← 维吉尔

埃涅阿斯纪

§12.798-12.875

朱庇特与朱诺的和解及尤图尔娜的离去

朱庇特要求朱诺停止干涉,朱诺在保留拉丁的名字和制度、抛弃特洛伊名字的条件下同意。朱庇特派出一只复仇女神,尤图尔娜见状在绝望中离开了战场。

显示 ▾
显示
译文
字体
AI ↗
← 上一节下一节 →
798

​aut ensem (quid enim sine te Iuturna valeret?)

或是被夺走的宝剑(因为要是没有你,尤图尔娜能做什么?)

​ereptum reddi Turno et vim crescere victis?

被归还给图尔努斯,并让战败者的力量增长?

800

​Desine iam tandem precibusque inflectere1 nostris,

如今终于停止吧,因我们的恳求而改变心意吧,

​ventum ad supremum est. Terris agitare vel undis

已到了最后的关头。你本可以在陆地上或波涛中

​Troianos potuisti, infandum adcendere bellum,

折磨特洛伊人,燃起难以言喻的战争,

805

​deformare domum et luctu miscere hymenaeos:

毁坏家庭,用悲哀扰乱婚礼,

​ulterius temptare veto. Sic Iuppiter orsus;

我禁止你再作进一步的企图。”朱庇特如此开篇;

​sic dea submisso contra Saturnia voltu:

萨图尔努斯之女这位女神低着头如此回答:

​Ista quidem quia nota mihi tua, magne, voluntas,

“伟大的朱庇特啊,正因为我深知你的这一意愿,

​Iuppiter, et Turnum et terras invita reliqui;

我才违心地离开了图尔努斯和大地;

810

​nec tu me aeria solam nunc sede videres

否则你现在也不会看到我独自留在天空的宝座上,

​digna indigna2 pati, sed flammis cincta sub ipsa

忍受着公正与不公的对待,而是会看到我身披烈火,站在战阵

​starem acie traheremque inimica in proelia Teucros.

之下,将特瓦克里人拖入敌对的决斗中。

​Iuturnam misero, fateor, succurrere fratri

我承认,是我劝说尤图尔娜去帮助她那可怜的兄弟,

​suasi et pro vita maiora audere probavi,

并赞同她为了他的生命去冒更大的险,

815

​non ut tela tamen, non ut contenderet arcum:

然而,我并未允许她投掷兵刃,也未允许她拉开弓弦:

​adiuro Stygii caput implacabile fontis,

我指着斯提克斯泉那不容宽宥的源头起誓,

​una superstitio superis quae reddita divis.

这是赐予天神们的唯一不容违背的誓言。

​Et nunc cedo equidem pugnasque exosa relinquo.

如今我确实让步,怀着厌恶离开这场战斗。

​Illud te, nulla fati quod lege tenetur,

有一件事,它不受任何命运之法的束缚,

820

​pro Latio obtestor, pro maiestate tuorum:3

为了拉丁,为了你子民的威严,我向你祈求:

​cum iam conubis pacem felicibus, esto,

当他们终于通过幸福的联姻来缔结和平时(就让它如此吧),

​component, cum iam leges et foedera iungent,

当他们终于确立法律与条约时,

​ne vetus indigenas nomen mutare Latinos

请不要命令土著的拉丁人改变他们古老的名字,

​neu Troas fieri iubeas Teucrosque vocari

也不要让他们变成特洛伊人,或被称为特瓦克里人,

825

​aut vocem mutare viros aut vertere vestem.

或者让人们改变语言,或改变服饰。

​Sit Latium, sint Albani per saecula reges,

让拉丁依然是拉丁,让阿尔巴的国王们世代相传,

​sit Romana potens Itala virtute propago:

让罗马的后裔凭着意大利的德性而强大:

​occidit, occideritque sinas cum nomine Troia.

特洛伊已经倾覆,请允许它连同其名字一起消逝吧。”

​Olli subridens hominum rerumque repertor

人类与万物的创造者向她微微一笑:

830

​Es germana Iovis Saturnique altera proles:

“你是朱庇特的亲姐姐,萨图尔努斯的另一个孩子:

​irarum tantos volvis sub pectore fluctus.

在你胸中竟然翻卷着如此巨大的愤怒波涛。

​Verum age et inceptum frustra submitte furorem

不过,来吧,平息你徒然发作的狂怒吧;

​do quod vis, et me victusque volensque remitto.

我满足你的愿望,我既已被说服,也心甘情愿地让步。

​Sermonem Ausonii patrium moresque tenebunt,

奥索尼亚人将保留他们父祖的语言和习俗,

835

​utque est nomen erit; commixti corpore tantum

他们的名字也将保持现状;特瓦克里人仅仅在肉体上与他们混杂

​subsident Teucri. Morem ritusque sacrorum

沉淀同化。至于祭祀的规矩和仪式,

​adiciam faciamque omnis uno ore Latinos.

我将予以增添,并使他们全都成为说同一种语言的拉丁人。

​Hinc genus Ausonio mixtum quod sanguine surget,

由此,与奥索尼亚之血结合而兴起的新族群,

​supra homines, supra ire4 deos pietate videbis,

你将看到他们在虔敬上超越凡人、超越神明,

840

​nec gens ulla tuos aeque celebrabit honores.

没有任何一个民族会像他们那样崇奉对你的敬意。”

​Adnuit his Iuno et mentem laetata retorsit.

朱诺表示赞同,满心欢喜地转变了心意。

​Interea excedit caelo nubemque relinquit.

与此同时,她离开了天空,告别了那片云彩。

​His actis aliud genitor secum ipse volutat

办妥这些事后,天父自己心中盘算着另一件事,

​Iuturnamque parat fratris dimittere ab armis.

准备让尤图尔娜离开她兄弟的战事。

845

​Dicuntur geminae pestes cognomine Dirae,

传说有一对双生祸害,被称为迪拉(复仇女神),

​quas et Tartaream Nox intempesta Megaeram

深沉之夜将她们与地狱的梅盖拉一同

​uno eodemque tulit partu paribusque revinxit

在仅有的一次分娩中产下,并用相同的

​serpentum spiris ventosasque addidit alas.

毒蛇之缠绕将她们缚住,又给她们配上了生风的翅膀。

​Hae Iovis ad solium saevique in limine regis

她们显现在朱庇特的王座前和那冷酷帝王的身侧,

850

​adparent acuuntque metum mortalibus aegris,

使得备受折磨的凡人更加感到恐惧,

​siquando letum horrificum morbosque deum rex

只要天神之王企图降下可怕的死亡与疾病,

​molitur meritas aut bello territat urbes.

或者用战争恐吓那些罪有应得的城市。

​Harum unam celerem demisit ab aethere summo

朱庇特将她们中的一员从高空迅速派下,

​Iuppiter inque omen Iuturnae occurrere iussit.

命令她前去作为尤图尔娜的凶兆。

855

​Illa volat celerique ad terram turbine fertur.

她展翅飞翔,化作一阵疾风卷向大地。

​Non secus ac nervo per nubem impulsa sagitta,

正如一缕箭羽从弓弦射出,穿透云霄,

​armatam saevi Parthus quam felle veneni,

帕提亚人将其蘸满了致命的剧毒,

​Parthus sive Cydon, telum immedicabile, torsit,

帕提亚人或是库多尼亚人射出这无药可医的兵刃,

​stridens et celeris incognita5 transilit umbras:

呼啸着,不为人知地越过转瞬即逝的阴影:

860

​talis se sata Nocte tulit terrasque petivit.

黑夜之女便是这般飞身而下,直奔大地。

​Postquam acies videt Iliacas atque agmina Turni,

当她看清特洛伊人的战阵与图尔努斯的队伍后,

​alitis in parvae subitam conlecta figuram,

她突然收缩身形,变成了一只小鸟,

​quae quondam in bustis aut culminibus desertis

这鸟儿时常在陵墓或荒凉的屋顶上,

​nocte sedens serum canit importuna per umbras,

在夜间停歇,穿透阴影鸣唱其不祥的歌声直到深夜,

865

​hanc versa in faciem Turni se pestis ob ora

化作这种形态的祸害,在图尔努斯的脸庞前

​fertque refertque sonans clipeumque everberat alis.

飞来飞去,发出鸣叫,并用翅膀猛烈拍打他的盾牌。

​Olli membra novus solvit formidine torpor,

一种异样的麻木因恐惧而松懈了他的四肢,

​adrectaeque horrore comae, et vox faucibus haesit.

头发因惊骇而竖起,声音也卡在喉咙里。

​At procul ut Dirae stridorem adgnovit et alas,

然而在远处,当尤图尔娜听出复仇女神的啸叫与羽翼时,

870

​infelix crinis scindit Iuturna solutos,

不幸的尤图尔娜扯碎了她披散的发丝,

​unguibus ora soror foedans et pectora pugnis:

姐姐用指甲抓破面庞,用拳头捶打胸膛:

​Quid nunc te tua, Turne, potest germana iuvare?

“图尔努斯啊,如今你的姐姐还能为你做什么?

​Aut quid iam durae superat mihi? Qua tibi lucem

或者,对我这备尝艰辛的人来说,现在还剩下什么?我能用什么手段

​arte morer? Talin possum me opponere monstro?

来拖延你的生命?我怎能去对抗如此可怕的怪物?

875

​Iam iam linquo acies. Ne me terrete timentem,

我现在就要离开战场。不要再恐吓本已恐惧的我了,

语法注5 条
  1. 12.800inflectere

    被动语态现在时单数第二人称命令法(或中间语态),意为“使你自身弯曲”或“被我们的恳求所打动”,而非动词不定式。

  2. 12.811digna indigna

    宾格中性复数。在没有连词的情况下并列(无连词并列),是一种公式化的表达,意为“不论好坏、一切事物”。

  3. 12.820tuorum

    物主形容词 tuus 的阳性复数属格。在此处指代“你的子民”或“你的亲族”,具体指代从萨图尔努斯继承而来、与朱庇特神圣威严相关的拉丁王室或人民。

  4. 12.839supra ire

    不定式 ire 属于主宾格句型(genus... ire),在此与副词 supra 连用,意为“超越”或“凌驾于……之上”。

  5. 12.859incognita

    主格阴性单数形容词,修饰主语 sagitta(带有短音 -a),用作状语,表示“不为人知地”或“无形地”飞过,而不是修饰复数宾格名词 umbras。

翻译:Gemini 3.5 Flash(2026-05-22 发布)urn:cts:latinLit:phi0690.phi003.humanitext-lat2:12.798-12.875