← 维吉尔

埃涅阿斯纪

§5.556-5.636

特洛伊游戏与伊里斯煽动焚船

阿斯卡尼乌斯率领特洛伊少年们进行了一场复杂的“特洛伊游戏”骑兵演练,令观众赞叹不已。与此同时,朱诺派遣伊里斯化身为特洛伊老妇,煽动疲惫的妇女们烧毁船只以便就地定居。

显示 ▾
显示
译文
字体
AI ↗
← 上一节下一节 →
556

​omnibus in morem tonsa coma pressa corona;1

众人的头发都按照习俗,被剪过的叶冠压在头顶;

​cornea bina ferunt praefixa hastilia ferro;

他们每人携带着两支装有铁镞的山茱萸木标枪;

​pars levis umero pharetras;2 it pectore summo

一部分人肩上挎着轻便的箭袋;在胸口上方、

​flexilis obtorti per collum circulus auri.

颈部周围,套着一圈由黄金拧成的、柔韧的项圈。

560

​Tres equitum numero turmae, ternique vagantur

骑兵队伍在数量上分为三队,三位指挥官

​ductores: pueri bis seni quemque secuti

策马游走:各有十二名少年跟随在他们每一位身后,

​agmine partito fulgent paribusque magistris.

在分列的队伍中闪耀,并由各自同等的导师带领。

​Una acies iuvenum, ducit quam parvus ovantem

青年们的第一支战列,由年幼的、满怀喜悦的

​nomen avi referens Priamus,—tua clara, Polite,

普里阿摩斯率领,他承袭了祖父的名字——波利特斯啊,他是你显赫的

565

​progenies, auctura Italos,—quem Thracius albis

后裔,注定要繁衍意大利人——他骑着一匹有白色

​portat equus bicolor maculis, vestigia primi

斑点的色雷斯双色马,那马高高站立,展露出前蹄一迈步

​alba pedis frontemque ostentans arduus albam.

时露出的白色蹄子,以及白色的前额。

​Alter Atys, genus unde Atii duxere Latini,

第二位是阿提斯,拉丁人的阿提乌斯氏族便是由此衍生出他们的家系,

​parvus Atys, pueroque puer dilectus Iulo.

年幼的阿提斯,是少年伊乌鲁斯所钟爱的同龄玩伴。

570

​Extremus, formaque ante omnis pulcher, Iulus

最后,是在形体容貌上冠绝群伦的伊乌鲁斯,

​Sidonio est invectus equo, quem candida Dido

骑着一匹西东神驹,那是美丽的狄多

​esse sui dederat monumentum et pignus amoris.

当年送给他的,作为她自己的纪念和爱的信物。

​Cetera Trinacrii pubes senioris Acestae

其余的青年则骑着年迈的、西西里的

​fertur equis.

美塞斯特斯的马匹前行。

575

​Excipiunt plausu pavidos, gaudentque tuentes

特洛伊人以掌声迎接这些心怀戒备的少年,望着他们便满心欢喜,

​Dardanidae, veterumque adgnoscunt ora parentum.

并在他们的脸庞上认出昔日父母的容貌。

​Postquam omnem laeti consessum oculosque suorum

当少年们骑着马,欢欢喜喜地在所有观众和亲人目光中

​lustravere in equis, signum clamore paratis

巡游完毕后,埃皮提德斯从远处向准备就绪的他们

​Epytides longe dedit insonuitque flagello.

高声发出信号,并抽响了皮鞭。

580

​Olli discurrere pares, atque agmina terni

他们等分地向两旁疾驰,三位领队也

​diductis solvere choris, rursusque vocati

将队伍拆散成独立的小组,一经再次召唤,

​convertere vias infestaque tela tulere.

他们便调转马头,端起充满敌意的武器相向而行。

​Inde alios ineunt cursus aliosque recursus

随后,他们进入了彼此对立的空间,进行其他的进退演练,

​adversi spatiis, alternosque orbibus orbes

将交替的圆环与圆环

585

​impediunt, pugnaeque cient simulacra sub armis;

缠绕在一起,在武装之下展示着战争的模拟场景;

​et nunc terga fuga nudant, nunc spicula vertunt

他们时而因假装败退而露出后背,时而满怀敌意地

​infensi, facta pariter nunc pace feruntur.

掉转标枪,时而又达成和解,并肩疾行。

​Ut quondam Creta fertur Labyrinthus in alta

正如同当年在崇高的克里特岛上,传说那迷宫

​parietibus textum caecis iter, ancipitemque

有一条由盲墙织成的道路,并且通过一千条路径

590

​mille viis habuisse dolum, qua signa sequendi

设下重重迷障,使人在其中无法察觉且无法折返的错误

​falleret indeprensus et inremeabilis error;

从而迷惑了追踪的标记;

​haud alio Teucrum nati vestigia cursu

特洛伊人的子嗣正是以同样复杂的奔行轨迹

​impediunt texuntque fugas et proelia ludo,

交织着他们的足迹,在游戏中织就着败退与战斗,

​delphinum similes, qui per maria umida nando

宛如海豚在潮湿的海水中游动,

595

​Carpathium Libycumque secant,

劈开卡尔帕托斯海和利比亚海。

​Hunc morem cursus atque haec certamina primus

这种奔行的习俗和这些比赛,最早由

​Ascanius, Longam muris cum cingeret Albam,

阿斯卡尼乌斯在用城壁围绕阿尔巴·隆加时

​rettulit, et priscos docuit celebrare Latinos,

重新引入,并教会了古老的拉丁人去举行它,

​quo puer ipse modo, secum quo Troïa pubes;

其方式正如同他自己年少时,以及与他一同的特洛伊青年所做的那样;

600

​Albani docuere suos; hinc maxima porro

阿尔巴人又教会了他们自己的后代;从此更伟大的

​accepit Roma, et patrium servavit honorem;

罗马接受了它,并保留了这一祖传的荣光;

​Troiaque nunc pueri, Troianum dicitur agmen.

现在,这些少年被称为“特洛伊”,这支队伍被称为“特洛伊队”。

​Hac celebrata tenus sancto certamina patri.

为神圣的父亲举行的竞技至此结束。

​Hic primum fortuna fidem mutata novavit.

此时,命运第一次改变并更新了它的面貌。

605

​Dum variis tumulo referunt sollemnia ludis,

当他们正通过各种竞技在陵墓前举行祭奠仪式时,

​Irim de caelo misit Saturnia Iuno

萨图恩之女朱诺将伊里斯自天庭派往

​Iliacam ad classem, ventosque adspirat eunti,

特洛伊的船队,并在她行进时吹送风力,

​multa movens, necdum antiquum saturata dolorem.

她正在筹划诸多阴谋,因为她尚未宣泄完昔日的痛苦。

​Illa, viam celerans per mille coloribus arcum,

伊里斯通过一条由千种色彩构成的彩虹加速赶路,

610

​nulli visa cito decurrit tramite virgo.

沿着这条无人察觉的捷径迅速降下,她是一位少女。

​Conspicit ingentem concursum, et litora lustrat,

她看见了庞大的人群,扫视着海岸,

​desertosque videt portus classemque relictam.

看到无人看守的港口和被遗留的船队。

​At procul in sola secretae Troades acta

然而在遥远而孤独的海岸上,避开人群的特洛伊妇女们

​amissum Anchisen flebant, cunctaeque profundum

正为逝去的安喀塞斯哀哭,所有人都在哭泣着

615

​pontum adspectabant flentes. Heu tot vada fessis

凝望着深邃的海洋。“唉,对疲惫的人来说,竟然还有如此多的险滩

​et tantum superesse maris!3 vox omnibus una.

和如此广阔的海洋留待跨越!”这是众人一致的心声。

​Urbem orant; taedet pelagi perferre laborem.

她们渴望获得一座城市;她们厌倦了继续承受大洋之上的劳苦。

​Ergo inter medias sese haud ignara nocendi

因此,她投身到她们中间,她深谙为害之道,

​conicit, et faciemque deae vestemque reponit;

卸下了女神的容颜和服饰;

620

​fit Beroë, Tmarii coniunx longaeva Dorycli,

她化身为贝罗埃,色马罗斯人多里克卢斯的年迈妻子,

​cui genus et quondam nomen natique fuissent;4

她曾经拥有高贵的出身、名望和子嗣;

​ac sic Dardanidum mediam se matribus infert:

她就这样混入了特洛伊母亲们的中间:

​O miserae, quas non manus inquit Achaïca bello

“啊,可怜的女人啊,在战争中阿凯亚人的手竟然没有”

​traxerit5 ad letum patriae sub moenibus! O gens

“将你们拖往祖国城墙下的死地!”她说,“啊,不幸的”

625

​infelix, cui te exitio Fortuna reservat?

“族群啊,命运究竟为了何种毁灭而将你们保留至今?

​Septuma post Troiae exscidium iam vertitur aestas,

自特洛伊毁灭以来,第七个夏天已经转过,

​cum freta, cum terras omnes, tot inhospita saxa

我们航行过海峡,航行过所有的土地,跨越了如此多荒凉的礁石”

​sideraque emensae ferimur, dum per mare magnum

“和星空,而当我们在这茫茫大海上”

​Italiam sequimur fugientem, et volvimur undis.

“追寻着那不断远逝的意大利时,我们被波涛所翻滚。

630

​Hic Erycis fines fraterni, atque hospes Acestes:

这里有我们兄弟埃律克斯的疆土,还有慷慨好客的美塞斯特斯:

​quis prohibet muros iacere et dare civibus urbem?

谁能阻挡我们在此建立城墙,并赐予市民们一座城市?

​O patria et rapti nequiquam ex hoste Penates,

啊,祖国!啊,从敌人手中白白抢救出来的彭纳忒斯神像!

​nullane iam Troiae dicentur moenia? Nusquam

难道从此就再没有被称为特洛伊的城墙了吗?我难道在任何地方”

​Hectoreos amnes, Xanthum et Simoenta, videbo?

“都见不到赫克托尔的河流、克桑托斯和西莫伊斯了吗?

635

​Quin agite et mecum infaustas exurite puppes.

别犹豫了,来吧,随我一同烧毁这些不祥的船只。

​Nam mihi Cassandrae per somnum vatis imago

因为梦中女预言家卡珊德拉的影像向我”

语法注5 条
  1. 5.556tonsa coma pressa corona

    夺格形式的“tonsa corona”(被修剪的叶冠)修饰被动完成分词“pressa”(压住),而后者与“coma”(头发,宾格形式,作关系宾格或直宾)一致。各语言翻译统一为“用叶冠压住头发”的含义结构。

  2. 5.558pars levis umero pharetras

    主语“pars”(一部分人)省略了前一行的谓语动词“ferunt”(携带)。“umero”(在肩膀上)为表示位置的夺格。

  3. 5.615Heu tot vada fessis / et tantum superesse maris!

    这是由宾格(tot vada / tantum maris)和不定式(superesse)构成的感叹句结构,用以表达惊叹与绝望:“天哪,对于疲惫的人们来说,竟然还有如此多的险滩和如此广阔的海洋留待跨越!”

  4. 5.621cui genus et quondam nomen natique fuissent

    关系从句中的虚拟语气“fuissent”(完成过去时虚拟语气)用于表示特征(subjunctive of characteristic),说明贝罗埃曾因拥有高贵出身、声望和子嗣而备受尊敬,这也解释了伊里斯为何选择她作为化身。

  5. 5.623quas non manus ... traxerit

    关系从句“quas... non... traxerit”伴随虚拟语气“traxerit”,作为特征从句修饰呼语“O miserae”,表示“竟然没有被阿凯亚人的手拖去赐死的、如今却要承受漫长放浪之苦的可怜女人”。

翻译:Gemini 3.5 Flash(2026-05-22 发布)・修订记录(1 处,最近 2026-09-21)
  • 2026-09-21 AI校阅 — 译文 1 处
urn:cts:latinLit:phi0690.phi003.humanitext-lat2:5.556-5.636