← 维吉尔

埃涅阿斯纪

§4.628-4.705

狄多自刎与灵魂的解脱

狄多在对埃涅阿斯发出最后的诅咒后,倒在榻上用特洛伊宝剑自刎。她的妹妹安娜闻讯悲痛欲绝,赶来抱住奄奄一息的狄多,最终朱诺派遣伊里斯将狄多的灵魂从肉体中解脱出来。

显示 ▾
显示
译文
字体
AI ↗
← 上一节下一节 →
628

​Litora litoribus contraria, fluctibus undas

我诅咒:愿他们的海岸与海岸相对立,波涛与波涛相对立,

​imprecor, arma armis; pugnent ipsique nepotesque.

武器与武器相对立;愿他们自身及子孙后代永世交战。”

630

​Haec ait, et partis animum versabat in omnis,

她说完这些,便向各处盘算,

​invisam quaerens quam primum abrumpere lucem.

寻求如何能尽早结束这可憎的光明。

​Tum breviter Barcen nutricem adfata Sychaei;

随后,她简短地对西凯乌斯的乳母巴尔克说道;

​namque suam patria antiqua cinis ater habebat:

因为她自己的乳母早已安息于古老祖国的黑灰之中:

​Annam cara mihi nutrix huc siste sororem;

“亲爱的乳母,把我的妹妹安娜带到这里来;

635

​dic corpus properet fluviali spargere lympha,

告诉她赶快用河水洗净身体,

​et pecudes secum et monstrata piacula ducat:

并带上献祭的牲畜和指定的赎罪祭品:

​sic veniat; tuque ipsa pia tege tempora vitta.

让她就这样过来;而你,也要用神圣的束发带遮住你的双鬓。

​Sacra Iovi Stygio, quae rite incepta paravi,

我意欲完成对冥府朱庇特的祭祀,这祭祀我已按仪式开始并准备就绪,

​perficere est animus, finemque imponere curis,

以终结我的忧虑,

640

​Dardaniique rogum capitis permittere flammae.

并把那达耳达诺斯首领的柴堆交付给烈火。”

​Sic ait: illa gradum studio celerabat anili.

她如此说道;老乳母便以老人的热诚加快了脚步。

​At trepida, et coeptis immanibus effera Dido,

但狄多颤抖着,因这可怕的企图而陷入疯狂,

​sanguineam volvens aciem, maculisque trementis

她转动着血红的双眼,颤抖的

​interfusa genas,1 et pallida morte futura,

面颊上斑点斑驳,并因即将来临的死亡而面色惨白,

645

​interiora domus inrumpit limina, et altos

她冲进内室的门槛,疯狂地

​conscendit furibunda rogos, ensemque recludit

登上高高的柴堆,并拔出

​Dardanium, non hos quaesitum munus in usus.

达耳达诺斯的宝剑——这原本绝非为如此用途而求得的礼物。

​Hic, postquam Iliacas vestes notumque cubile

在此处,当她看见特洛伊的衣物和那熟悉的床榻时,

​conspexit, paulum lacrimis et mente morata,

在泪水与哀思中伫立了片刻,

650

​incubuitque toro, dixitque novissima verba:

她倒在榻上,吐露了最后的言语:

​Dulces exuviae, dum fata deusque sinebant,

“甜美的遗物啊,当命运和神明允许之时。

​accipite hanc animam, meque his exsolvite curis.

接受这灵魂吧,并将我从这些忧虑中解脱。

​Vixi, et, quem dederat cursum fortuna, peregi,

我已活过,并已完成了命运所赐予我的历程,

​et nunc magna mei sub terras ibit imago.

如今,我那伟大的影子将走向地下。

655

​Urbem praeclaram statui; mea moenia vidi;

我建立了一座显赫的城市;我看见了我的城墙;

​ulta virum, poenas inimico a fratre recepi;

为丈夫复仇,我惩罚了那敌对的兄长;

​felix, heu nimium felix, si litora tantum

我是幸福的,啊,太幸福了,只要

​numquam Dardaniae tetigissent nostra carinae!

达耳达诺斯的船只从未触及我们的海岸!”

​Dixit, et, os impressa toro,2 Moriemur inultae,

她说罢,将脸紧贴在榻上: “我们将毫无复仇地死去,

660

​sed moriamur ait. Sic, sic iuvat ire sub umbras :

但让我们死吧,” 她说道。 “就这样,就这样,走向阴间亦是乐事。

​Hauriat hunc oculis ignem crudelis ab alto

愿那冷酷的达耳达诺斯人从深海上用双眼吸入这火光,

​Dardanus, et nostrae secum ferat omina mortis.

并随身带走我们死亡的凶兆。”

​Dixerat; atque illam media inter talia ferro

她话音刚落,同伴们就看见她在这番话语中倒在

​conlapsam aspiciunt comites, ensemque cruore

利刃之上,宝剑上泡沫着鲜血,

665

​spumantem, sparsasque manus. It clamor ad alta

双手沾满了血迹。呼喊声传到高高的

​atria; concussam bacchatur Fama per urbem.

大厅;谣言在被震撼的城市中狂奔。

​Lamentis gemituque et femineo ululatu

伴随着哀号、呻吟和妇女的哭喊,

​tecta fremunt; resonat magnis plangoribus aether,

房屋震颤;天空因巨大的捶胸痛哭声而回响,

​non aliter, quam si immissis ruat hostibus omnis

仿佛所有的迦太基或古老的推罗

670

​Karthago aut antiqua Tyros, flammaeque furentes

都在涌入的敌军面前倒塌,狂暴的烈火

​culmina perque hominum volvantur perque deorum.

在凡人与神明的屋顶上翻滚。

​Audiit exanimis, trepidoque exterrita cursu

她的妹妹听闻,惊骇得魂飞魄散,在战栗奔跑中,

​unguibus ora soror foedans et pectora pugnis

用指甲抓破面颊,用拳头捶打胸口,

​per medios ruit, ac morientem nomine clamat:

冲过人群,呼喊着垂死者的名字:

675

​Hoc illud, germana, fuit? Me fraude petebas?

“姐姐,这就是那件事吗?你是在欺骗我吗?

​Hoc rogus iste mihi, hoc ignes araeque parabant?

那柴堆,这烈火和祭坛,就是在为我准备这些吗?

​Quid primum deserta querar? Comitemne sororem

被抛弃的我,首先该抱怨什么?你死的时候,

​sprevisti moriens? Eadem me ad fata vocasses:3

难道鄙视妹妹作为你的陪伴吗?你本该召唤我走向同样的命运:

​idem ambas ferro dolor, atque eadem hora tulisset.

同样的刀剑之痛,同样的时辰,本该将我们两人一同带走。

680

​His etiam struxi manibus, patriosque vocavi

难道我甚至用这双手筑起它,并用声音呼唤

​voce deos, sic te ut posita crudelis abessem?

祖先的神明,只是为了让你这样躺着时,冷酷的我却不在身边?

​Exstinxti te meque, soror, populumque patresque

姐姐,你毁灭了你自己和我,还有民和西顿的

​Sidonios urbemque tuam. Date volnera lymphis

元老们,以及你的城市。给我水,让我清洗她的伤口,

​abluam,4 et, extremus si quis super halitus errat,

如果还有最后一丝气息在上面飘荡,

685

​ore legam. Sic fata, gradus evaserat altos,

让我用口承接。” 她如此说着,已登上了高高的台阶,

​semianimemque sinu germanam amplexa fovebat

将奄奄一息的姐姐抱在怀里抚慰,

​cum gemitu, atque atros siccabat veste cruores.

伴着叹息,用衣裳擦拭着黑色的血迹。

​Illa, graves oculos conata attollere, rursus

她,试图睁开沉重的双眼,却再次

​deficit; infixum stridit sub pectore vulnus.

合上;深刺在胸膛下的伤口发出声响。

690

​Ter sese attollens cubitoque adnixa levavit;

她三次挣扎着撑起身体,用肘部支撑着抬起头;

​ter revoluta toro est, oculisque errantibus alto

三次跌回榻上,用迷茫的双眼在

​quaesivit caelo lucem, ingemuitque reperta.

高天寻找光明,并在寻得时发出叹息。

​Tum Iuno omnipotens, longum miserata dolorem

此时,全能的朱诺怜悯她长久的痛苦

​difficilisque obitus, Irim demisit Olympo,

和艰难的死亡,将伊里斯从奥林匹斯遣下,

695

​quae luctantem animam nexosque resolveret artus.

以释放她挣扎的灵魂和紧缚的肢体。

​Nam quia nec fato, merita nec morte peribat,

因为她既非因天命而死,亦非因应得之死而亡,

​sed misera ante diem, subitoque accensa furore,

而是在劫难逃地夭折,且被突然的狂乱所燃,

​nondum illi flavum Proserpina vertice crinem

普罗塞耳皮娜还未曾从她的头顶割下金黄的秀发,

​abstulerat, Stygioque caput damnaverat Orco.

也未曾将她的生命宣判给斯提克斯的冥王。

700

​Ergo Iris croceis per caelum roscida pennis,

因此,带露的伊里斯动着藏红花色的羽翼掠过天空,

​mille trahens varios adverso sole colores,

在逆光中拖出千般斑斓的色彩,

​devolat, et supra caput adstitit: Hunc ego Diti

飞落下来,停在她的头顶之上: “我奉命

​sacrum iussa fero, teque isto corpore solvo.

将此作为献给冥王的祭礼带走,并将你从那肉体中解脱。”

​Sic ait, et dextra crinem secat: omnis et una

她如此说道,用右手割下发丝:顿时所有的

705

​dilapsus calor, atque in ventos vita recessit.

温热消散,生命便消逝在风中。

语法注4 条
  1. 4.644interfusa genas

    过去被动分词 interfusa 在此带有希腊语式的中动意义,支配作为“关系宾格”(或限制宾格)的 genas(双颊),用来修饰主语狄多的身体部分。

  2. 4.659os impressa toro

    impressa 是具有中动(反身)意义的分词,支配作为直接宾语的 os(脸/口),意为“将自己的脸贴在榻上”。

  3. 4.678vocasses

    vocavisses 的缩略形(脱落音)。在此用作表示过去未实现之义务的“过去当为虚拟语气”(本该召我一同……)。

  4. 4.683Date volnera lymphis abluam

    此处 date 省略了类似 aquam(水)的宾语,或者后接省略了 ut 的虚拟语气 abluam,构成并列祈使结构,意为“(给我水)让我用清水清洗伤口”或“请允许我清洗伤口”。

翻译:Gemini 3.5 Flash(2026-05-22 发布)・修订记录(1 处,最近 2026-09-21)
  • 中于 2026-05-24 由 Gemini 3.5 Flash 重新翻译
  • 2026-09-21 AI校阅 — 译文 1 处
urn:cts:latinLit:phi0690.phi003.humanitext-lat2:4.628-4.705