← 维吉尔

埃涅阿斯纪

§3.478-3.558

告别安德洛玛刻与抵达意大利

在与赫勒诺斯和安德洛玛刻艰难告别后(安德洛玛刻在阿斯卡尼乌斯身上看到了亡子的影子),埃涅阿斯一行重新启航。他们终于抵达意大利海岸,并目睹了预示着战争与和平的首个神兆。

显示 ▾
显示
译文
字体
AI ↗
← 上一节下一节 →
478

​Et tamen hanc pelago praeterlabare1 necesse est;

然而,你仍必须在海上驶过这片土地;

​Ausoniae pars illa procul, quam pandit Apollo.

阿波罗所指出的那部分奥索尼亚,还在遥远的地方。

480

​Vade ait O felix nati pietate. Quid ultra

“去吧,” 他说道, “因儿子的虔敬而幸福的人啊。我何必再

​provehor, et fando surgentis demoror austros?

多言,以言语耽搁那正在升起的南风呢?”

​Nec minus Andromache digressu maesta supremo

在最后诀别之时,满怀哀伤的安德洛玛刻也同样

​fert picturatas auri subtemine vestes

带来了用金线织出图案的衣裳,

​et Phrygiam Ascanio chlamydem (nec cedit honore),2

还有给阿斯卡尼乌斯的一领弗里吉亚斗篷(在礼数的尊重上也毫不逊色),

485

​textilibusque onerat donis, ac talia fatur:

用这些织成的礼物堆满他的双手,并如此说道:

​Accipe et haec, manuum tibi quae monumenta mearum

“也收下这些吧,孩子,愿它们成为我亲手缝制的纪念,

​sint, puer, et longum Andromachae testentur amorem,

见证安德洛玛刻长久的爱,她是赫克托耳的妻子。

​coniugis Hectoreae. Cape dona extrema tuorum,

收下你亲人们这最后的礼物吧,

​O mihi sola mei super Astyanactis imago:

哦,对我来说,这是我那阿斯提阿纳克斯唯一留存的幻影:

490

​sic oculos, sic ille manus, sic ora ferebat;

他昔日也是这般眼神,这般双手,这般神容;

​et nunc aequali tecum pubesceret3 aevo.

若他还活着,如今该与你同岁,一同迈向青春。”

​Hos ego digrediens lacrimis adfabar obortis:

临别之际,我热泪盈眶,对他们说道:

​Vivite felices, quibus est fortuna peracta

“愿你们幸福地生活,你们自己的命运已经

​iam sua; nos alia ex aliis in fata vocamur.

尘埃落定;而我们却被从一个命运召唤到另一个命运中去。

495

​Vobis parta quies; nullum maris aequor arandum,

你们已赢得了安宁;无需再去耕耘任何海面,

​arva neque Ausoniae semper cedentia retro

也无需再去寻找那不断向后退去的

​quaerenda. Effigiem Xanthi Troiamque videtis

奥索尼亚的田野。你们眼前的,是克桑托斯的缩影以及一座

​quam vestrae fecere manus, melioribus, opto,

由你们亲手建立的特洛伊。我祈祷,它在更美好的

​auspiciis, et quae fuerit minus obvia Graiis.

神启下成长,并且更少受到希腊人的侵害。

500

​Si quando Thybrim vicinaque Thybridis arva

若有一天我进入了台伯河以及台伯河附近的田野,

​intraro, gentique meae data moenia cernam,

望见那赐予我族人的城墙,

​cognatas urbes olim populosque propinquos,

有朝一日,对于那同气连枝的城市和亲近的族人——

​Epiro, Hesperia, quibus idem Dardanus auctor

无论是在伊庇鲁斯还是在赫斯佩里亚,同以达耳达诺斯为始祖,

​atque idem casus, unam faciemus utramque

并且历经相同的命运,我们将在心灵中

505

​Troiam animis; maneat nostros ea cura nepotes.

把这两个城市融合成同一个特洛伊;让这份心愿留在我们子孙后代的心中。

​Provehimur pelago vicina Ceraunia iuxta,

我们在海上向前驶去,紧邻着临近的凯劳尼亚悬崖,

​unde iter Italiam4 cursusque brevissimus undis.

从那里有通往意大利的路途,以及越过波涛的最短航线。

​Sol ruit interea et montes umbrantur opaci;

其间落日西沉,幽暗的山峦笼罩在阴影之中;

​sternimur optatae gremio telluris ad undam,

我们在那令人期盼的土地的怀抱里,水面旁展平身体,

510

​sortiti remos, passimque in litore sicco

我们抽签分配了船桨,在干燥的沙滩上四处散开,

​corpora curamus; fessos sopor inrigat artus.

调养身体;沉睡润泽了疲惫的四肢。

​Necdum orbem medium Nox horis acta subibat:

时光流转,夜色尚未行至中天:

​haud segnis strato surgit Palinurus et omnis

毫不懈怠的帕利努鲁斯已从榻上起身,探察

​explorat ventos, atque auribus aera captat;

所有的风向,并用双耳捕捉微风的声音;

515

​sidera cuncta notat tacito labentia caelo,

他注视着在寂静夜空中流转的群星,

​Arcturum pluviasque Hyadas geminosque Triones,

大角星、带来雨水的毕星团、以及大熊和小熊两星座,

​armatumque auro circumspicit Oriona.

并巡视着那佩带金兵器的奥里温。

​Postquam cuncta videt caelo constare sereno,

见晴朗的天空中万物各安其位,

​dat clarum e puppi signum; nos castra movemus,

他从船尾发出了清脆的信号;我们便拔营启程,

520

​temptamusque viam et velorum pandimus alas.

踏上征途,并展开发开如翼的船帆。

​Iamque rubescebat stellis Aurora fugatis,

当群星隐去,曙光初现、天边泛起红晕之时,

​cum procul obscuros collis humilemque videmus

我们望见远方那依稀的丘陵,以及低平的

​Italiam. Italiam primus conclamat Achates,

意大利。阿卡特斯首先高喊道:“意大利!”

​Italiam laeto socii clamore salutant.

伴随着欢呼,同伴们向“意大利!”致敬。

525

​Tum pater Anchises magnum cratera corona

这时,父亲安喀塞斯用花冠装点起一只巨大的酒杯,

​induit, implevitque mero, divosque vocavit

将其斟满纯酒,并向众神祈祷,

​stans celsa in puppi:

他站立在巍峨的船尾之上:

​Di maris et terrae tempestatumque potentes,

“主宰海洋、陆地与风暴的众神啊,

​ferte viam vento facilem et spirate secundi.

请借风力赐予顺畅的路途,并赐予我们温和的顺风。”

530

​Crebrescunt optatae aurae portusque patescit

令人期盼的微风渐强,港湾展现出来,

​iam propior, templumque adparet in arce Minervae.

已在咫尺,密涅瓦城堡上的神殿也显露无遗。

​Vela legunt socii et proras ad litora torquent.

伴侣们收起风帆,将船首转回岸边。

​Portus ab Euroo fluctu curvatus in arcum,

港口在东风掀起的波涛下弯曲成弓形,

​obiectae salsa spumant aspargine cautes;

矗立其间的礁石在咸涩的浪花中翻腾着泡沫;

535

​ipse latet; gemino demittunt bracchia muro

港口本身隐蔽不现;如塔般的悬崖伸出双臂,形成两道长墙,

​turriti scopuli, refugitque ab litore templum.

而那座神殿则仿佛自海岸边向后退去。

​Quattuor hic, primum omen, equos in gramine vidi

在这里,我看见了第一个神兆,有四匹马在草地上

​tondentis campum late, candore nivali.

宽阔地啃食着牧草,它们的毛发洁白如雪。

​Et pater Anchises: Bellum, O terra hospita, portas

父亲安喀塞斯说: “噢,好客之邦啊,你带来了战争;

540

​bello armantur equi, bellum haec armenta minantur.

骏马是为战事而备,这些畜群也在威吓着战争。

​Sed tamen idem olim curru succedere sueti

但然而,这些四足动物昔日也惯于驾辕拉车,

​quadrupedes, et frena iugo concordia ferre;

并在轭下顺从地套上手缰;

​spes et pacis5 ait. Tum numina sancta precamur

也有和平的希望,” 他说道。接着,我们向

​Palladis armisonae, quae prima accepit ovantis,

鸣兵击甲的帕拉斯那神圣的意志祈求,她是第一位接纳了欢腾的我们的神,

545

​et capita ante aras Phrygio velamur amictu;

在祭坛前用弗里吉亚的头巾蒙住我们的头;

​praeceptisque Heleni, dederat quae maxima, rite

并遵循赫勒诺斯所赐予的最重要的教诲,按礼仪

​Iunoni Argivae iussos adolemus honores.

向阿耳戈斯的朱诺焚烧规定的祭品。

​Haud mora, continuo perfectis ordine votis,

毫不拖延,我们依照顺序立即完成了祈愿,

​cornua velatarum obvertimus antemarum,

便调转挂着风帆的船桅之尖,

550

​Graiugenumque domos suspectaque linquimus arva.

离开了那些希腊后裔的家园和令人猜疑的土地。

​Hinc sinus Herculei (si vera est fama) Tarenti

由此望去,是赫拉克勒斯的(若传闻不虚)塔兰托海湾;

​cernitur; attollit se diva Lacinia contra,

对面耸立着拉西尼亚女神的神殿,

​Caulonisque arces et navifragum Scylaceum.

还有考隆的城堡和容易使船只触礁的斯基拉奇乌姆。

​Tum procul e fluctu Trinacria cernitur Aetna,

此时,特里纳克里亚的埃特纳火山从波涛深处隐约显现,

555

​et gemitum ingentem pelagi pulsataque saxa

我们远远地听到了大海那巨大的呻吟、拍击着礁石的

​audimus longe fractasque ad litora voces,

浪潮,以及破碎在岸边的涛声;

​exsultantque vada, atque aestu miscentur harenae.

浅滩在翻滚,泥沙随海潮而浑浊。

​Et pater Anchises: Nimirum haec illa Charybdis:

于是父亲安喀塞斯高呼: “这必定就是那卡律布迪斯!”

语法注5 条
  1. 3.478praeterlabare

    异态动词第二人称单数现在时虚拟式 praeterlabaris 的诗歌交替形式。由 necesse est(必须)引导,省略了 ut。

  2. 3.484honore

    名词 honor(敬意、礼物)的单数夺格。与动词 cedere(逊色、让步)连用,用作“关系夺格”(ablative of specification),表示安德洛玛刻在礼数的尊重或慷慨上毫不逊色。

  3. 3.491pubesceret

    动词 pubescere(步入青年期)的未完成过去时虚拟式第三人称单数。用于省去了条件从句的虚拟语气主句(暗指“如果他还活着”),表示与现在事实相反的假设。

  4. 3.507Italiam

    专有名词的宾格形式。在散文中通常需要介词 ad 或 in 来表示方向或目的地,但在诗歌用法中介词被省略,单用宾格表示移动的终点(方向宾格)。

  5. 3.543pacis

    名词 pax(和平)的单数属格。用作名词 spes(希望)的宾格性属格(objective genitive),意为“对和平的希望”。

翻译:Gemini 3.5 Flash(2026-05-22 发布)urn:cts:latinLit:phi0690.phi003.humanitext-lat2:3.478-3.558