← 维吉尔

埃涅阿斯纪

§12.876-12.952

图尔努斯的败亡与终局决战

尤图尔娜哀叹自己的不朽身躯使她无法与兄弟共死,随后隐入河中。图尔努斯试图向埃涅阿斯投掷一块巨石,但因力量凝固而失败,随后被埃涅阿斯的利枪击中大腿;他屈膝求饶,但埃涅阿斯因瞥见他身上佩戴着帕拉斯的战利品而怒不可遏,最终将其刺杀。

显示 ▾
显示
译文
字体
AI ↗
← 上一节下一节 →
876

​obscenae volucres: alarum verbera nosco

不祥的鸟啊,我认得你翅膀的扑击

​letalemque sonum, nec fallunt iussa superba

和那致命的声响,大智大勇的朱庇特那高傲的命令

​magnanimi Iovis. Haec pro virginitate reponit?

欺骗不了我。这就是他为我的贞洁所给的回报吗?

​Quo vitam dedit aeternam? Cur mortis ademptast

他为何赐予我永生?为何死亡的权利

880

​condicio? Possem1 tantos finire dolores

被剥夺了?否则我今日必定能结束这般巨大的痛苦,

​nunc certe et misero fratri comes ire per umbras!

伴随着我那可怜的兄弟,作为幽灵一同前往阴间!

​Immortalis ego? Aut quicquam mihi dulce meorum

我是不朽的吗?兄弟啊,若是没有你,

​te sine, frater, erit? O quae satis ima dehiscet

我子民的一切对我而言还有什么甜美可言?哦,有什么足够深的大地能为我裂开,

​terra mihi Manisque deam demittet ad imos?

将我这位女神送入最深处的亡灵之中?”

885

​Tantum effata caput glauco contexit amictu

说罢这些,女神用青灰色的斗篷蒙住头,

​multa gemens et se fluvio dea condidit alto.

深深地叹息着,将自己隐没在深邃的河流之中。

​Aeneas instat contra telumque coruscat

埃涅阿斯迎面进逼,摇晃着他那巨大的、

​ingens arboreum et saevo sic pectore fatur:

如大树一般的长枪,并用冷酷的心胸如此说道:

​Quae nunc deinde mora est? Aut quid iam, Turne, retractas?

“图尔努斯啊,接下来还有什么迟延?或者你现在为何还要退缩?

890

​Non cursu, saevis certandum est comminus armis.

我们必须用残酷的武器近身搏斗,而不是靠奔跑来竞争。

​Verte omnis tete in facies et contrahe quidquid

把你变成所有的形状吧,把你所有的力量

​sive animis sive arte vales; opta ardua pennis

无论凭借勇气还是技巧都凝聚起来吧;你若愿意,可以展翅飞向高悬的

​astra sequi clausumve cava te condere terra.

星空,或是将自己封闭在深邃的大地之中。”

​Ille caput quassans Non me tua fervida terrent

他摇着头(说道): “傲慢的人啊,你那狂暴的言语吓不倒我;

895

​dicta, ferox: di me terrent et Iuppiter hostis.

令我畏惧的是神明,以及视我为敌的朱庇特。”

​Nec plura effatus saxum circumspicit ingens,

他不再多言,环顾四周,看见一块巨石,

​saxum antiquum ingens, campo quod forte iacebat,

那是一块古老的巨石,正巧躺在原野上,

​limes agro positus, litem ut discerneret arvis.

被立作田地的界碑,用以解决田产的争端。

​Vix illud lecti bis sex cervice subirent,2

即便挑选十二个壮丁,也难以用肩膀将其扛起,

900

​qualia nunc hominum producit corpora tellus:

以今日大地上所孕育的人类体格而言;

​ille manu raptum trepida torquebat in hostem

而这位英雄却用颤抖的手一把抓起它,企图向敌人掷去,

​altior insurgens et cursu concitus heros.

他挺身跃起,借着奔跑的势头。

​Sed neque currentem se nec cognoscit euntem

然而他既不觉得自己是在奔跑,也不觉得自己是在前行,

​tollentemve manus saxumve immane moventem;

或是举起双手,或是挪动那巨大的石块;

905

​genua labant, gelidus concrevit frigore sanguis.

他的双膝发软,冰冷的血液因寒意而凝固。

​Tum lapis ipse viri, vacuum per inane volutus,

接着,英雄自己投出的这块石头,在虚空中翻滚,

​nec spatium evasit totum neque pertulit ictum.

既没有越过全部的距离,也没有完成这一击。

​Ac velut in somnis,3 oculos ubi languida pressit

正如同在梦中,当倦怠的安息在夜里

​nocte quies, nequiquam avidos extendere cursus

压住我们的双眼时,我们似乎徒然想要延长

910

​velle videmur et in mediis conatibus aegri

我们急切的奔跑,却在努力的半途无力地

​succidimus, non lingua valet, non corpore notae

瘫倒下去,舌头不听使唤,身体中熟悉的力气

​sufficiunt vires, nec vox aut verba sequuntur:

也不足支使,声音和言语都无法发出:

​sic Turno, quacumque viam virtute petivit,

图尔努斯也是如此,无论他以怎样的英勇去寻找出路,

​successum dea dira negat. Tum pectore sensus

那凶恶的女神都阻碍了他的成功。这时,他的胸中翻腾着

915

​vertuntur varii. Rutulos aspectat et urbem

各种各样的情感。他望着鲁图利人和城市,

​cunctaturque metu letumque instare tremescit;

因恐惧而迟疑,因死亡的逼近而颤抖;

​nec quo se eripiat, nec qua vi tendat in hostem,

他既不知道该往哪里逃避,也不知道该以何种力量向敌人进攻,

​nec currus usquam videt aurigamve sororem.

也看不到战车,更看不到作为御者的妹妹。

​Cunctanti telum Aeneas fatale coruscat,

趁着他迟疑之际,埃涅阿斯挥舞起那致命的武器,

920

​sortitus fortunam oculis, et corpore toto

用眼睛定夺了运气,并使出浑身的力量

​eminus intorquet. Murali concita numquam

从远处投掷出去。攻城弩

​tormento sic saxa fremunt, nec fulmine tanti

射出的巨石从未如此呼啸,雷霆也从未爆发出如此剧烈的

​dissultant crepitus. Volat atri turbinis instar

轰鸣。长枪宛如黑色的旋风般飞去,

​exitium dirum hasta ferens orasque recludit

带着可怕的毁灭,撕开了胸甲的边缘

925

​loricae et clipei extremos septemplicis orbes.

以及那七重盾牌最外层的圆周。

​Per medium stridens transit femur. Incidit ictus

长枪呼啸着穿透了他的大腿中部。遭受了这沉重的一击,

​ingens ad terram duplicato poplite Turnus.

强壮的图尔努斯双膝跪倒在地。

​Consurgunt gemitu Rutuli, totusque remugit

鲁图利人伴着呻吟一齐起立,整座山峦

​mons circum, et vocem late nemora alta remittunt.

在周围回响,深邃的树林在远方传回他们的呼喊。

930

​Ille humilis supplexque oculos, dextramque precantem

他神色谦卑,带着乞求的目光,伸出

​protendens, Equidem merui nec deprecor, inquit:

哀求的右手,说道: “我确实罪有应得,也不求宽恕;

​utere sorte tua. Miseri te siqua parentis

用你的运气吧。如果对一个可怜父亲的

​tangere cura potest, oro (fuit et tibi talis

顾念能够打动你,我祈求你(你也有过这样一位

​Anchises genitor), Dauni miserere senectae

父亲安基塞斯),怜悯年迈的达乌努斯,

935

​et me seu corpus spoliatum lumine mavis

并将我——或者如果你愿意,将我失去生命的躯体——

​redde meis. Vicisti, et victum tendere palmas

归还给我的亲人。你赢了,阿奥索尼亚人都看见我,战败者,

​Ausonii videre; tua est Lavinia coniunx:

向你伸出双手;拉维尼亚是你的妻子:

​ulterius ne tende odiis. Stetit acer in armis

不要再让仇恨继续蔓延了。” 埃涅阿斯披挂着武器,锐利地伫立着,

​Aeneas, volvens oculos, dextramque repressit;

眼珠转动,按兵不动,收回了右手;

940

​et iam iamque magis cunctantem flectere sermo

随着他的迟疑,那番话开始越来越多地打动他,

​coeperat, infelix umero cum apparuit alto

这时,不幸的肩带在他那高高的肩头显现出来,

​balteus et notis fulserunt cingula bullis

那条饰有熟悉圆钉的腰带闪烁着光芒,

​Pallantis pueri, victum quem volnere Turnus

那是少年帕拉斯的,图尔努斯曾用致命的伤口击败了他、将其放倒,

​straverat atque umeris inimicum insigne gerebat.

并把这敌人的标志戴在自己的肩上。

945

​Ille, oculis postquam saevi monimenta doloris

埃涅阿斯用双眼打量着那痛苦悲伤的纪念物

​exuviasque hausit, furiis accensus et ira

和那战利品,随后被复仇的怒火点燃,在愤怒中

​terribilis, Tune hinc spoliis indute meorum

显得无比可怕(他大喊道): “难道你,身披我友人的战利品,竟能从我手中

​eripiare4 mihi? Pallas te hoc volnere, Pallas

逃脱吗?是帕拉斯用这一击,是帕拉斯

​immolat et poenam scelerato ex sanguine sumit,

将你献祭,并从你这罪恶的血液中索取惩罚!”

950

​hoc dicens ferrum adverso sub pectore condit

说着,愤怒之极的埃涅阿斯将利刃深深地刺入迎面的胸膛。

​fervidus. Ast illi solvuntur frigore membra

而对方的肢体在冰冷中松弛下来,

​vitaque cum gemitu fugit indignata sub umbras.

生命伴随着呻吟,愤愤不平地逃往阴暗的幽冥。

语法注4 条
  1. 12.880Possem

    虚拟式未完成过去时。在此表示在目前无法实现的愿望(“但愿我能……”),或者作为省略了条件从句的虚拟条件句的主句(“ [若我非不朽,] 我便能结束……”)。这两种解释都突出了她极端的绝望和悲痛。

  2. 12.899subirent

    虚拟式未完成过去时(第三人称复数),表示潜在可能性(“几乎无法扛起”)。虽然修饰男人们体格的关系从句 qualia... tellus(第900行)打断了句子,但核心结构仍是 vix illud [saxum] bis sex lecti subirent(即“即使是十二个选出的壮丁也几乎无法用肩膀扛起那块石头”)。

  3. 12.908Ac velut in somnis

    引入著名梦境比喻的连词短语。从第908行到912行这一长篇从句(比喻部分)的主动词是 videmur,它支配着不定式 velle,进而支配着 extendere。整个对比在第913行由主句 sic Turno...(“图尔努斯也是如此……”)予以呼应和解决。

  4. 12.948eripiare

    动词 eripio(夺走)的虚拟式现在时被动语态第二人称单数形式(词尾 -re 是 -ris 的变体)。在愤怒的疑问句中用作商榷虚拟式(deliberative subjunctive),表示强烈的难以置信与断然拒绝(“难道你竟能被夺走吗?”,意指绝不放过)。

翻译:Gemini 3.5 Flash(2026-05-22 发布)urn:cts:latinLit:phi0690.phi003.humanitext-lat2:12.876-12.952