← 维吉尔

埃涅阿斯纪

§5.1-5.78

抵达西西里与宣告安喀塞斯的悼念竞技

埃涅阿斯一行因风暴预兆改变航向,前往西西里岛投奔阿凯斯特斯。埃涅阿斯宣布纪念父亲安喀塞斯逝世一周年,举行竞技比赛并开始追悼仪式。

显示 ▾
显示
译文
字体
AI ↗
← 上一节下一节 →
1

​Interea medium Aeneas iam classe tenebat

此时,埃涅阿斯已率领舰队坚定地行驶在海中央,

​certus iter, fluctusque atros Aquilone secabat,

决意前进,迎着北风劈开黑色的波涛。

​moenia respiciens, quae iam infelicis Elissae

他回望着那因不幸的伊利萨的火焰而

​conlucent flammis. Quae tantum accenderit ignem,

已经闪耀着光芒的城墙。究竟是什么原因点燃了如此大火,

5

​causa latet; duri magno sed amore dolores

不得而知;但被践踏的伟大爱情所带来的剧烈痛苦,

​polluto, notumque, furens quid femina possit,1

以及人们对一个发狂的女人能做出何事的了解,

​triste per augurium Teucrorum pectora ducunt.

引导着特洛伊人的心走向悲哀的预感。

​Ut pelagus tenuere rates, nec iam amplius ulla

当船只驶入外洋,不再有任何

​occurrit tellus, maria undique et undique caelum,

陆地出现,四面皆是海,四面皆是天时,

10

​olli caeruleus supra caput adstitit imber,

他的头顶伫立起一片乌黑的暴雨云,

​noctem hiememque ferens, et inhorruit unda tenebris.

带来了黑夜与风暴,波涛在黑暗中颤栗。

​Ipse gubernator puppi Palinurus ab alta:

舵手帕利努鲁斯自己从高高的船尾喊道:

​Heu! quianam tanti cinxerunt aethera nimbi?

“哎!为何如此巨大的云雾笼罩了天空?

​Quidve, pater Neptune, paras? Sic deinde locutus

或者是,父神涅普顿,你在准备着什么?” 他随后如此说道,

15

​colligere arma iubet validisque incumbere remis,

便命令收起索具,全力摇橹,

​obliquatque sinus in ventum, ac talia fatur:

并将船帆斜向迎风,如此说道:

​Magnanime Aenea, non, si mihi Iuppiter auctor

“高贵的埃涅阿斯,即使朱庇特亲自做保

​spondeat, hoc sperem2 Italiam contingere caelo.

向我许诺,我也不敢期望在这种天气下抵达意大利。

​Mutati transversa fremunt et vespere ab atro

风向变了,侧向怒吼,从黑暗的西方

20

​consurgunt venti, atque in nubem cogitur aër.

升起,空气凝聚成云。

​Nec nos obniti contra, nec tendere tantum

我们既无力抗衡,也无法

​sufficimus. Superat quoniam Fortuna, sequamur,

继续前进。既然命运占据了上风,让我们跟随吧,

​quoque vocat, vertamus iter. Nec litora longe

无论它召唤向何方,让我们改变航向。我想,

​fida reor fraterna Erycis portusque Sicanos,

兄弟埃律克斯那可靠的海岸和西卡尼亚的港口就在不远处,

25

​si modo rite memor servata remetior astra.

只要我能正确记忆并重新测算之前观察的星辰。”

​Tum pius Aeneas: Equidem sic poscere ventos

于是敬虔的埃涅阿斯说道: “确实,我早已看出风在这样要求,而你

​iamdudum et frustra cerno te tendere contra:

一直在徒劳地抗争:

​Flecte viam velis. An sit mihi gratior ulla,

顺着帆改变航道吧。难道还会有任何土地对我来说更受欢迎,

​quove magis fessas optem demittere naves,

或者我更希望将疲惫的船只停靠在何处,

30

​quam quae Dardanium tellus mihi servat Acesten,

胜过那为我保存着特洛伊人阿凯斯特斯的土地,

​et patris Anchisae gremio complectitur ossa?

并在怀抱中拥抱着我父亲安喀塞斯遗骨的土地吗?”

​Haec ubi dicta, petunt portus, et vela secundi

话音刚落,他们便驶向港口,顺风的

​intendunt Zephyri; fertur cita gurgite classis,

西风吹满船帆;舰队在汹涌的海面上快速行驶,

​et tandem laeti notae advertuntur harenae.

最终,他们欣喜地靠向那熟悉的沙滩。

35

​At procul ex celso miratus vertice montis

这时,在远方,阿凯斯特斯从高耸的山顶上惊讶地注视着

​adventum sociasque rates occurrit Acestes,

他们的到来和友方的船只,便跑来迎接,

​horridus in iaculis et pelle Libystidis ursae,

他手持标枪,身披利比亚母熊的皮,显得十分粗犷,

​Troïa Criniso conceptum flumine mater

他是一位特洛伊母亲与克里尼索斯河神

​quem genuit:3 veterum non immemor ille parentum

所生的儿子:他没有忘记古老的先祖,

40

​gratatur reduces, et gaza laetus agresti

祝贺他们的归来,并用粗犷的乡野财富欣然

​excipit, ac fessos opibus solatur amicis.

款待他们,用友好的物资抚慰疲惫的人们。

​Postera cum primo stellas Oriente fugarat

翌日,当明亮的晨光在东方初升、驱散星辰时,

​clara dies, socios in coetum litore ab omni

埃涅阿斯从整个海岸召集同伴开会,

​advocat Aeneas, tumulique ex aggere fatur:

并从土丘上发表讲话:

45

​Dardanidae magni, genus alto a sanguine divom,

“伟大的达耳达诺斯人,神圣高贵血统的后裔,

​annuus exactis completur mensibus orbis,

随着月份的逝去,一年的周期已经完成,

​ex quo reliquias divinique ossa parentis

自我们把神圣父亲的遗骨和骨骸

​Condidimus terra maestasque sacravimus aras.

安葬于地下,并奉献了忧伤的祭坛以来。

​Iamque dies, nisi fallor, adest, quem semper acerbum,

如今,如果我没有记错,这一天已经来临,我将永远视其为痛苦、

50

​semper honoratum—sic di voluistis—habebo.

永远视其为尊崇的一天——神明们啊,这是你们的意愿。

​Hunc ego Gaetulis agerem si Syrtibus exsul,

即使我作为流亡者在盖图利亚的苏尔提斯度过此日,

​Argolicove mari deprensus et urbe Mycenae;

或者被困在阿耳戈斯的海洋或迈锡尼城中;

​annua vota tamen sollemnisque ordine pompas

我仍将按顺序履行每年的誓愿和庄严的游行,

​exsequerer, strueremque suis altaria donis.

并在祭坛上堆满应有的祭品。

55

​Nunc ultro ad cineres ipsius et ossa parentis,

如今,我们竟主动来到了父亲本人的骨灰和遗骨前,

​haud equidem sine mente, reor, sine numine divom,

我认为这绝非无意,亦非没有神明的旨意,

​adsumus et portus delati intramus amicos.

我们被带到这里,进入了友好的港口。

​Ergo agite, et laetum cuncti celebremus honorem;

因此,来吧,让我们大家共同庆祝这喜庆的典礼;

​poscamus ventos; atque haec me sacra quotannis

让我们祈求风息;并愿他在我们的城市建立之后,

60

​urbe velit posita templis sibi ferre dicatis.4

愿意让我每年在献给他的神殿中举行这些祭仪。

​Bina boum vobis Troia generatus Acestes

特洛伊人后裔阿凯斯特斯为你们每艘船

​dat numero capita in naves; adhibete Penates

赠送两头牛;让你们邀请家庭神灵

​et patrios epulis et quos colit hospes Acestes.

以及主人阿凯斯特斯所敬奉的神灵一同参加宴会。

​Praeterea, si nona diem mortalibus almum

此外,如果第九天的曙光为凡人带来温和的一天,

65

​Aurora extulerit radiisque retexerit orbem,

并用光芒揭开大地,

​prima citae Teucris ponam certamina classis;

我将首先为特洛伊人举行快速船队的比赛;

​quique pedum cursu valet, et qui viribus audax

无论是擅长赛跑的人,还是凭借力量而勇敢、

​aut iaculo incedit melior levibusque sagittis,

在投枪和轻箭上表现更佳的人,

​seu crudo fidit pugnam committere caestu,

或者是信任用生牛皮拳套进行肉搏的人,

70

​cuncti adsint, meritaeque exspectent praemia palmae.

大家都来参加,期待着应得的胜利棕榈。

​Ore favete omnes, et cingite tempora ramis.

所有人请肃静,用树枝围住你们的太阳穴。”

​Sic fatus, velat materna tempora myrto;

他说完,用母亲的香桃木遮住了自己的额头;

​hoc Elymus facit, hoc aevi maturus Acestes,

埃律木斯也这样做,年迈成熟的阿凯斯特斯也这样做,

​hoc puer Ascanius, sequitur quos cetera pubes.

少年阿斯卡尼乌斯也这样做,其余的青年人都跟随着他们。

75

​Ille e concilio multis cum milibus ibat

他率领成千上万的人从集会中走出来,

​ad tumulum, magna medius comitante caterva.

走向土丘,身处大批随行群众的中央。

​Hic duo rite mero libans carchesia Baccho

在这里,他按照仪式将两杯未兑水的巴克科斯纯酒

​fundit humi, duo lacte novo, duo sanguine sacro,

洒在地上作为奠祭,又洒了两杯新鲜的牛奶,两杯神圣的鲜血,

语法注4 条
  1. 5.6notumque, furens quid femina possit

    主动词 ducunt(5.7)的主语有两个:5.5的 dolores(痛苦)和5.6的 notum(所知之事,认识)。notum 作名词性使用,后接间接疑问从句 furens quid femina possit(发狂的女人能做出何事)。

  2. 5.17non, si mihi Iuppiter auctor / spondeat, hoc sperem

    条件从句(si... spondeat)和结论从句(sperem)中均使用了现在时虚拟语气,表示对未来可能性的假设。auctor 作为 Iuppiter 的同格语,意为“作为保证人”或“作为倡导者”。

  3. 5.38Troia Criniso conceptum flumine mater / quem genuit

    语序发生了显著的倒装(超前结构/离隔)。调整为常规散文语序为 quem Troia mater genuit, conceptum Criniso flumine,意为“特洛伊母亲因克里尼索斯河(神)而受孕并生下了他(阿凯斯特斯)”。Criniso flumine 为夺格,表示起源或原因。

  4. 5.59atque haec me sacra quotannis / urbe velit posita templis sibi ferre dicatis

    velit 为表示愿望的现在时虚拟语气(或作为由 poscamus 引导的从句动词),其主语是已故的父亲安喀塞斯。它支配对格不定式句 me ferre(由我举行祭仪),urbe posita(城市建立之后)为独立夺格,templis... dicatis 为与格,表示目的地(在献给他的神殿中)。

翻译:Gemini 3.5 Flash(2026-05-22 发布)
  • 中于 2026-05-24 由 Gemini 3.5 Flash 重新翻译
urn:cts:latinLit:phi0690.phi003.humanitext-lat2:5.1-5.78