← 维吉尔

埃涅阿斯纪

§2.80-2.156

西农的伪装自白与特洛伊人的同情

希腊俘虏西农虚伪地讲述了自己如何因希腊人的阴谋而被判处死刑并成功逃脱的经历,从而成功赢得了特洛伊人的同情。

显示 ▾
显示
译文
字体
AI ↗
← 上一节下一节 →
80

​finxit, vanum etiam mendacemque improba finget.1

(命运)虽将(我)置于悲惨境地,但它绝不会厚颜无耻地把我变成虚妄和满口谎言的人。

​Fando aliquod si forte tuas pervenit ad auris

如果通过传言,贝鲁斯之子帕拉墨得斯的名字

​Belidae nomen Palamedis et incluta fama

以及他那名声显赫的荣耀偶然传入了您的耳中,

​gloria, quem falsa sub proditione Pelasgi

――因他反对战争,皮拉斯基人(希腊人)在无理的指控下,

​insontem infando indicio, quia bella vetabat,

凭着卑劣的告密,将无辜的他

85

​demisere neci, nunc cassum lumine lugent.

处以死刑,而如今,他们却为失去了光明的他而哀悼。

​Illi me comitem et consanguinitate propinquum

在他身边,我那贫穷的父亲将我作为同伴和血亲,

​pauper in arma pater primis huc misit ab annis,

从我年轻时起就送我来这里服兵役,

​dum stabat regno incolumis regumque vigebat

当时他在王位上安然无恙,在国王们的

​consiliis, et nos aliquod nomenque decusque

议会中也很有影响力,我们也曾获得过一定的名声和荣誉。

90

​gessimus. Invidia postquam pellacis Ulixi—

在那狡诈的尤利西斯的嫉妒之后――

​haud ignota loquor—superis concessit ab oris,

――我所说的并非不为人知的事――他离开了人世,

​adflictus vitam in tenebris luctuque trahebam,

备受打击的我便在黑暗和悲痛中苟延残喘,

​et casum insontis mecum indignabar amici.

并独自为我无辜的朋友的遭遇感到愤慨。

​Nec tacui demens, et me, fors si qua tulisset,

愚蠢的我并没有保持沉默,而且我发誓,如果有机会,

95

​si patrios umquam remeassem victor ad Argos,

如果我能作为胜利者回到祖国阿尔戈斯,

​promisi ultorem, et verbis odia aspera movi.

我就要成为复仇者,这番话语激起了强烈的仇恨。

​Hinc mihi prima mali labes, hinc semper Ulixes

这是我灾祸的起端,从此尤利西斯总是

​criminibus terrere novis, hinc spargere voces

用新的罪名恐吓我,从此在民众中散布

​in volgum ambiguas, et quaerere2 conscius arma.

模棱两可的流言,并居心叵测地寻找除掉我的手段。

100

​Nec requievit enim, donec, Calchante ministro3—

确实,他绝没有罢休,直到以卡尔卡斯为帮凶――

​sed quid ego haec autem nequiquam ingrata revolvo?

――但为什么我还要徒劳地重温这些令人不快的事情呢?

​Quidve moror, si omnis uno ordine habetis Achivos,

如果你们把所有的亚该亚人都一视同仁,

​idque audire sat est? Iamdudum sumite poenas,

听这些就足够了,那我为什么还要耽搁呢?现在就惩罚我吧,

​hoc Ithacus velit, et magno mercentur Atridae.

这正是那伊塔卡人所希望的,阿特柔斯之子也会为此付出巨大的代价。”

105

​Tum vero ardemus scitari et quaerere causas,

这时,我们确实急切地想询问和探究原因,

​ignari scelerum tantorum artisque Pelasgae.

对如此巨大的罪行和皮拉斯基人的诡计一无所知。

​Prosequitur pavitans, et ficto pectore fatur:

他颤抖着继续说下去,用虚伪的心倾诉道:

​Saepe fugam Danai Troia cupiere relicta

“希腊人常常渴望放弃特洛伊而逃跑,

​moliri, et longo fessi discedere bello;

厌倦了漫长的战争而想要离开;

110

​fecissentque utinam! Saepe illos aspera ponti

但愿他们真的这么做了!常常是海上险恶的

​interclusit hiemps, et terruit Auster euntis.

暴风雨阻碍了他们,南风恐吓着即将出发的他们。

​Praecipue, cum iam hic trabibus contextus acernis

尤其是,当这匹用枫木梁编织而成的

​staret equus, toto sonuerunt aethere nimbi.

木马正立在这里时,整个天空中乌云轰鸣。

​Suspensi Eurypylum scitantem4 oracula Phoebi

焦虑不安的我们派出了去求取福玻斯神谕的欧鲁皮罗斯,

115

​mittimus, isque adytis haec tristia dicta reportat:

他从神殿深处带回了这些悲伤的话语:

​Sanguine placastis ventos et virgine caesa,

‘希腊人啊,当你们最初来到伊利奥斯的海岸时,

​cum primum Iliacas, Danai, venistis ad oras;

你们用鲜血和被杀的处女安抚了风;

​sanguine quaerendi reditus, animaque litandum5

你们必须用鲜血寻找归途,必须用阿尔戈斯人的

​Argolica. Volgi quae vox ut venit ad auris,

生命作为祭品来取悦神明。’

120

​obstipuere animi, gelidusque per ima cucurrit

当这声音传到民众的耳中,

​ossa tremor, cui fata parent, quem poscat Apollo.

他们的心麻木了,冰冷的颤抖传遍了骨髓,不知道命运在为谁准备这死刑,阿波罗在要求谁。

​Hic Ithacus vatem magno Calchanta tumultu

这时,那伊塔卡人极为喧闹地把预言家卡尔卡斯

​protrahit in medios; quae sint ea numina divom,

拽到众人中间,严厉查问神明的这些意旨是什么。

​flagitat; et mihi iam multi crudele canebant

许多人已经向我预言了那阴谋家残酷的

125

​artificis scelus, et taciti ventura videbant.

罪行,并在沉默中预见到了即将发生的事。

​Bis quinos silet ille dies, tectusque recusat

他保持沉默达十天之久,躲藏着,拒绝

​prodere voce sua quemquam aut opponere morti.

用自己的声音指认任何人或将任何人送上死路。

​Vix tandem, magnis Ithaci clamoribus actus,

最终,在伊塔卡人不断的叫嚷驱使下,

​composito rumpit vocem, et me destinat arae.

他按照预谋打破了沉默,把我定为祭坛的牺牲。

130

​Adsensere omnes, et, quae sibi quisque timebat,

所有人都有所共鸣,他们把每个人为自己所担心的事,

​unius in miseri exitium conversa tulere.

转向了一个可怜之人的毁灭并欣然接受。

​Iamque dies infanda aderat; mihi sacra parari,

忌讳的日子已经临近;神圣的仪式已在为我准备,

​et salsae fruges, et circum tempora vittae:

还有盐粒和缠绕在太阳穴周围的饰带:

​eripui, fateor, leto me, et vincula rupi,

我承认,我从死亡中逃脱,并挣断了锁链,

135

​limosoque lacu per noctem obscurus in ulva

整个晚上,我隐蔽地躲在泥泞沼泽的芦苇丛中,

​delitui, dum vela darent, si forte dedissent.6

等待他们扬帆起航,如果他们真的已经起航的话。

​Nec mihi iam patriam antiquam spes ulla videndi,

我现在已没有任何能见到古老祖国的希望,

​nec dulcis natos exoptatumque parentem;

也没有见到甜美的孩子们和渴望见到的父亲的希望;

​quos illi fors et poenas ob nostra reposcent

他们也许会因为我的逃跑而向他们追讨惩罚,

140

​effugia, et culpam hanc miserorum morte piabunt.

并用那些可怜人的死来赎我的罪。

​Quod7 te per superos et conscia numina veri,

因此,我凭着上天和明晓真理的神灵,

​per si qua est quae restet adhuc mortalibus usquam

凭着凡人之间至今若还残存的任何

​intemerata fides, oro, miserere laborum

纯洁的信义,恳求您,怜悯如此巨大的

​tantorum, miserere animi non digna ferentis.

苦难,怜悯一颗承受着不公待遇的心。”

145

​His lacrimis vitam damus, et miserescimus ultro.

听了这些眼泪,我们赐予了他生命,并由衷地怜悯他。

​Ipse viro primus manicas atque arta levari

普里阿摩斯自己首先命令解除那人身上的手铐和紧绷的

​vincla iubet Priamus, dictisque ita fatur amicis:

锁链,并用友好的话语如此说道:

​Quisquis es, amissos hinc iam obliviscere Graios;

“不管你是谁,从现在起忘掉那些已经失去的希腊人吧;

​noster eris, mihique haec edissere vera roganti:

你将属于我们,并如实回答我的提问:

150

​Quo molem hanc immanis equi statuere? Quis auctor?

他们为什么建造这巨大马匹的躯壳?谁是策划者?

​Quidve petunt? Quae religio, aut quae machina belli?

他们有什么企图?是宗教祭仪,还是战争机器?”

​Dixerat. Ille, dolis instructus et arte Pelasga,

王说完了。那人因深谙诡计和皮拉斯基人的技巧,

​sustulit exutas vinclis ad sidera palmas:

朝着星空举起了挣脱锁链的双掌:

​Vos, aeterni ignes, et non violabile vestrum

“你们,永恒的火焰啊,以及你们那不可侵犯的

155

​testor numen ait vos arae ensesque nefandi,

神威,”他说,“我请你们作证,还有你们,祭坛和那可怕的刀剑,

​quos fugi, vittaeque deum, quas hostia gessi:

我所逃脱的,以及神明的饰带,那曾作为牺牲品佩戴在身上的:

语法注7 条
  1. 2.80finxit, vanum etiam mendacemque improba finget

    主语是前句中出现的 Fortuna(命运)。这是西农狡猾地标榜自己:“即使命运使西农变得不幸,它也不会使他成为说谎者。”

  2. 2.98terrere... spargere... quaerere

    这些都是历史不定式(historical infinitives),用作未完成过去时直陈语气(terrebat, spargebat, quaerebat)。主语是 Ulixes(尤利西斯)。

  3. 2.100Calchante ministro

    名词和名词构成的夺格绝对结构(ablative absolute)。由 donec 引导的从句在此处中断(言外之意省略/aposiopesis),仅留下这个夺格绝对结构。

  4. 2.114scitantem

    现在分词 scitantem 在此表示目的(“为了求取神谕”)。这是韦吉尔式的用法,用现在分词来表示目的。

  5. 2.118litandum

    不及物动词 lito(献祭以安抚神明)的非人称动形容词(受动未来分词)结构,省略了 est(即 litandum est)。夺格 anima... Argolica 表示手段。

  6. 2.136dum vela darent, si forte dedissent

    由 dum(直到)引导的从句使用虚拟语气(darent)以表示预期。si... dedissent(“如果他们碰巧已经扬帆的话”)是虚拟语气过去完成时,表示从过去视角来看将来可能已经完成的动作。

  7. 2.141Quod

    句首的 Quod 是关系代词的中性单数宾格,起连接副词的作用(“因此”、“所以”)。它不是 oro(恳求)的直接宾语。

翻译:Gemini 3.5 Flash(2026-05-22 发布)urn:cts:latinLit:phi0690.phi003.humanitext-lat2:2.80-2.156