← 维吉尔

埃涅阿斯纪

§3.81-3.158

阿波罗的神谕与克里特岛的瘟疫

阿埃内阿斯一行抵达德洛斯岛,并获得阿波罗的神谕,命他们寻找祖先之地。安喀塞斯将其误判为克里特岛,众人前往定居却遭遇瘟疫,夜半时分特洛伊的家神向阿埃内阿斯显灵,启示他们真正的目的地是意大利。

显示 ▾
显示
译文
字体
AI ↗
← 上一节下一节 →
81

​vittis et sacra redimitus tempora lauro,1

他的神圣太阳穴上缠着发带和神圣的月桂树叶,

​occurrit; veterem Anchisen adgnovit amicum.

前来迎接我们;他认出了他的老朋友安喀塞斯。

​Iungimus hospitio dextras, et tecta subimus.

我们以好客之礼执手相握,并步入他的居所。

​Templa dei saxo venerabar structa vetusto:

我虔诚地瞻仰着那用古老石块筑成的神之神殿:

85

​Da propriam, Thymbraee, domum; da moenia fessis

“提姆布拉之神啊,求你赐予我们自己的家园;赐予疲惫者城墙,

​et genus et mansuram urbem; serva altera Troiae

以及子孙和永久的城市;请保全特洛伊的第二座

​Pergama, reliquias Danaum atque immitis Achilli.

佩尔加马,这从达纳奥斯人和无情阿基琉斯手中幸存下来的遗民。

​Quem sequimur? Quove ire iubes? Ubi ponere sedes?

我们当追随谁?你又命我们去往何方?我们在何处安家?

​Da, pater, augurium, atque animis inlabere nostris.

父亲啊,求你赐予神谕,并降临在我们的心中。”

90

​Vix ea fatus eram: tremere omnia visa repente,

我刚说完这些话:突然间,一切似乎都在颤抖,

​liminaque laurusque dei, totusque moveri

神殿的门槛、神之月桂,以及周围的整座

​mons circum, et mugire adytis cortina reclusis.2

山峦都在移动,三脚祭坛在敞开的内殿中发出轰鸣。

​Submissi petimus terram, et vox fertur ad auris:

我们俯身趴在地上,一个声音传入耳畔:

​Dardanidae duri, quae vos a stirpe parentum

“坚韧的达尔达尼亚人啊,那最初从你们祖先的根源

95

​prima tulit tellus, eadem vos ubere laeto

哺育了你们的土地,也将以同样丰饶的乳汁

​accipiet reduces. Antiquam exquirite matrem:

迎接你们的归来。去寻找你们古老的母亲吧:

​hic domus Aeneae cunctis dominabitur oris,

在这里,阿埃内阿斯的家族将统治所有的海岸,

​et nati natorum, et qui nascentur ab illis.

还有他子孙的子孙,以及从他们之后诞生的人。”

​Haec Phoebus; mixtoque ingens exorta tumultu

波波斯如此说道;伴随着混杂着喧嚣的巨大

100

​laetitia, et cuncti quae sint ea moenia quaerunt,

喜悦油然而生,众人皆询问那城墙究竟何在,

​quo Phoebus vocet errantis iubeatque reverti?

波波斯究竟把迷途者召向何方,又命他们回到哪里?

​Tum genitor, veterum volvens monumenta virorum,

这时,父亲思索着古人的历史遗迹,

​Audite, O proceres ait et spes discite vestras:

说道:“听着,诸位首领,并知晓你们的希望:

​Creta Iovis magni medio iacet insula ponto;

伟大的朱庇特之岛克里特横卧在海中央,

105

​mons Idaeus ubi, et gentis cunabula nostrae.

那里有伊达山,也就是我们部族的摇篮。

​Centum urbes habitant magnas, uberrima regna;

他们居住在百座巨大的城市、极其丰饶的王国中,

​maximus unde pater, si rite audita recordor,

从这里,我们最古老的祖先,如果我没记错所听闻的,

​Teucrus Rhoeteas primum est advectus in oras,

特乌克罗斯最初就是抵达了雷蒂乌姆的海岸,

​optavitque locum regno. Nondum Ilium et arces

并为他的王国选择了地方。那时伊利乌姆和佩尔加马的

110

​Pergameae steterant; habitabant vallibus imis.

城堡尚未建立;他们居住在深谷之中。

​hinc mater cultrix Cybeli Corybantiaque aera

从这里,居住在库贝勒山的母亲、科律班特斯的青铜器,

​Idaeumque nemus; hinc fida silentia sacris,

以及伊达的圣林得以传来;从这里,对秘仪的忠诚缄默得以确立,

​et iuncti currum dominae subiere leones.

还有套着轭的狮子走到了女主人的战车之下。

​Ergo agite, et, divom ducunt qua iussa, sequamur;

因此,行动起来吧,神明的命令引向何方,我们就追随到何方,

115

​placemus ventos et Gnosia regna petamus.

让我们抚平风浪,前往克诺索斯的王国。

​Nec longo distant cursu; modo Iuppiter adsit,

路途并不遥远;只要朱庇特同在,

​tertia lux classem Cretaeis sistet in oris.

第三日的曙光就会将船队带到克里特的海岸。”

​Sic fatus, meritos aris mactavit honores,

他这样说着,在祭坛上献上了应得的祭礼,

​taurum Neptuno, taurum tibi, pulcher Apollo

向涅普图努斯献上一头公牛,向你,美丽的阿波罗,献上一头公牛,

120

​nigram Hiemi pecudem, Zephyris felicibus albam.

向“风暴”献上一只黑色的牲畜,向吉祥的西风献上一只白色的。

​Fama volat pulsum regnis cessisse3 paternis

有传言飞传,领袖伊多墨纽斯已被逐出父祖的王国,

​Idomenea ducem, desertaque litora Cretae

克里特的海岸已被废弃,房屋没有敌人

​hoste vacare domos, sedesque adstare relictas.

而空置着,留下的住所正等待着。

​Linquimus Ortygiae portus, pelagoque volamus,

我们离开奥尔提基亚的港口,在海上飞驰,

125

​bacchatamque iugis Naxon viridemque Donysam,

掠过山峦上狂欢着巴克科斯节的纳克索斯和翠绿的多纽萨,

​Olearon, niveamque Paron, sparsasque per aequor

奥利亚罗斯、雪白的帕罗斯,以及散布在海面上的

​Cycladas, et crebris legimus freta consita terris.

基克拉泽斯群岛,我们在布满众多陆地的海峡中穿行。

​Nauticus exoritur vario certamine clamor;

水手们的喧嚣在各种竞争中响起,

​hortantur socii: Cretam proavosque petamus!

同伴们互相激励:“让我们前往克里特和祖先之地!”

130

​Prosequitur surgens a puppi ventus euntis

从船尾升起的风伴随着前行的我们,

​et tandem antiquis Curetum adlabimur oris.

最终我们降临在库勒特斯人古老的海岸。

​Ergo avidus muros optatae molior urbis,

因此,我热切地筑起心仪之城的城墙,

​Pergameamque voco, et laetam cognomine gentem

称之为佩尔加梅亚,并勉励因这名字而喜悦的人民

​hortor amare focos arcemque attollere tectis.

热爱他们的家园,并在房屋上建立起城堡。

135

​Iamque fere sicco subductae litore puppes;

此刻,船只已几乎全部拖上干燥的海岸;

​conubiis arvisque novis operata iuventus;

青年们正忙于新的婚事和开垦耕作,

​iura domosque dabam: subito cum tabida membris,

我正在颁布法律、分配房屋:突然间,由于天空受到了污染,

​corrupto caeli tractu, miserandaque venit

一种令人痛惜的、能使肢体腐烂的瘟疫降临了,

​arboribusque satisque lues4 et letifer annus.

它降临在树木和作物上,带来了一个死神荒废的年份。

140

​Linquebant dulcis animas, aut aegra trahebant

人们舍弃了甜美的生命,或者拖着病弱的

​corpora; tum sterilis exurere Sirius agros;

身躯;随后,天狼星烤焦了荒芜的田野;

​arebant herbae, et victum seges aegra negabat.

草木枯萎,病弱的庄稼拒绝提供粮食。

​Rursus ad oraclum Ortygiae Phoebumque remenso

父亲再次勉励我们回到奥尔提基亚的神谕所和阿波罗那里,

​hortatur pater ire mari, veniamque precari:

重新跨越海洋,去恳求宽恕:

145

​quam fessis finem rebus ferat; unde laborum

他会为我们疲惫的处境带来什么终结;他命令我们在何处

​temptare auxilium iubeat; quo vertere cursus.

寻找苦难的解救;我们的航向该转往何方。

​Nox erat, et terris animalia somnus habebat:

那是深夜,睡眠主宰着大地上的生灵:

​effigies sacrae divom Phrygiique Penates,

众神的神圣雕像和弗里吉亚的珀纳忒斯守护神,

​quos mecum a Troia mediisque ex ignibus urbis

也就是我带着他们从特洛伊以及城市燃着的烈火中

150

​extuleram, visi ante oculos adstare iacentis5

带出来的那些,在我躺下入睡时,

​in somnis, multo manifesti lumine, qua se

似乎呈现在我的眼前,在明亮的光线中清晰可见,

​plena per insertas fundebat luna fenestras;

那光线是满月透过嵌在墙上的窗子洒进来的;

​tum sic adfari et curas his demere dictis:

然后,他们似乎如此开口,并用这些话语消除了我的忧虑:

​Quod tibi delato Ortygiam dicturus Apollo est,

“阿波罗在你到达奥尔提基亚时准备对你说的,

155

​hic canit, et tua nos en ultro ad limina mittit.

在这里他就已宣告,看啊,他自愿将我们派到你的门槛前。

​Nos te, Dardania incensa, tuaque arma secuti,

在达尔达尼亚被焚烧时,我们追随了你和你的武力,

​nos tumidum sub te permensi classibus aequor,

我们随你用船队跨越了汹涌的海洋,

​idem venturos tollemus in astra nepotes,

同样是我们,将把你未来的子孙提升到星空,

语法注5 条
  1. 3.81sacra redimitus tempora lauro

    过去受动分词 redimitus 带有希腊语式的关系宾格 tempora,在意义上起中动语态作用,意为“将自己神圣的太阳穴缠上”。

  2. 3.92mugire adytis cortina reclusis

    mugire 依附于 visa (sunt)(似乎),与 tremere 和 moveri 并列。其主语为 cortina(三脚祭坛),而 adytis reclusis 是夺格绝对结构,意为“在内殿敞开的情况下”。

  3. 3.121Fama volat pulsum regnis cessisse

    由主句 Fama volat 引导的“宾格加不定式”间接引语。Idomenea 是不定式 cessisse 的主语宾格,接下来的不定式 vacare 和 adstare 同样依赖于 Fama。

  4. 3.137subito cum tabida membris ... venit ... lues

    “逆时相的 cum”(cum inversum)句型。在主句用未完成过去时(dabam)描述持续状态的过程中,用 cum 加上直说法的完成时(venit)来突显突然发生的事件。

  5. 3.150visi ante oculos adstare iacentis

    visi (sunt) 是人称构型,意为“(他们)显现为/似乎”,其后补足不定式 adstare。iacentis 是分词 iacens 的单数属格,修饰文境中省略的 me,意为“在躺卧着的(我的)眼前”。

翻译:Gemini 3.5 Flash(2026-05-22 发布)・修订记录(2 处,最近 2026-09-21)
  • 2026-09-21 AI校阅 — 注 1 处
  • 2026-09-21 AI校阅 — 译文 1 处
urn:cts:latinLit:phi0690.phi003.humanitext-lat2:3.81-3.158