← 维吉尔

埃涅阿斯纪

§5.637-5.715

船队被焚与降雨灭火及纳乌特斯的建议

在伊里斯的煽动下,特洛伊妇女放火烧毁了船队。阿斯卡尼乌斯和阿涅阿斯赶来阻止,朱庇特降下暴雨熄灭了火焰,随后年长的纳乌特斯建议阿涅阿斯将疲惫之人留在西西里。

显示 ▾
显示
译文
字体
AI ↗
← 上一节下一节 →
637

​ardentes dare visa faces: Hic quaerite Troiam;

她仿佛在梦中递出燃烧着的松明:“就在这里寻找特洛伊吧;

​hic domus est inquit vobis. Iam tempus agi res,1

这里就是你们的家,”她说。“现在已是采取行动的时候,

​nec tantis mora prodigiis. En quattuor arae

如此伟大的神迹不容拖延。看啊,这儿有四座祭坛

640

​Neptuno; deus ipse faces animumque ministrat.

献给涅普图努斯;神明亲自赐予我们松明和勇气。”

​Haec memorans, prima infensum vi corripit ignem,

她一边说着,一边首先用力夺取了那凶猛的火焰,

​sublataque procul dextra conixa coruscat,

她高举右手,使劲挥舞,让火光闪耀,

​et iacit: arrectae mentes stupefactaque corda

然后投掷出去。特洛伊妇女们的精神

​Iliadum. Hic una e multis, quae maxima natu,

为之振奋,心灵也为之惊愕。这时,她们中年龄最长的一位,

645

​Pyrgo, tot Priami natorum regia nutrix:

普里阿摩斯众多子嗣的王室乳母皮尔戈说道:

​Non Beroë vobis, non haec Rhoeteïa, matres,

“母亲们啊,这位绝不是你们的贝罗埃,绝不是这位罗伊特翁的、

​est Dorycli coniunx; divini signa decoris

多里克卢斯的妻子。看那神圣之美的痕迹,

​ardentesque notate oculos; qui spiritus illi,

和她那燃烧着的双眼;注意她身上那股气概,

​qui voltus, vocisque sonus, vel gressus eunti.

那容貌、那声音的响亮,甚至是她行走时的步态。

650

​Ipsa egomet dudum Beroen digressa reliqui

我自己不久前才离开贝罗埃,将她独自一人

​aegram, indignantem, tali quod sola careret

留在病榻上,她正为此愤愤不平:因为只有她缺席了

​munere, nec meritos Anchisae inferet honores.

这般的典礼,未能向安喀塞斯献上应得的敬意。”

​Haec effata.

她把这些话说了出来。

​At matres primo ancipites oculisque malignis

然而母亲们起初犹豫不决,用充满敌意的目光

655

​ambiguae spectare2 rates miserum inter amorem

游移地看着船只,在对眼前这片土地的

​praesentis terrae fatisque vocantia regna,

可怜留恋与命运召唤的王国之间纠结,

​cum dea se paribus per caelum sustulit alis,

当女神在天空中展双翼飞升,

​ingentemque fuga secuit sub nubibus arcum.

在飞翔中于云层之下划出一道巨大的彩虹。

​Tum vero attonitae monstris actaeque furore

这时,她们确实被这奇迹所震惊,并在狂乱的驱使下

660

​conclamant, rapiuntque focis penetralibus ignem;

齐声呐喊,从内室的火炉中夺取了火焰;

​pars spoliant aras, frondem ac virgulta facesque

一部分人劫掠祭坛,将带有叶子的树枝、灌木和松明

​coniciunt. Furit immissis Volcanus habenis

投掷过去。伏尔甘如同脱缰之马般狂暴地燃烧,

​transtra per et remos et pictas abiete puppes.

席卷了坐板、船桨以及由冷杉木制成的彩色船尾。

​Nuntius Anchisae ad tumulum cuneosque theatri

报信者埃乌梅卢斯向安喀塞斯的陵墓和剧场的看台

665

​incensas perfert naves Eumelus, et ipsi

送去了船只着火的音讯,而他们自己

​respiciunt atram in nimbo volitare favillam.

也回头看到黑色的灰烬在烟雾中飞舞。

​Primus et Ascanius, cursus ut laetus equestres

最先是阿斯卡尼乌斯,正如他先前欢快地带领着

​ducebat, sic acer equo turbata petivit

骑兵操练一般,他催马急驰,奔向混乱的

​castra, nec exanimes possunt retinere magistri.

营地,连气喘吁吁的导师们也无法阻拦他。

670

​Quis furor iste novus? Quo nunc, quo tenditis inquit,

“这是一种什么样的新狂乱?你们现在要去哪,要去哪啊,”

​heu, miserae cives? Non hostem inimicaque castra

他说,“唉,可怜的女同胞们?你们烧毁的不是敌人,也不是希腊人

​Argivum, vestras spes uritis. En, ego vester

敌对的营地,而是你们自己的希望!看,我是你们的

​Ascanius! Galeam ante pedes proiecit inanem,

阿斯卡尼乌斯!”他将空空的头盔抛在脚下,

​qua ludo indutus belli simulacra ciebat;

这正是他在游戏中所戴,用以模拟战争场景的头盔;

675

​accelerat simul Aeneas, simul agmina Teucrum.

同时阿涅阿斯赶来,同时特洛伊人的队伍也加速赶到。

​Ast illae diversa metu per litora passim

然而那些妇女因恐惧而四散,沿着不同的海岸

​diffugiunt, silvasque et sicubi concava furtim

逃跑,隐藏在森林以及任何能找到的

​saxa petunt; piget incepti lucisque, suosque

凹陷岩石中。她们对自己所做之事和天光感到厌恶,并重新认出了

​mutatae adgnoscunt, excussaque pectore Iuno est.

改变了态度的亲人,而朱诺也从她们的心中被驱逐了出去。

680

​Sed non idcirco flammae atque incendia vires

然而,火焰和火灾并未因此而减弱

​indomitas posuere; udo sub robore vivit

其狂暴的力量;在潮湿的橡木船身下,

​stuppa vomens tardum fumum, lentusque carinas

麻屑仍在燃烧,吐出缓慢的浓烟,缓慢的热气

​est vapor, et toto descendit corpore pestis,

侵蚀着船身,灾害向整个船体蔓延,

​nec vires heroum infusaque flumina prosunt.

英雄们的力量和浇灌的海水都无济于事。

685

​Tum pius Aeneas umeris abscindere3 vestem,

这时,敬虔的阿涅阿斯从肩头撕裂衣服,

​auxilioque vocare deos, et tendere palmas:

向神明呼求帮助,并伸出双手:

​Iuppiter omnipotens, si nondum exosus ad unum

“万能的朱庇特,如果你还没有彻底憎恨每一个

​Troianos, si quid pietas antiqua labores

特洛伊人,如果昔日的慈悲还在顾念人类的

​respicit humanos, da flammam evadere classi

苦难,父啊,请在此时让船队脱离火焰,

690

​nunc, Pater, et tenues Teucrum res eripe leto.

并将特洛伊人衰微的命运从死亡中拯救出来。

​Vel tu, quod superest infesto fulmine morti,

或者,如果我罪有应得,就请用你那令人战栗的雷霆将残余的一切送入死亡,

​si mereor, demitte, tuaque hic obrue dextra.

并在此时用你的右手将我覆灭于此。”

​Vix haec ediderat, cum effusis imbribus atra

他刚说完这些话,伴随着倾盆大雨,黑色的

​tempestas sine more furit, tonitruque tremescunt

风暴便以前所未有的姿态狂暴起来,雷声震颤着

695

​ardua terrarum et campi; ruit aethere toto

高山和原野;从整个天际倾泻而下的是

​turbidus imber aqua densisque nigerrimus austris;

夹杂着大雨、因密集的南风而变得漆黑的狂风暴雨;

​implenturque super puppes; semiusta madescunt

船只从上方被灌满;半烧焦的

​robora; restinctus donec vapor omnis, et omnes,

橡木船身湿透了;直到所有的烟气被扑灭,并且除了

​quattuor amissis, servatae a peste carinae.

失去的四艘之外,所有的船只都从这场灾难中被解救了出来。

700

​At pater Aeneas, casu concussus acerbo,

然而父亲阿涅阿斯因这残酷的变故而震惊,

​nunc huc ingentes, nunc illuc pectore curas

在胸中转动着,一会儿想到这,一会儿想到那,极力思索着极大的忧虑,

​mutabat versans, Siculisne resideret arvis,

是在西西里的土地上定居,

​oblitus fatorum, Italasne capesseret oras.

从而遗忘命运,还是向着意大利的海岸进发。

​Tum senior Nautes, unum Tritonia Pallas

这时,年长的纳乌特斯,他是特里托尼亚的帕拉斯唯一

705

​quem docuit multaque insignem reddidit arte,

教授过并使其因众多技艺而杰出的人,

​haec responsa dabat, vel quae portenderet ira

给出了这些答复,无论是关于神明的大怒所预示的,

​magna deum, vel quae fatorum posceret ordo;

还是命运的秩序所要求的;

​isque his Aenean solatus vocibus infit:

他用这些话安慰阿涅阿斯,并开始说道:

​Nate dea, quo fata trahunt retrahuntque, sequamur;

“女神之子啊,无论命运将我们拉向何方,又拉回何处,我们都追随它吧;

710

​quidquid erit, superanda omnis fortuna ferendo est.4

无论发生什么,一切命运都必须通过承受来克服。

​Est tibi Dardanius divinae stirpis Acestes:

你有一位神圣血统的达尔达尼亚人阿凯斯特斯:

​hunc cape consiliis socium et coniunge volentem;

请将他作为你出谋划策的伙伴,并与乐意相助的他联合起来;

​huic trade, amissis superant qui navibus, et quos

把那些因为失去船只而多出来的人,以及那些

​pertaesum magni incepti rerumque tuarum est;

对你伟大的事业和遭遇感到厌倦的人交给他;

715

​longaevosque senes ac fessas aequore matres,

还有那些上了年纪的老人和对海洋感到疲惫的妇女们,”

语法注4 条
  1. 5.638tempus agi res

    agi 是被动不定式,修饰名词 tempus,表示“事情应该被执行的时候”(这是一种模仿希腊语的诗歌体构句,用以代替动名词属格 agendi)。

  2. 5.655spectare

    这是历史不定式(historical infinitive),带有主格主语 matres,用来代替限定动词(如直说法语未完成过去时),以生动地描写过去持续的动作。

  3. 5.685abscindere

    与上述的 spectare 类似,这也是一个历史不定式(historical infinitive),随后的 vocare 和 tendere 亦然。这生动地传达了阿涅阿斯在惊愕中撕裂衣服并呼求神明的紧迫而突然的动作。

  4. 5.710superanda omnis fortuna ferendo est

    ferendo 是动名词(gerund)的夺格,表示手段(通过承受)。superanda ... est 是包含被动动形容词(gerundive)的迂回变位法(periphrastic conjugation),表示义务或必然性(“必须被克服”)。

翻译:Gemini 3.5 Flash(2026-05-22 发布)・修订记录(1 处,最近 2026-09-21)
  • 2026-09-21 AI校阅 — 译文 1 处
urn:cts:latinLit:phi0690.phi003.humanitext-lat2:5.637-5.715