← 维吉尔

埃涅阿斯纪

§4.162-4.239

洞穴结合与朱庇特的命令

埃涅阿斯和迪多在躲避暴风雨时在洞穴中结合。传闻女神传播了这一消息,激怒了求婚被拒的伊阿尔巴斯国王,他向朱庇特祈祷,朱庇特随后派墨丘利命令埃涅阿斯离开。

显示 ▾
显示
译文
字体
AI ↗
← 上一节下一节 →
162

​et Tyrii comites passim et Troiana iuventus

推罗的同伴们随处四散,特洛伊的青年们,

​Dardaniusque nepos Veneris diversa per agros

以及维纳斯的达尔达诺斯子孙也因恐惧而在田野间

​tecta metu petiere; ruunt de montibus amnes.

寻找不同的避难所;山洪从山上倾泻而下。

165

​Speluncam Dido dux et Troianus eandem

迪多和特洛伊的领袖来到了同一个

​deveniunt: prima et Tellus et pronuba Iuno

洞穴:古老的大地和主管婚礼的朱诺首先

​dant signum; fulsere ignes et conscius aether

给出信号;闪电轰鸣,天空见证了

​conubiis, summoque ulularunt vertice nymphae.

这场婚礼,宁芙仙女们在山顶尖叫。

​Ille dies primus leti primusque malorum

这一天成了死亡的第一天,也是灾祸的

170

​causa fuit; neque enim specie famave movetur,

首要起因;因为她不再为外表和名声所动,

​nec iam furtivum Dido meditatur amorem:

迪多也不再谋求隐秘的爱情:

​coniugium vocat; hoc praetexit nomine culpam.

她称之为婚姻;用这个名字掩盖了她的罪过。

​Extemplo Libyae magnas it Fama per urbes—

“传闻”立刻传遍了利比亚的各大城市——

​Fama, malum qua non aliud velocius ullum;

“传闻”,没有其他任何邪恶比它更快;

175

​mobilitate viget, viresque adquirit eundo,

它因运动而充满活力,在前进中获取力量,

​parva metu primo, mox sese attollit in auras,

起初因恐惧而渺小,不久便挺身入空,

​ingrediturque solo, et caput inter nubila condit.

在大地上行走,将头颅藏于云雾之中。

​Illam Terra parens, ira inritata deorum,

母亲大地被对众神的愤怒所激怒,

​extremam (ut perhibent) Coeo Enceladoque sororem

据说,生下了她作为科俄斯和恩克拉多斯最后的妹妹,

180

​progenuit, pedibus celerem et pernicibus alis,

她双脚迅捷,羽翼敏捷,

​monstrum horrendum, ingens, cui, quot sunt corpore plumae

是一个可怕而巨大的怪物,说来令人惊奇,她的身上有多少羽毛,

​tot vigiles oculi subter, mirabile dictu,

其下就有多少只不眠的眼睛,

​tot linguae, totidem ora sonant, tot subrigit aures.

就有多少条舌头、多少张嘴在发声,多少只耳朵在倾听。

​Nocte volat caeli medio terraeque per umbram,

夜晚,她在天地之间、在阴影中飞翔,

185

​stridens, nec dulci declinat lumina somno;

发出刺耳的声音,从不因甜蜜的睡眠而合上双眼;

​luce sedet custos aut summi culmine tecti,

白天,她像看守一样坐在最高屋顶的顶端,

​turribus aut altis, et magnas territat urbes;

或在高塔上,恐吓着大城市;

​tam ficti pravique tenax, quam nuntia veri.

她既是真理的传播者,又对虚假和邪恶执着不放。

​Haec tum multiplici populos sermone replebat

那时,她欢欣鼓舞地用纷繁的流言填满了人们的耳目,

190

​gaudens, et pariter facta atque infecta canebat:

同样传颂着事实与虚构:

​venisse Aenean, Troiano sanguine cretum,

说特洛伊血统出身的埃涅阿斯已经来到,

​cui se pulchra viro dignetur iungere Dido;

美丽的迪多屈尊将自己嫁与此人为夫;

​nunc hiemem inter se luxu, quam longa, fovere1

现在他们顶着漫长的冬季,在奢华中寻欢作乐,

​regnorum immemores turpique cupidine captos.

忘却了各自的王国,被可耻的欲望所俘获。

195

​Haec passim dea foeda virum diffundit in ora.

这个丑陋的女神将这些话到处散播在人们的嘴边。

​Protinus ad regem cursus detorquet Iarban,

她立刻转向伊阿尔巴斯国王,

​incenditque animum dictis atque aggerat iras.

用言语煽动他的心智,并积聚他的愤怒。

​Hic Hammone satus, rapta Garamantide Nympha,

他是哈蒙与被劫持的加拉曼提斯仙女所生之子,

​templa Iovi centum latis immania regnis,

在他辽阔的王国里为朱庇特建造了百座巨大的神庙,

200

​centum aras posuit, vigilemque sacraverat ignem,

百座祭坛,并供奉了不熄的圣火,

​excubias divom aeternas, pecudumque cruore

那是神明永恒的守卫,地上因牲畜的鲜血

​pingue solum et variis florentia limina sertis.

而肥沃,门口常开着各种花环。

​Isque amens animi et rumore accensus amaro

他心智失常,被痛苦的传言所激怒,

​dicitur ante aras media inter numina divom

据说在祭坛前,在众神的威严之中,

205

​multa Iovem manibus supplex orasse supinis:

举起双手,作为恳求者向朱庇特进行了许多祈祷:

​Iuppiter omnipotens, cui nunc Maurusia pictis

“全能的朱庇特啊,如今毛鲁西亚人在五彩的

​gens epulata toris Lenaeum libat honorem,

榻上设宴,为您浇奠勒奈乌斯的祭礼,

​aspicis haec, an te, genitor, cum fulmina torques,

您看见这些了吗?或者,父亲啊,当您投掷闪电时,

​nequiquam horremus, caecique in nubibus ignes

我们是在徒然战栗吗?云雾中盲目的火焰

210

​terrificant animos et inania murmura miscent?

惊吓着我们的心灵,激起虚无的轰鸣吗?

​Femina, quae nostris errans in finibus urbem

一个女人,在我们的领地里流浪,出资建立了一座

​exiguam pretio posuit, cui litus arandum

微型的城市,我们给了她耕作的海岸

​cuique loci leges dedimus, conubia nostra

和那里的法律,她却拒绝了我们的联姻,

​reppulit, ac dominum Aenean in regna recepit.

迎娶埃涅阿斯为主人进入她的王国。

215

​Et nunc ille Paris cum semiviro comitatu,

而今,那个带着半男半女随从的帕里斯,

​Maeonia mentum mitra crinemque madentem

颔下系着麦奥尼亚的帽子,润泽的发丝

​subnexus,2 rapto potitur: nos munera templis

系结着,占有了夺取的猎物:而我们却真的在向您的神庙

​quippe tuis ferimus, famamque fovemus inanem.

奉献祭礼,信奉着虚无的名声。”

​Talibus orantem dictis arasque tenentem

全能者听到了他用这样的话语祈求并手扶祭坛,

220

​audiit omnipotens, oculosque ad moenia torsit

将目光投向了王室的城墙,

​regia et oblitos famae melioris amantes.

以及那忘却了更好名声的情人们。

​Tum sic Mercurium adloquitur ac talia mandat:

接着他这样对墨丘利说话,并下达了如下命令:

​Vade age, nate, voca Zephyros et labere pennis,

“去吧,我的儿子,召唤西风,用羽翼滑行,

​Dardaniumque ducem, Tyria Karthagine qui nunc

对那个如今在推罗人的迦太基

225

​exspectat, fatisque datas non respicit urbes,

逗留、而不顾及命运所赐予之城市的特洛伊领袖说话,

​adloquere, et celeris defer mea dicta per auras.

把我的话语带到那迅捷的风中去。

​Non illum nobis genetrix pulcherrima talem

他那最美丽的母亲向我们许诺的他,并非如此,

​promisit, Graiumque ideo bis vindicat armis;

她也不是为了这个才两次在希腊人的武器下救出他;

​sed fore,3 qui gravidam imperiis belloque frementem

而是,他将是统治那孕育着帝国、在战争中咆哮的

230

​Italiam regeret, genus alto a sanguine Teucri

意大利之人,将承袭特夫克高贵血脉的子孙,

​proderet, ac totum sub leges mitteret orbem.

并将整个世界置于律法之下。

​Si nulla accendit tantarum gloria rerum,

如果如此伟大的功业荣光无法煽动他,

​nec super ipse sua molitur laude laborem,

他自己也不为自己的名誉而承担劳苦,

​Ascanione pater Romanas invidet arces?

难道作为父亲,他要剥夺阿斯卡尼乌斯获得罗马城堡的权利吗?

235

​Quid struit, aut qua spe inimica in gente moratur,

他企图构建什么,又怀着怎样的希望逗留在敌对的民族中,

​nec prolem Ausoniam et Lavinia respicit arva?

而不顾及奥索尼亚的后代和拉维尼乌斯的土地?

​Naviget: haec summa est; hic nostri nuntius esto.

让他扬帆起航吧:这就是全部要点;让这成为我给他的传话。”

​Dixerat. Ille patris magni parere parabat

他说完了。他准备服从伟大父亲的

​imperio; et primum pedibus talaria nectit

命令;首先,他把飞鞋系在脚上,

语法注3 条
  1. 4.193fovere

    fovere 是取决于 canebat(第190行,延续自第189行 replebat)的间接引语中的不定式。其语义主语(埃涅阿斯与迪多)在语境中被省略。插入的关系从句 quam longa 与被修饰词 hiemem 结合,形成“无论冬季多么漫长(只要冬天持续)”的让步或限制含义。

  2. 4.217subnexus

    subnexus(subnectere 的过去分词)在此处具有中间态或反身语气,并带有关系宾格(希腊风宾格)mentum 和 crinem。字面意思是“(用帽子)系住自己的颔下,并系结住自己润泽的发丝”。

  3. 4.229fore

    fore(将来时不定式 futurum esse)是取决于第227行 promisit 的间接引语中的不定式。其大格主语(埃涅阿斯)在语境中被省略。接下来的关系从句 qui... regeret 中的虚拟语气用于表示先行词所具有的特征或属性。

翻译:Gemini 3.5 Flash(2026-05-22 发布)urn:cts:latinLit:phi0690.phi003.humanitext-lat2:4.162-4.239