← 维吉尔

埃涅阿斯纪

§5.321-5.397

赛跑的胜负与拳击比赛的宣战

在赛跑中首位的尼苏斯因祭祀的血迹滑倒,但他帮助朋友欧律阿鲁斯获得了胜利;随后在拳击比赛中达雷斯出战却无人应战,阿凯斯特斯于是激发起老将恩特鲁斯的斗志。

显示 ▾
显示
译文
字体
AI ↗
← 上一节下一节 →
321

​insequitur Salius; spatio post deinde relicto

萨利乌斯紧随其后;接着,隔开了一段距离,

​tertius Euryalus:

欧律阿鲁斯位列第三:

​Euryalumque Helymus sequitur; quo deinde sub ipso

赫柳穆斯追赶着欧律阿鲁斯;而在他近旁,

​ecce volat calcemque terit iam calce Diores,

看啊,狄奥雷斯在飞奔,他的脚趾几乎贴上了前者的脚后跟,

325

​incumbens umero, spatia et si plura supersint,

身体前倾在对方肩膀上;如果还有更多路程的话,

​transeat elapsus prior, ambiguumque relinquat.1

他本可以超过去,从而让胜负难分。

​Iamque fere spatio extremo fessique sub ipsam

他们几乎到了赛道的尽头,疲惫地正向

​finem adventabant, levi cum sanguine Nisus

终点接近,这时尼苏斯在滑溜的血迹上

​labitur infelix, caesis ut forte iuvencis2

不幸地滑倒了,那是因为先前宰杀的公牛

330

​fusus humum viridisque super madefecerat herbas.

流出的血洒在了地上,浸湿了上面的绿草。

​Hic iuvenis iam victor ovans vestigia presso

在这里,这位已经作为胜者而欢呼的青年,未能保住

​haud tenuit titubata solo, sed pronus in ipso

在被踩踏的地面上摇晃的脚步,而是俯身

​concidit immundoque fimo sacroque cruore.

倒在了污秽的粪便和神圣的血泊之中。

​Non tamen Euryali, non ille oblitus amorum;3

然而他并没有忘记欧律阿鲁斯,也没有忘记他们的爱;

335

​nam sese opposuit Salio per lubrica surgens;

因为他从湿滑的地方站起来,挡在了萨利乌斯面前;

​ille autem spissa iacuit revolutus harena.

而后者则向后仰倒,躺在厚厚的沙地上。

​Emicat Euryalus, et munere victor amici

欧律阿鲁斯飞奔而出,因朋友的赠予而作为胜者

​prima tenet, plausuque volat fremituque secundo.

赢得了第一,在众人的掌声和喝彩声中疾驰。

​Post Helymus subit, et nunc tertia palma Diores.

随后是赫柳穆斯,现在狄奥雷斯获得了第三名。

340

​Hic totum caveae consessum ingentis et ora

这时,萨利乌斯在大看台的全体观众和

​prima patrum magnis Salius clamoribus implet,

前排长者们的面前大声抗议,

​ereptumque dolo reddi sibi poscit honorem.

要求归还他因诡计而被夺走的荣誉。

​Tutatur favor Euryalum, lacrimaeque decorae,

众人的支持、美丽的泪水

​gratior et pulchro veniens in corpore virtus.

以及在俊美身体上更显迷人的美德保护着欧律阿鲁斯。

345

​Adiuvat et magna proclamat voce Diores,

狄奥雷斯也大声呼喊着支持他,

​qui subiit palmae, frustraque ad praemia venit

他获得了奖项,如果最初的荣誉归还给萨利乌斯,

​ultima, si primi Salio reddentur honores.

他便会徒劳地降到最后。

​Tum pater Aeneas Vestra inquit munera vobis

这时,父神阿埃内阿斯说:“孩子们,你们的礼物

​certa manent, pueri, et palmam movet ordine nemo;

对你们而言是确定无疑的,没有人会改变奖项的顺序;

350

​me liceat casus misereri insontis amici.

但请允许我怜悯无辜朋友的不幸。”

​Sic fatus, tergum Gaetuli immane leonis

说完,他把一张巨大的盖图利亚狮皮

​dat Salio, villis onerosum atque unguibus aureis.

赐给萨利乌斯,上面覆满厚毛,并带有金色的爪子。

​Hic Nisus, Si tanta inquit sunt praemia victis,

这时尼苏斯说:“如果失败者能得到如此丰厚的奖品,

​et te lapsorum miseret, quae munera Niso

而你又怜悯滑倒的人,那么你将给尼苏斯

355

​digna dabis, primam merui qui laude coronam,

什么相配的礼物?我本该凭荣誉获得第一名,

​ni me, quae Salium, fortuna inimica tulisset?4

要不是那与萨利乌斯同样的厄运降临在我身上?”

​Et simul his dictis faciem ostentabat et udo

说话的同时,他展示出自己的脸和因湿滑的

​turpia membra fimo. Risit pater optimus olli

粪便而弄脏的四肢。慈祥的父亲对他微笑,

​et clipeum efferri iussit, Didymaonis artem,

并命令抬出迪杜马翁所制的盾牌,

360

​Neptuni sacro Danais de poste refixum.

那是希腊人从海神神圣的门柱上拆下来的。

​Hoc iuvenem egregium praestanti munere donat;

他把这件卓越的礼物赐予这位优秀的青年。

​Post, ubi confecti cursus, et dona peregit:

随后,当赛跑结束、礼物派发完毕后:

​Nunc, si cui virtus animusque in pectore praesens,

“现在,如果谁胸中有勇气和坚毅的斗志,

​adsit, et evinctis attollat brachia palmis.

就请上前来,缠紧双手,举起双臂。”

365

​Sic ait, et geminum pugnae proponit honorem,

他这样说道,并为决斗设下了双重奖赏:

​victori velatum auro vittisque iuvencum,

给胜者一头包金并缠着带子的青年雄牛,

​ensem atque insignem galeam solacia victo.

给败者的安慰则是一把剑和一顶精美的头盔。

​Nec mora: continuo vastis cum viribus effert

毫不拖延:达雷斯立刻带着巨大的力量

​ora Dares, magnoque virum se murmure tollit;

现身,并在众人的赞叹声中站立起来;

370

​solus qui Paridem solitus contendere contra,

他是唯一一个习惯与帕里斯对决的人,

​idemque ad tumulum, quo maximus occubat Hector,

也是他在伟大的赫克托耳安息的墓前,

​victorem Buten immani corpore, qui se

将身材魁梧的胜者布特斯击倒——布特斯自称

​Bebrycia veniens Amyci de gente ferebat,

来自阿米科斯的贝布里西亚部族——

​perculit, et fulva moribundum extendit harena.

并将奄奄一息的他打倒在黄沙之上。

375

​Talis prima Dares caput altum in proelia tollit,

这样的达雷斯在战斗中首先昂起高傲的头颅,

​ostenditque umeros latos, alternaque iactat

展露出宽阔的肩膀,交替挥舞着

​brachia protendens, et verberat ictibus auras.

伸出的双臂,用重击捶打着空气。

​Quaeritur huic alius; nec quisquam ex agmine tanto

人们在为他寻找对手;但在如此庞大的队伍中,没有一个人

​audet adire virum manibusque inducere caestus.

敢上前来对抗这个人,并把皮套套在双手上。

380

​Ergo alacris, cunctosque putans excedere palma,

因此,他洋洋得意,以为所有人都放弃了争夺,

​Aeneae stetit ante pedes, nec plura moratus

便站在阿埃内阿斯的脚前,不再拖延,

​tum laeva taurum cornu tenet, atque ita fatur:

用左手抓住公牛的角,如此说道:

​Nate dea, si nemo audet se credere pugnae,

“女神之子,如果没有人敢投身于这场战斗,

​quae finis standi? Quo me decet usque teneri?

我还要站到什么时候?我应该被留在这里多久?

385

​Ducere dona iube. Cuncti simul ore fremebant

请下令让我牵走奖品吧。”与此同时,所有的

​Dardanidae, reddique viro promissa iubebant.

达尔达尼亚人都一齐呐喊,要求把承诺的奖品给这个人。

​Hic gravis Entellum dictis castigat Acestes,

这时,神情庄重的阿凯斯特斯用言语责备恩特鲁斯,

​proximus ut viridante toro consederat herbae:

当时他正坐在旁边翠绿的草椅上:

​Entelle, heroum quondam fortissime frustra,

“恩特鲁斯,曾经最勇敢的英雄,如今却徒劳无功,

390

​tantane tam patiens nullo certamine tolli

你竟如此耐心地容忍这么丰厚的礼物在毫无竞争的情况下被夺走吗?

​dona sines? Ubi nunc nobis deus ille magister5

现在我们那神一般的导师

​nequiquam memoratus Eryx? Ubi fama per omnem

被徒劳提起的埃律克斯在哪里?在整个特里纳克里亚

​Trinacriam, et spolia illa tuis pendentia tectis?

的名声,以及挂在你屋顶上的那些战利品又在哪里?”

​Ille sub haec: Non laudis amor, nec gloria cessit

他回答道:“并非对荣誉的爱或对名声的渴望

395

​pulsa metu; sed enim gelidus tardante senecta

因恐惧而消退;而是因为年老体衰,冰冷的

​sanguis hebet, frigentque effetae in corpore vires.

血液变得迟钝,体内衰竭的力量也已经冷却。

​Si mihi, quae quondam fuerat, quaque improbus iste

如果我还有昔日拥有的,而且那个傲慢的家伙

语法注5 条
  1. 5.325spatia et si plura supersint, / transeat elapsus prior, ambiguumque relinquat.

    虚拟语气现在时 supersint、transeat 和 relinquat 构成条件句,在过去时的叙事语境中以生动的现在时代替过去完成时来表达虚拟语气:“如果路程还更长一些,他本可以超过去,从而使胜负难分。”

  2. 5.329caesis ut forte iuvencis

    这里的 ut 作为表示地点或时间的关系副词,引导带有 madefecerat 的从句:“就在先前宰杀的公牛流出的血……浸湿了地面的地方”。

  3. 5.334Non tamen Euryali, non ille oblitus amorum

    属格 Euryali(单数)和 amorum(复数)是分词 oblitus(省略了 est)的并列宾语,动词 obliviscor 通常支配属格。

  4. 5.355primam merui qui laude coronam, / ni me, quae Salium, fortuna inimica tulisset?

    混合条件句,主句使用直陈式完成时 merui,条件从句使用虚拟式过去完成时 ni ... tulisset。直陈式强调了他应得荣誉的确定性:“我本应获得第一名,要不是同样的厄运降临在我身上”。

  5. 5.391Ubi nunc nobis deus ille magister

    nobis 作为伦理与格(或利益/所有格与格)起作用,表达了一种共同的关切、遗憾或叹息:“现在我们那神一般的导师在哪里?”

翻译:Gemini 3.5 Flash(2026-05-22 发布)・修订记录(1 处,最近 2026-09-21)
  • 2026-09-21 AI校阅 — 译文 1 处
urn:cts:latinLit:phi0690.phi003.humanitext-lat2:5.321-5.397