← 维吉尔

埃涅阿斯纪

§3.399-3.477

赫勒诺斯的航路告诫与临别赠礼

赫勒诺斯警告埃涅阿斯避开意大利南部的希腊人定居点,并绕过西西里以躲避斯库拉与卡律布迪斯。他建议埃涅阿斯去库迈求问西比拉的神谕,并在临别前向他们赠送了丰厚的礼物。

显示 ▾
显示
译文
字体
AI ↗
← 上一节下一节 →
399

​Hic et Narycii posuerunt moenia Locri,

在此处,纳里克斯的洛克里人也建立起城墙,

400

​et Sallentinos obsedit milite campos

利克托斯的伊多墨纽斯也率兵包围了萨伦丁的平原;

​Lyctius Idomeneus; hic illa ducis Meliboei

在此处,还有那座由梅里波亚领袖菲洛克特忒斯所建、

​parva Philoctetae subnixa Petelia muro.

依仗城墙的微小佩特利亚城。

​Quin, ubi transmissae steterint trans aequora classes,

此外,当你的船队渡过海洋停泊下来,

​et positis aris iam vota in litore solves,

而你已在岸边设立祭坛履行誓愿时,

405

​purpureo velare1 comas adopertus amictu,

请用紫色的斗篷遮住你的头发,将头蒙起,

​ne qua inter sanctos ignis in honore deorum

以免在敬神的神圣火焰之间

​hostilis facies occurrat et omina turbet.

出现任何敌人的面孔,从而扰乱吉兆。

​Hunc socii morem sacrorum, hunc ipse teneto:

你自身和你的同胞都要坚守这祭祀的习俗;

​hac casti maneant in religione nepotes.

让你的后代在这份信仰中保持纯洁。

410

​Ast ubi digressum Siculae te admoverit orae

但是,当风将出发后的你带到西西里海岸,

​ventus, et angusti rarescent claustra Pelori,

且狭窄的佩洛鲁斯海峡的屏障开始敞开时,

​laeva tibi tellus et longo laeva petantur

你应该通过长途的迂回,

​aequora circuitu: dextrum fuge litus et undas.

去追寻左侧的土地和左侧的海域:避开右侧的海岸与波涛。

​Haec loca vi quondam et vasta convolsa ruina—

据说,这些地方昔日曾因剧烈的力量和巨大的崩塌而撕裂——

415

​tantum aevi longinqua valet mutare vetustas—

漫长的岁月竟然拥有如此巨大的改变力量——

​dissiluisse2 ferunt, cum protinus utraque tellus

从而分离开来,而在那之前,两边的土地曾是连续的

​una foret; venit medio vi pontus et undis

整体;海水以其巨浪猛烈地从中间涌入,

​Hesperium Siculo latus abscidit, arvaque et urbes

将赫斯佩里亚的一侧与西西里割裂,并在两岸分离的田野与城镇之间

​litore diductas angusto interluit aestu.

以狭窄的海潮奔流淌过。

420

​Dextrum Scylla latus, laevum implacata Charybdis

右侧由斯库拉占据,左侧由贪得无厌的卡律布迪斯

​obsidet, atque imo barathri ter gurgite vastos

把守,她从深渊的底部三次将巨大的波涛

​sorbet in abruptum fluctus, rursusque sub auras

吸入急流,又交替着将它们抛向空中,

​erigit alternos et sidera verberat unda.

用浪花拍击星辰。

​At Scyllam caecis cohibet spelunca latebris,

但斯库拉被囚禁在黑暗隐蔽的洞穴中,

425

​ora exsertantem et navis in saxa trahentem.

探出头来,将船只拖向岩石。

​Prima hominis facies et pulchro pectore virgo

她上部是人的面孔,是一个拥有美丽胸膛的处女,直达腹股沟,

​pube tenus, postrema immani corpore pristis,

下部则是庞大身躯的怪鱼,

​delphinum caudas utero commissa3 luporum.

将海豚的尾巴与狼的腹部结合在一起。

​Praestat Trinacrii metas lustrare Pachyni

宁可慢下来,去绕过特里纳克里亚的帕曲努斯角,

430

​cessantem, longos et circumflectere cursus,

并在漫长的航路中迂回前行,

​quam semel informem vasto vidisse sub antro

也不要在巨大的洞穴下目睹一次那面目可憎的

​Scyllam, et caeruleis canibus resonantia saxa.

斯库拉,以及回荡着青色犬吠声的岩石。

​Praeterea, si qua est Heleno prudentia, vati

此外,如果赫勒诺斯有一丝智慧,如果预言者

​si qua fides, animum si veris implet Apollo,

有一丝可信,如果阿波罗将真理充满了他的心灵,

435

​unum illud tibi, nate dea, proque omnibus unum

女神之子啊,只有那一件事情,那重于一切的一件事,

​praedicam, et repetens iterumque iterumque monebo:

我将预先昭示于你,并一而再、再而三地警告你:

​Iunonis magnae primum prece numen adora;

首先,要用祈祷虔诚地崇拜伟大的朱诺的神意;

​Iunoni cane vota libens, dominamque potentem

甘心乐意地向朱诺唱出誓愿,用哀求的礼物

​supplicibus supera donis: sic denique victor

打动这位强有力的女主人:只有这样,你最终才能作为胜利者

440

​Trinacria finis Italos mittere relicta.

离开特里纳克里亚,被送往意大利的疆界。

​Huc ubi delatus Cumaeam accesseris urbem,

当你漂泊至此,抵近库迈城、

​divinosque lacus, et Averna sonantia silvis,

神圣的湖泊以及在森林中鸣响的阿维尔努斯时,

​insanam vatem aspicies, quae rupe sub ima

你将看见一位疯狂的女预言家,她在岩石的最深处

​fata canit, foliisque notas et nomina mandat.

歌唱命运,并将记号和名字写在树叶上。

445

​Quaecumque in foliis descripsit carmina virgo,

这位处女在叶片上所写下的任何神谕,

​digerit in numerum, atque antro seclusa relinquit.

她都会按顺序排列好,并将其留在与世隔绝的洞穴中。

​Illa manent immota locis, neque ab ordine cedunt;

它们在原处保持不动,绝不偏离顺序;

​verum eadem, verso tenuis cum cardine ventus

然而,当微风吹动,门轴转动,

​impulit et teneras turbavit ianua frondes,

敞开的门扉吹乱了这些娇嫩的叶片时,

450

​numquam deinde cavo volitantia prendere saxo,

她此后便绝不在空旷的岩洞中设法捕捉那些飞舞的树叶,

​nec revocare situs aut iungere carmina curat:

也不去恢复其位置或重新拼接神谕:

​inconsulti abeunt, sedemque odere Sibyllae.

求问者未能得到指引而离去,从而怨恨西比拉的住所。

​Hic tibi ne qua morae fuerint dispendia tanti,4—

在这里,请不要让任何拖延的损失对你显得如此重要——

​quamvis increpitent socii, et vi cursus in altum

即便同胞们在催促,航程也在强力呼唤着风帆驶向深海,

455

​vela vocet, possisque sinus implere secundos,—

你也能让顺风吹满风帆——

​quin adeas vatem precibusque oracula poscas

以至于你竟不去拜访那预言家,并用祈祷请求她亲自

​ipsa canat, vocemque volens atque ora resolvat.

歌唱神谕,甘心乐意地松开声音与双唇。

​Illa tibi Italiae populos venturaque bella,

她将向你阐明意大利的各民族和未来的战争,

​et quo quemque modo fugiasque ferasque laborem

以及你当如何规避或忍受每一项艰辛,

460

​expediet, cursusque dabit venerata secundos.

并在受到尊崇后,赐予你顺风顺水的航行。

​Haec sunt, quae nostra liceat te voce moneri.

这些,就是允许由我们的声音对你提出的警告。

​Vade age, et ingentem factis fer ad aethera Troiam.

去吧,前行吧,用你的伟业将伟大的特洛伊送上九霄。”

​Quae postquam vates sic ore effatus amico est,

预言家用友好的言辞如此表白之后,

​dona dehinc auro gravia sectoque elephanto

随后他便下令将镶金与雕刻象牙的

465

​imperat ad navis ferri, stipatque carinis

沉重礼物送上船只,并在船舱内装满

​ingens argentum, Dodonaeosque lebetas,

大量的银器以及多多纳的铜鼎,

​loricam consertam hamis auroque trilicem,

还有由锁环和三股金线编织成的铠甲,

​et conum insignis galeae cristasque comantis,

以及一顶卓越兜鍪的圆锥帽和飘逸的羽饰,

​arma Neoptolemi; sunt et sua dona parenti.

即新普托勒摩斯的兵器;也有送给父亲的专属礼物。

470

​Addit equos, additque duces;

他还增加了马匹,并增加了向导;

​remigium supplet; socios simul instruit armis.

他补充了桨手;同时用武器装备了同胞们。

​Interea classem velis aptare iubebat

在此期间,安喀塞斯正命令船队扬帆准备,

​Anchises, fieret vento mora ne qua ferenti.

以免对顺风造成任何延误。

​Quem Phoebi interpres multo compellat honore:

阿波罗的通译者以极大的敬意向他致辞:

475

​Coniugio, Anchise, Veneris dignate superbo,

“安喀塞斯,你被配得上与维纳斯那令人自豪的结合,

​cura deum, bis Pergameis erepte ruinis,

神明的宠儿,两度从特洛伊的废墟中被拯救的人,

​ecce tibi Ausoniae tellus; hanc arripe velis.

看啊,奥索尼亚的土地就在你的面前;扬帆去夺取它吧。”

语法注4 条
  1. 3.405velare

    第二人称单数被动命令式(具有中间介词义),意为“遮蔽你自己的头”。与前文的被动分词“adopertus”一致,指示了罗马式的覆头祭祀仪式(capite velato)。

  2. 3.416dissiluisse

    由动词“ferunt”(据说,第416行)引导的“对格与不定式构文”(ACI)中的不定式。主语是第414行的“Haec loca”。它描述了西西里与意大利半岛原本相连而后分裂的神话自然史。

  3. 3.428caudas utero commissa

    希腊式对格(关系对格)。被动分词“commissa”(结合)在对格中支配了表示结合部位的“delphinum caudas”(海豚的尾巴)。“utero”是与格,指“与(狼的)腹部”。

  4. 3.453tanti

    价值属格。在“ne qua fuerint morae dispendia tanti... quin adeas”这一句式中,意为“不要让任何延迟带来的损失对你具有如此高的价值(重要性),以至于阻碍你去拜访(quin adeas)女预言家”。

翻译:Gemini 3.5 Flash(2026-05-22 发布)urn:cts:latinLit:phi0690.phi003.humanitext-lat2:3.399-3.477