← 维吉尔

埃涅阿斯纪

§3.1-3.80

登陆色雷斯与波吕多罗斯的异象

特洛伊沦陷后,阿埃内阿斯一行遵照神谕寻找新家园并在色雷斯登陆建城。然而,他们在那里目睹了揭示普里阿摩斯之子波吕多罗斯遇害的可怕异象,在为其举行葬礼以安息其灵魂后,他们离开该地前往神圣的德洛斯岛。

显示 ▾
显示
译文
字体
AI ↗
← 上一节下一节 →
1

​Postquam res Asiae Priamique evertere gentem

在天神们决定倾覆亚洲的基业和普里阿摩斯那无辜的

​immeritam visum Superis, ceciditque superbum

部族之后,骄傲的伊利乌姆陨落了,

​Ilium, et omnis humo fumat Neptunia Troia,

涅普图努斯的特洛伊全境从地面上冒着烟,

​diversa exsilia et desertas quaerere terras

我们被神明的启示所驱动,去寻找遥远的流亡之地和荒凉的土地,

5

​auguriis agimur divom, classemque sub ipsa

我们在安坦德罗斯城下

​Antandro et Phrygiae molimur montibus Idae,

和弗里吉亚的伊达山麓建造船队,

​incerti, quo fata ferant, ubi sistere detur,

全然不知命运会将我们带往何方,又准许我们在何处定居,

​contrahimusque viros. Vix prima inceperat aestas,

并召集我们的壮丁。初夏才刚刚开始,

​et pater Anchises dare fatis vela iubebat;

父亲安喀塞斯就命令我们向命运扬起风帆;

10

​litora cum patriae lacrimans portusque relinquo

那时,我流着泪告别了祖国的海岸和港口,

​et campos, ubi Troia fuit: feror exsul in altum

以及特洛伊曾经存在过的平原:我作为一个流亡者被带往深海,

​cum sociis natoque Penatibus et magnis dis.

与我的同伴、儿子、半神以及伟大的众神同行。

​Terra procul vastis colitur Mavortia campis,

远处有一片拥有广阔平原的马沃尔斯之土,有人居住,

​Thraces arant, acri quondam regnata Lycurgo,

由色雷斯人耕作,昔日曾由暴烈的留库尔戈斯统治,

15

​hospitium antiquum Troiae sociique Penates,

只要命运还在,它就是特洛伊古老的友好之邦,有着同盟的半神。

​dum Fortuna fuit. Feror huc, et litore curvo

我被带到这里,并在弯曲的海岸上

​moenia prima loco, fatis ingressus iniquis,

筑起第一批城墙,在不吉的命运下着手建设,

​Aeneadasque meo nomen de nomine fingo.

并根据我自己的名字,把这里的人民命名为阿埃内阿代。

​Sacra Dionaeae matri divisque ferebam

我向我那狄奥涅之女的母亲以及众神奉献祭品,

20

​auspicibus coeptorum operum, superoque nitentem

祈求他们保佑这刚刚开始的工程,并在岸边向天界众神那至高无上、

​caelicolum regi mactabam in litore taurum.

金光闪闪的国王宰杀一头健壮的公牛。

​Forte fuit iuxta tumulus, quo cornea summo

碰巧旁边有一座小丘,其顶端长着大叶山茱萸的

​virgulta et densis hastilibus horrida myrtus.

灌木,以及一株因密布着如枪柄般枝条而显得森然的香桃木。

​Accessi, viridemque ab humo convellere silvam

我走上前去,试图从泥土中拔出这绿色的林木,

25

​conatus, ramis tegerem ut frondentibus aras,

以便用茂密的枝叶遮盖祭坛,

​horrendum et dictu1 video mirabile monstrum.

却目睹了一个可怕且说起来令人惊异的怪事。

​Nam, quae prima solo ruptis radicibus arbos

因为,那第一株被折断根部并从泥土中拔出的树木,

​vellitur, huic atro liquuntur sanguine guttae,

其上竟渗出了黑色的血滴,

​et terram tabo maculant. Mihi frigidus horror

并用污血染红了地面。一阵冰冷的寒意

30

​membra quatit, gelidusque coit formidine sanguis.

震颤着我的肢体,冰冷的血液因恐惧而凝固。

​Rursus et alterius lentum convellere vimen

我又一次着手去拔另一株韧性的枝条,

​insequor, et causas penitus temptare latentis:

想要彻底探寻那深藏的原因:

​ater et alterius sequitur de cortice sanguis.

而这另一株树的树皮里也同样流出了黑色的血液。

​Multa movens animo nymphas venerabar agrestis

我心中思绪万千,向田野的宁芙仙女们

35

​Gradivumque patrem, Geticis qui praesidet arvis,

以及主管格塔伊人原野的格拉狄武斯父亲祈祷,

​rite secundarent2 visus omenque levarent.

求他们循礼让这异象化为吉兆,并消除这恶兆。

​Tertia sed postquam maiore hastilia nisu

然而,当我用更大的力气去拔第三根

​adgredior, genibusque adversae obluctor harenae—

枝条,并用双膝抵住迎面的沙地挣扎时——

​eloquar, an sileam?3—gemitus lacrimabilis imo

我是该说出来,还是该保持沉默?——一声令人泪下的呻吟自小丘

40

​auditur tumulo, et vox reddita fertur ad auris:

深处传来,随之而来的声音传到了我的耳畔:

​Quid miserum, Aenea, laceras? Iam parce sepulto;

“阿埃内阿斯,你为何要撕裂一个可怜的人?请对已安葬的人手下留情吧;

​parce pias scelerare manus. Non me tibi Troia

请不要玷污你那虔诚的双手。特洛伊生下的我

​externum tulit, aut cruor hic de stipite manat.

对你并非外人,这血液也并非从干枯的树干中流出。

​Heu, fuge crudelis terras, fuge litus avarum:

唉,快逃离这残忍的土地,快逃离这贪婪的海岸!

45

​nam Polydorus ego; hic confixum ferrea texit

因为我就是波吕多罗斯;在这里,铁铸的武器之林

​telorum seges et iaculis increvit acutis.

将我刺穿并覆盖,又长成了锋利的投枪。”

​Tum vero ancipiti mentem formidine pressus

那时,我确实在重重的恐惧下心生压抑,

​obstipui, steteruntque comae et vox faucibus haesit.

呆立在那里,毛发直竖,声音卡在喉咙里。

​Hunc Polydorum auri quondam cum pondere magno

从前,当不幸的普里阿摩斯已经对达尔达尼亚的武力

50

​infelix Priamus furtim mandarat alendum

失去信心,并看到城市被围困时,

​Threicio regi, cum iam diffideret armis

他曾偷偷将这个波吕多罗斯连同大量的黄金,

​Dardaniae, cingique urbem obsidione videret.

托付给色雷斯国王抚养。

​Ille, ut opes fractae Teucrum, et Fortuna recessit,

那国王一见特洛伊人的权势瓦解,命运离去,

​res Agamemnonias victriciaque arma secutus,

便倒向了阿伽门农的事业和获胜的武力,

55

​fas omne abrumpit; Polydorum obtruncat, et auro

践踏了一切人神法度:他杀害了波吕多罗斯,并用暴力

​vi potitur. Quid4 non mortalia pectora cogis,

占有了黄金。对黄金的邪恶贪欲啊,

​auri sacra fames? Postquam pavor ossa reliquit,

你有什么事情不能强迫凡人的心灵去做的呢?当恐惧离开我的骨髓之后,

​delectos populi ad proceres primumque parentem

我首先向人民中选拔出来的长老以及我的父亲

​monstra deum refero, et quae sit sententia posco.

报告了神明的异象,并征询他们的意见。

60

​Omnibus idem animus, scelerata excedere terra,

所有人都有着同样的决心:离开这片罪恶的土地,

​linqui pollutum hospitium, et dare classibus austros.

抛弃这被污染的友邦,并给我们的船队送去南风。

​Ergo instauramus Polydoro funus, et ingens

因此,我们为波吕多罗斯重新举行葬礼,并在墓冢上

​aggeritur tumulo tellus; stant Manibus arae,

堆起巨量的泥土;为死者的亡灵竖立起祭坛,

​caeruleis maestae vittis atraque cupresso,

祭坛上缠着忧伤的青黑丝带和黑色的柏树枝,

65

​et circum Iliades crinem de more solutae;

特洛伊的妇女们照惯例披散着头发环立在四周。

​inferimus tepido spumantia cymbia lacte

我们献上盛着温热起泡的牛奶的木碗,

​sanguinis et sacri pateras, animamque sepulchro

和盛着祭祀圣血的浅盘,将亡魂安息在墓穴中,

​condimus, et magna supremum voce ciemus.

并大声向他作最后的呼唤。

​Inde, ubi prima fides pelago, placataque venti

然后,当一可以信任海洋,风

70

​dant maria et lenis crepitans vocat Auster in altum,

赐予平静的海面,温柔低语的南风召唤我们前往深海时,

​deducunt socii navis et litora complent:

伙伴们将船推下水,挤满了海岸:

​provehimur portu, terraeque urbesque recedunt.

我们驶出了港口,陆地和城市渐渐远去。

​Sacra mari colitur medio gratissima tellus

在海中央,有一片备受涅瑞伊得斯之母和

​Nereidum matri et Neptuno Aegaeo,

爱琴海涅普图努斯喜爱的神圣土地,

75

​quam pius arquitenens oras et litora circum

当它在海岸与滩涂四周漂移不定时,虔诚的“持弓者”

​errantem Mycono e celsa Gyaroque revinxit,

将它系牢在高耸的米科诺斯岛和吉亚罗斯岛上,

​immotamque coli dedit et contemnere ventos.

并使其得以稳定有人居住,无视风浪。

​Huc feror; haec fessos tuto placidissima portu

我被带到这里;这片最温和的土地用安全的港口接待了疲惫的我们。

​accipit: egressi veneramur Apollinis urbem.

登岸之后,我们瞻仰了阿波罗之城。

80

​Rex Anius, rex idem hominum Phoebique sacerdos

国王阿尼乌斯,他既是人类的国王,又是福波斯的祭司,

语法注4 条
  1. 3.26dictu

    修饰形容词 mirabile 的目的仰格(目的名词/supine)的夺格形式(目的夺格),表示“说起来令人惊异的”。

  2. 3.36rite secundarent

    处于由主句过去时态动词 venerabar 引导的目的或请求从句中的接续法未完成过去时,省略了连词 ut。

  3. 3.39eloquar, an sileam?

    双重修辞性疑问句中的熟虑接续法(deliberative subjunctive),用于叙述者的自问。

  4. 3.56quid

    与 mortalia pectora(凡人的心灵)并列作为及物动词 cogis(驱使)的双宾格(双对格),意为“你有什么不强迫凡人的心去做出”。

翻译:Gemini 3.5 Flash(2026-05-22 发布)・修订记录(1 处,最近 2026-09-21)
  • 2026-09-21 AI校阅 — 注 1 处
urn:cts:latinLit:phi0690.phi003.humanitext-lat2:3.1-3.80