- 底本
- Vergil. The Bucolics, Aeneid, and Georgics Of Virgil. Greenough, J.B., editor. Boston: Ginn and Company, 1881.
- 翻译
- AI 生成(gemini-3.5-flash) — 机器翻译,可能包含错误
- 语言
- 日本語 · English · 简体中文 · 한국어
- CTS URN
- urn:cts:latinLit:phi0690.phi003.humanitext-lat2:2.648-2.723
- 输出
- Humanitext Reader · reader.humanitext.ai · 2026-10-28
安喀塞斯执意留守特洛伊,但在目睹阿斯卡尼乌斯头顶显现的神圣火焰,以及随后降下的吉兆(左侧雷鸣与流星)后,终于顺从天意同意撤离。埃涅阿斯随之将老父负于肩上,带领家人开始逃离这座沦陷的都市。
demoror, ex quo1 me divom pater atque hominum rex
我是在苟延残喘,自从众神之父与人类之王
fulminis adflavit ventis et contigit igni.
用雷霆之风吹袭我,并用烈火触击我以来。”
Talia perstabat memorans, fixusque manebat.
他继续诉说着这样的话,并固执地留在原处。
Nos contra effusi lacrimis, coniunxque Creüsa
相反,我们泪流满面——我的妻子克瑞乌萨、
Ascaniusque omnisque domus, ne vertere secum
阿斯卡尼乌斯以及全家老小,恳求父亲不要和我们一起
cuncta pater fatoque urguenti incumbere vellet.2
毁灭一切,并向那逼迫而来的命运屈服。
Abnegat, inceptoque et sedibus haeret in isdem.
他拒绝了,坚持着原有的初衷,固守在原地。
Rursus in arma feror, mortemque miserrimus opto:
我再次冲向武器,极度悲惨地渴望着死亡:
nam quod consilium aut quae iam fortuna dabatur?
因为如今还被赋予了什么计策,或者什么生路?
Mene efferre pedem, genitor, te posse relicto
“我的父亲,你怎能希冀我抛下你离开,
sperasti, tantumque nefas patrio excidit ore?
如此巨大的罪逆怎会从父亲的口中说出?
Si nihil ex tanta Superis placet urbe relinqui,
如果天上诸神执意不让这座伟大的城市留下分毫,
et sedet hoc animo, perituraeque addere Troiae
且这已在你心中决定,你乐于将自己和家人
teque tuosque iuvat, patet isti ianua leto,
塞进必将灭亡的特洛伊中,那么那条死路是敞开的,
iamque aderit multo Priami de sanguine Pyrrhus,
很快,沾满普里阿摩斯鲜血的皮鲁斯就会到来,
natum ante ora patris, patrem qui obtruncat ad aras.
他在父亲眼前斩杀儿子,又在祭坛旁屠杀父亲。
Hoc erat, alma parens, quod3 me per tela, per ignis
慈祥的母亲啊,这就是你引领我穿过刀兵、穿过烈火,
eripis, ut mediis hostem in penetralibus, utque
拯救我出来的目的吗?好让我亲眼看着敌人在内室深处,看着
Ascanium patremque meum iuxtaque Creüsam
阿斯卡尼乌斯、我的父亲以及身旁的克瑞乌萨,
alterum in alterius mactatos sanguine cernam?
彼此倒在对方的血泊之中被屠杀吗?
Arma, viri, ferte arma; vocat lux ultima victos.
拿武器来,勇士们,带武器来!最后的时刻在召唤着战败者。
Reddite me Danais; sinite instaurata revisam
把我送回给希腊人;允许我重新去经历
proelia: Numquam omnes hodie moriemur inulti.
厮杀:今天我们绝不会全都毫无复仇地死去。”
Hinc ferro accingor rursus clipeoque sinistram
于是我再次佩戴铁剑,将左手
insertabam aptans, meque extra tecta ferebam.
伸入盾牌中调好,正向屋外走去。
Ecce autem complexa pedes in limine coniunx
忽然,妻子在门口紧紧抱住我的双脚,
haerebat, parvumque patri tendebat Iulum:
纠缠不放,并把小伊乌鲁斯伸向他的父亲:
Si periturus abis, et nos rape in omnia tecum;
“如果你走去送死,也把我们带走,一同面对一切;
sin aliquam expertus sumptis spem ponis in armis,
但如果你凭借经验,对拿起的武器还抱有些许希望,
hanc primum tutare domum. Cui parvus Iulus,
那就先保护这个家吧。小伊乌鲁斯,
cui pater et coniunx quondam tua dicta relinquor?
你的父亲,还有我——曾被称为你妻子的人,将被遗弃给谁?”
Talia vociferans gemitu tectum omne replebat,
她如此大声呼喊,用呻吟声填满了整个屋子,
cum subitum dictuque oritur mirabile monstrum.
这时,出现了一个突然的、且言之令人惊叹的奇迹。
Namque manus inter maestorumque ora parentum
因为就在悲伤的父母双手之间和脸庞之前,
ecce levis summo de vertice visus Iuli
看哪,从伊乌鲁斯的头顶上,一束微弱的
fundere lumen apex, tactuque innoxia mollis
顶光似乎在倾泻着光芒,而那触之无害的温柔火焰
lambere flamma comas et circum tempora pasci.
正在舔舐着他的头发,并在太阳穴周围蔓延燃着。
Nos pavidi trepidare4 metu, crinemque flagrantem
我们惊恐万状,惊慌失措地去拍打燃烧的头发,
excutere et sanctos restinguere fontibus ignis.
并试图用泉水扑灭这神圣的火。
At pater Anchises oculos ad sidera laetus
然而,父亲安喀塞斯欣喜地将双眼投向星空,
extulit, et caelo palmas cum voce tetendit:
并伴随着话音向天空伸出了双手:
Iuppiter omnipotens, precibus si flecteris ullis,
“全能的朱庇特啊,如果任何祈祷能使你动心,
aspice nos; hoc tantum, et, si pietate meremur,
看看我们吧;只此一次,如果我们因虔敬而配得,
da deinde auxilium, pater, atque haec omina firma.
父啊,接着赐予我们援助,并证实这些征兆吧。”
Vix ea fatus erat senior, subitoque fragore
老人话音刚落,突然一声巨响,
intonuit laevum,5 et de caelo lapsa per umbras
左侧雷声大作,一颗星星从天而降,划破黑暗,
stella facem ducens multa cum luce cucurrit.
拖着火炬般的尾羽,伴着万道光芒疾驰而去。
Illam, summa super labentem culmina tecti,
我们看见它在最高的屋顶上空滑过,
cernimus Idaea claram se condere silva
耀眼地隐入伊达山林之中,
signantemque vias; tum longo limite sulcus
标示出它的轨迹;接着,一条长长的犁沟般的条纹
dat lucem, et late circum loca sulphure fumant.
散发出光芒,周围大片地方弥漫着硫磺的烟雾。
Hic vero victus genitor se tollit ad auras,
此时,父亲终于被折服,他长身而起,
adfaturque deos et sanctum sidus adorat.
向神明祈祷,并崇拜那神圣之星。
Iam iam nulla mora est; sequor et qua ducitis adsum.
“现在,现在不再有任何耽搁;我跟随,你们引领到哪里,我就到哪里。
Di patrii, servate domum, servate nepotem.
祖国的神明啊,护佑我的家园,护佑我的孙儿。
Vestrum hoc augurium, vestroque in numine Troia est.
这征兆属于你们,特洛伊正处于你们的神威之下。
Cedo equidem, nec, nate, tibi comes ire recuso.
我确实顺从,我的孩子,我不再拒绝作为你的同伴前行。”
Dixerat ille; et iam per moenia clarior ignis
他说完了;此时,穿过城墙,火光越发清晰地
auditur, propiusque aestus incendia volvunt.
被听到,大大推近了的热浪翻滚。
Ergo age, care pater, cervici imponere nostrae;
“那么,来吧,亲爱的父亲,骑到我的脖颈上;
ipse subibo umeris, nec me labor iste gravabit:
我自己用肩膀托住你,这劳苦不会压垮我:
quo res cumque cadent, unum et commune periclum,
无论事情如何发展,都将是共同的一个险境,
una salus ambobus erit. Mihi parvus Iulus
我们双方共同的一条生路。让小伊乌鲁斯
sit comes, et longe servet vestigia coniunx:
作为我的伙伴,让妻子在远处跟着我们的足迹:
vos, famuli, quae dicam, animis advertite vestris.
你们,仆人们,用心留意我将说的话。
Est urbe egressis6 tumulus templumque vetustum
出城之后,有一处小丘和一座荒废已久的
desertae Cereris, iuxtaque antiqua cupressus
刻瑞斯古庙,庙旁有一棵古老的柏树,
religione patrum multos servata per annos.
因先辈的虔信而保存了多年的古树。
Hanc ex diverso sedem veniemus in unam.
我们将从不同的路途汇聚到这一处。
Tu, genitor, cape sacra manu patriosque Penatis;
你,父亲,亲手拿着圣物和祖国的佩纳特斯神像;
me, bello e tanto digressum et caede recenti,
至于我,刚从如此剧烈的战争和新近的杀戮中脱身,
attrectare nefas, donec me flumine vivo
触碰它们是不义的,直到我用活水
abluero.
洗净了自己。”
Haec fatus, latos umeros subiectaque colla
说完这些,我在宽阔的双肩和俯下的脖颈上,
veste super fulvique insternor7 pelle leonis,
披上外衣并覆上黄褐色狮子的毛皮,
succedoque oneri; dextrae se parvus Iulus
负起重担;小伊乌鲁斯抓住了我的右手,
- 2.648ex quo
转译自关系代词形容词性用法的表示时间起点的短语,意为“自……以来(since)”。在此处指受朱庇特雷击的事件点。
- 2.652ne vertere ... vellet
由 ne 引导的从句,表达了家人在悲泣(effusi lacrimis)中暗含的哀求或担忧,意为“求他不要……”或“唯恐他想要……”。cuncta 是 vertere 的宾语。
- 2.664Hoc erat ... quod
指示代词 hoc 预示了后面的 quod 从句。字面意为“这就是你拯救我……的原因吗?”,即“难道你救我出来就是为了这个吗?”
- 2.685trepidare
历史不定式(trepidare、excutere、restinguere),用以代替限定过去时动词,使极其慌乱并试图灭火的紧迫动作描写得更为生动。主语为第一人称复数主格 nos。
- 2.693laevum
形容词 laevus(左侧的)中性单数宾格用作副词(“在左侧”)。在罗马占卜传统中,观测者面朝南方,因此左侧(东方,即日出方向)被视为极其吉祥的方位。
- 2.713egressis
异用动词 egredior 的过去分词复数与格。此为关系与格(指明空间或行动的参照主体):“对于那些走出城市的人来说,有一座小丘……”
- 2.722insternor
动词 insterno 的被动语态形式,在此具有中间体或反身的意义,意为“我自己身上披上(狮皮)”。
