← 维吉尔

埃涅阿斯纪

§4.240-4.317

墨丘利的警告与迪多的质问

墨丘利降临到埃涅阿斯身边,指责他建设迦太基并传达神旨命令他立刻前往意大利。得知神意的埃涅阿斯开始暗中准备启航,但迪多察觉了他的意图,并以极大的愤怒与悲痛对他进行了激烈的质问。

显示 ▾
显示
译文
字体
AI ↗
← 上一节下一节 →
240

​aurea, quae sublimem alis sive aequora supra

金色的飞鞋。它拍动翅膀将他高高带起,无论在海面上

​seu terram rapido pariter cum flamine portant;

还是在陆地上,都与疾风一样迅速地带他飞行;

​tum virgam capit: hac animas ille evocat Orco

接着他拿起了神杖:他用它将苍白的灵魂从冥府

​pallentis, alias sub Tartara tristia mittit,

召回,将另一些灵魂送往忧伤的塔耳塔洛斯,

​dat somnos adimitque, et lumina morte resignat.1

赐予睡眠并夺走它,并在死亡中开启双眼。

245

​Illa fretus agit ventos, et turbida tranat

他凭借着神杖驱遣风,并飞越混乱的

​nubila; iamque volans apicem et latera ardua cernit

云层;此时在飞行中,他看见了坚韧的阿特拉斯的

​Atlantis duri, caelum qui vertice fulcit,

顶峰和险峻的山脊,阿特拉斯正用头颅支撑着天空,

​Atlantis, cinctum adsidue cui nubibus atris

阿特拉斯,他那长满松树的头部不断被黑云

​piniferum caput et vento pulsatur et imbri;

笼罩,并遭受着风吹雨打;

250

​nix umeros infusa tegit; tum flumina mento

积雪覆盖着他的双肩;接着河流从这位老人的

​praecipitant senis, et glacie riget horrida barba.

下巴倾泻而下,他那可怕的胡须因结冰而僵硬。

​Hic primum paribus nitens Cyllenius alis

在此处,库勒涅的神明首先凭借均衡的双翼停步,

​constitit; hinc toto praeceps se corpore ad undas

立定身形;从这里,他将整个身体猛然向波涛

​misit, avi similis, quae circum litora, circum

投去,就像一只鸟,在海岸周围、在鱼群丰富的

255

​piscosos scopulos humilis volat aequora iuxta.

岩礁周围,贴着水面低低地飞翔。

​Haud aliter terras inter caelumque volabat,

库勒涅的后裔也正是如此,在天地之间飞翔,

​litus harenosum Libyae ventosque secabat

割裂着利比亚沙质的海岸和风,

​materno veniens ab avo Cyllenia proles.

从他母方的祖父那里飞来。

​Ut primum alatis tetigit magalia plantis,

当他用长着双翼的脚掌首次触及茅舍时,

260

​Aenean fundantem arces ac tecta novantem

他看见埃涅阿斯正在奠定城堡的基石,并更新着房屋;

​conspicit; atque illi stellatus iaspide fulva

他的身旁有一柄镶嵌着黄色碧玉的

​ensis erat, Tyrioque ardebat murice laena

宝剑,肩上垂下一件斗篷,燃烧着推罗的紫红光芒,

​demissa ex umeris, dives quae munera Dido

那是富有的迪多作为礼物

​fecerat, et tenui telas discreverat auro.

缝制的,并用细细的金线织出图案。

265

​Continuo invadit: Tu nunc Karthaginis altae

他立刻上前责问: “你现在是在奠定高耸的迦太基的

​fundamenta locas, pulchramque uxorius2 urbem

基石,顺从妻子去建造一座美丽的城市,

​exstruis, heu regni rerumque oblite tuarum?

唉,忘却了自己的王国和使命吗?

​Ipse deum tibi me claro demittit Olympo

众神的统治者亲自将我从光明的奥林波斯派遣到你身边,

​regnator, caelum ac terras qui numine torquet;

他以神威扭转乾坤;

270

​ipse haec ferre iubet celeris mandata per auras:

他亲自命令我将这些旨意带到迅捷的风中:

​quid struis, aut qua spe Libycis teris otia terris?

你企图构建什么,又怀着怎样的希望在利比亚的土地上消磨闲暇时光?

​Si te nulla movet tantarum gloria rerum,

如果如此伟大的功业荣光无法稍稍煽动你,

​Ascanium surgentem et spes heredis Iuli

那么请看看成长中的阿斯卡尼乌斯和继承人尤路斯的希望,

275

​respice, cui regnum Italiae Romanaque tellus

意大利的王国和罗马的土地

​debentur. Tali Cyllenius ore locutus

是欠他的。” 库勒涅的神明如此说完,

​mortalis visus medio sermone reliquit,

便在话音未落之际离开了凡人的视野,

​et procul in tenuem ex oculis evanuit auram.

消失在远方微茫的风中。

​At vero Aeneas aspectu obmutuit amens,

但是埃涅阿斯目睹这番景象,因惊愕而哑口无言,

280

​arrectaeque horrore comae, et vox faucibus haesit.

头发因恐惧而倒竖,声音卡在喉咙里。

​Ardet abire fuga dulcisque relinquere terras,

他渴望逃离,离开这片甘美的土地,

​attonitus tanto monitu imperioque deorum.

对神明如此伟大的警告和命令感到震惊。

​Heu quid agat?3 Quo nunc reginam ambire furentem

唉,他该怎么办?现在他怎么敢用言语去说服

​audeat adfatu? Quae prima exordia sumat?

那狂怒的女王?他该如何开局?

285

​Atque animum nunc huc celerem, nunc dividit illuc,

他的心智在此时时而偏向这里,时而偏向那里,

​in partisque rapit varias perque omnia versat.

在不同的方向间拉扯,并权衡着一切。

​Haec alternanti potior sententia visa est:

在犹豫不决中,这似乎是更好的决定:

​Mnesthea Sergestumque vocat fortemque Serestum,

他召集了姆涅斯透斯、塞尔杰斯图斯和勇敢的塞雷斯图斯,

​classem aptent taciti sociosque ad litora cogant,

命令他们悄悄整顿船队,将同伴聚集到海岸,

290

​arma parent, et quae rebus sit causa novandis

准备武器,并隐瞒改变行动计划

​dissimulent; sese interea, quando optuma Dido

的原因;与此同时,由于最美好的迪多

​nesciat et tantos rumpi non speret amores,

毫不知情,也想不到如此深沉的爱会被打碎,

​temptaturum aditus, et quae mollissima fandi

他自己则将尝试接近的机会,寻找最温和的说话

​tempora, quis rebus dexter modus. Ocius omnes

时刻,以及对于此事最合适的方式。所有人

295

​imperio laeti parent ac iussa facessunt.

极快地愉快服从命令,并执行指示。

​At regina dolos—quis fallere possit amantem?

然而女王预先察觉了诡计——谁能欺骗一个恋爱中的人? ——

​praesensit, motusque excepit prima futuros,

并最先捕获了未来的动向,

​omnia tuta timens. Eadem impia Fama furenti

即使在一切安全时也感到恐惧。那不敬的“传闻”再次向狂乱的她

​detulit armari classem cursumque parari.

通报,说船队正被武装起来,航行正在准备中。

300

​Saevit inops animi, totamque incensa per urbem

她心智失控般狂暴,怒火中烧地在整个城市

​bacchatur, qualis commotis excita sacris

疯狂奔跑,就像被移动的圣物所激起的

​Thyias, ubi audito stimulant trieterica Baccho

狂女,当听到巴卡斯的名字时,三年一度的祭典激发起她,

​orgia, nocturnusque vocat clamore Cithaeron.

夜间的基泰隆山用呼喊声召唤着她。

​Tandem his Aenean compellat vocibus ultro:

终于,她主动用这些话对埃涅阿斯责问道:

305

​Dissimulare etiam sperasti, perfide, tantum

“不忠的人啊,你居然还希望能够隐瞒如此巨大的

​posse nefas, tacitusque mea decedere terra?

罪行,并悄无声息地离开我的土地吗?

​Nec te noster amor, nec te data dextera quondam,

难道我们的爱,曾经给出的右手,

​nec moritura tenet crudeli funere Dido?

以及行将以残酷方式死去的迪多,都无法挽留你吗?

​Quin etiam hiberno moliris sidere classem,

相反,你竟然在冬季的星辰下筹备船队,

310

​et mediis properas aquilonibus ire per altum,

并急于在北风凛冽的暴风雨中驶入深海,

​crudelis? Quid, si non arva aliena domosque

冷酷的人啊?如果不是在寻找异国的土地和未知的

​ignotas peteres, sed Troia antiqua maneret,

家园,而是古老的特洛伊依然存在,

​Troia per undosum peteretur classibus aequor

难道你也会用船队顶着波涛汹涌的海面去寻找特洛伊吗?

​Mene fugis? Per ego has lacrimas dextramque tuam te4

你是在逃离我吗?我因这些泪水和你的右手向你恳求

315

(quando aliud mihi iam miserae nihil ipsa reliqui)

(因为现在,我惨不忍睹的自己已别无他求),

​per conubia nostra, per inceptos hymenaeos,

因我们的婚姻,因刚刚开始的婚礼,

​si bene quid de te merui, fuit aut tibi quicquam

如果我曾对你有过任何恩情,或者我有什么对你来说是

语法注4 条
  1. 4.244lumina morte resignat

    动词 'resignare' 通常意为“开启”、“解封”。在此处有两种主要解释:一种是“在死亡中(或从死亡中)开启双眼”,指墨丘利以神杖唤醒亡魂以便引导他们;另一种是隐喻性的“在死亡中闭合双眼”(即封存)。本译文采用了前一种解释,使其与前文中召唤和输送灵魂的上下文相契合,即神明为死者“解封”双眼以开始旅程。

  2. 4.266uxorius

    主格形容词 'uxorius' 作为修饰主语(埃涅阿斯)的副词性述语补足语发挥作用。它不仅表示“有妻子的”,在此处更具有强烈的谴责意味,指“顺从妻子的”或“耽溺于妇人之情的”,以此凸显埃涅阿斯因沉湎于迪多而忘却自身使命的软弱状态。

  3. 4.283quid agat

    独立句中的虑决/犹豫虚拟语气(deliberative subjunctive),用以表现主人公埃涅阿斯剧烈的动摇、内心的矛盾以及自问(“唉,他该怎么办?”)。后文的虚拟语气 'audeat' 和 'sumat' 亦属同类用法。

  4. 4.314Per ego has lacrimas dextramque tuam te

    一种高度复杂的倒装/插置句法(hyperbaton),这在古典诗歌中非常典型。主格代词 'ego' 和作为祈求对象的宾格代词 'te' 被夹在由介词 'per' 所支配的宾格短语('has lacrimas...')之中。这种语序的打乱极其传神地表现了迪多当时极度激动的情绪和拼死的哀求(“我因这些泪水和你的右手向你[恳求]”)。

翻译:Gemini 3.5 Flash(2026-05-22 发布)urn:cts:latinLit:phi0690.phi003.humanitext-lat2:4.240-4.317