源于此。

​Est procul in pelago saxum spumantia contra

在远离海岸的洋海中,有一块岩石面对着泡沫飞溅的

125

​litora, quod tumidis submersum tunditur olim

海岸,当冬日的西北风遮蔽星辰时,

​fluctibus, hiberni condunt ubi sidera cori;

它时常被汹涌的波涛淹没并拍击;

​tranquillo silet, immotaque attollitur unda

风平浪静时,它默然无声,在不动的波浪中升起,

​campus, et apricis statio gratissima mergis.

如同一片平原,是喜爱阳光的鸬鹚极佳的憩息地。

​Hic viridem Aeneas frondenti ex ilice metam

在这里,父神埃涅阿斯用叶茂的橡树设立了一个绿色的标志

130

​constituit signum nautis pater, unde reverti

作为水手们的信号,让他们知道该从哪里折返,

​scirent, et longos ubi circumflectere cursus.

又该在何处绕过漫长的航程。

​Tum loca sorte legunt, ipsique in puppibus auro

然后他们通过抽签选择位置,首领们自己站在船尾,

​ductores longe effulgent ostroque decori;

身上缀着黄金与紫药,在远处熠熠生辉;

​cetera populea velatur fronde iuventus,

其余的青年用白杨树叶遮盖着头部,

135

​nudatosque umeros oleo perfusa nitescit.

赤裸的肩膀涂满油脂,闪闪发亮。

​Considunt transtris, intentaque brachia remis;2

他们坐上桨座,双臂紧扣在桨上;

​intenti exspectant signum, exsultantiaque haurit

他们紧张地等待着信号,狂跳的恐惧吸干了

​corda pavor pulsans, laudumque arrecta cupido.

他们跃动的心灵,以及对荣誉的强烈渴求。

​Inde, ubi clara dedit sonitum tuba, finibus omnes,

接着,当嘹亮的号角声响起,所有人刹那间

140

​haud mora, prosiluere suis; ferit aethera clamor

毫不迟延,从各自的起点飞跃而出;水手们的呐喊声

​nauticus, adductis spumant freta versa lacertis.

响彻云霄,在奋力拉回的双臂下,翻腾的海水化作泡沫。

​Infindunt pariter sulcos, totumque dehiscit

他们一齐犁开浪沟,整个海面在船桨

​convulsum remis rostrisque tridentibus aequor.

和三叉船首的劈砍下,被撕裂开来。

​Non tam praecipites biiugo certamine campum

在双马战车的比赛中,战车也未曾如此迅猛地

145

​corripuere, ruuntque effusi carcere currus,

占领赛道,并从发跑栏中狂奔而出,

​nec sic3 immissis aurigae undantia lora

御手们也未曾如此向飞驰的马群剧烈抖动

​concussere iugis pronique in verbera pendent.

飘动的手缰,并俯身向前做出鞭打的姿势。

​Tum plausu fremituque virum studiisque faventum

这时,众人的掌声、呐喊声以及支持者的热忱

​consonat omne nemus, vocemque inclusa volutant

使整个山林共鸣,闭合的海岸回荡着

150

​litora, pulsati colles clamore resultant.

声音,丘陵在喧嚣的撞击下发出回响。

​Effugit ante alios primisque elabitur undis

吉亚斯超越众人,在最初的波浪中滑行而出,

​turbam inter fremitumque Gyas; quem deinde Cloanthus

置身于喧嚣和呐喊之中;随后克罗安图斯

​consequitur, melior remis, sed pondere pinus

紧追不舍,他的船桨更为出色,但沉重的松木船身

​tarda tenet. Post hos aequo discrimine Pristis

使他迟缓。在他们后方,保持着等同的距离,“普里斯蒂斯”号

155

​Centaurusque locum tendunt superare priorem;

与“人马”号正力图超越对方争夺前列;

​et nunc Pristis habet, nunc victam praeterit ingens

一会儿是“普里斯蒂斯”号占先,一会儿庞大的“人马”号又越过

​Centaurus, nunc una ambae iunctisque feruntur

被击败的它,一会儿两船并驾齐驱,

​frontibus, et longa sulcant vada salsa carina.

船首看齐,用长长的船底犁过咸水浅滩。

​Iamque propinquabant scopulo metamque tenebant,

此时,他们正逼近那块礁石,并已触及折返点,

160

​cum princeps medioque Gyas in gurgite victor

当吉亚斯作为领先者和洪流中央的胜利者时,

​rectorem navis compellat voce Menoeten:

大声向他的舵手梅诺埃特斯呼喊:

语法注3 条
  1. 5.84cum ... traxit

    这里使用了被称为“倒装的 cum”(cum inversum)的句法,即在过去完成时的主句(Dixerat haec)之后,连词 cum 引导直陈式现在完成时(traxit)。用于在某种背景下引入突然发生的主要动作。

  2. 5.136intentaque brachia remis

    名词 remis 的格最好解释为受形容词 intentus 支配的与格(“紧扣在桨上”),这与后文的 intenti exspectant 具有呼应。也可以解释为工具夺格(“因划桨而绷紧”)。

  3. 5.144Non tam... nec sic...

    这是一个比较性相关否定句式,将船只飞驰的猛烈程度与陆上战车比赛的激烈程度进行对比。通过“未曾如此迅猛”(Non tam)和“也未曾如此剧烈”(nec sic)来强调赛船非比寻常的速度与狂热。

翻译:Gemini 3.5 Flash(2026-05-22 发布)・修订记录(1 处,最近 2026-09-21)
  • 2026-09-21 AI校阅 — 原文 1 处
urn:cts:latinLit:phi0690.phi003.humanitext-lat2:5.79-5.161