← 维吉尔

埃涅阿斯纪

§12.718-12.797

宝剑碎裂与图尔努斯的逃跑及再度对峙

埃涅阿斯与图尔努斯的决斗开始,随着天之天平的摇摆,图尔努斯的宝剑碎裂,迫使他逃跑。在神明的介入下,两人的武器各自失而复得,双方再度对峙,准备迎接最后的决战。

显示 ▾
显示
译文
字体
AI ↗
← 上一节下一节 →
718

​stat pecus omne metu mutum mussantque iuvencae,

整群牲畜因恐惧而默默伫立,年轻的母牛们交头接耳,

​quis nemori imperitet, quem tota armenta sequantur;

在嘀咕谁将主宰这片森林,整群牛又该追随谁;

720

​illi inter sese multa vi volnera miscent

它们在彼此之间用巨大的力量交织着创伤,

​cornuaque obnixi infigunt et sanguine largo

用力顶撞着牛角,用大量的鲜血

​colla armosque lavant; gemitu nemus omne remugit:

染红了脖颈和肩膀;整片森林在它们的呻吟声中回响。

​non alitur Tros Aeneas et Daunius heros

特洛伊人埃涅阿斯和达乌努斯之子这位英雄也是如此,

​concurrunt clipeis; ingens fragor aethera complet.

他们用盾牌撞击在一起;巨大的轰鸣声响彻天空。

725

​Iuppiter ipse duas aequato examine lances

朱庇特亲自提起一杆天平,让秤针保持平衡,

​sustinet et fata imponit diversa duorum,

并将两人的不同命运分别放在两个盘上,

​quem damnet labor et quo vergat pondere letum;1

看谁将被这死斗判定为败者,死亡又将在哪一边的重量下倾斜;

​Emicat hic, impune putans, et corpore toto

这时,图尔努斯以为可以安全下手,突然跃出,全身

​alte sublatum consurgit Turnus in ensem

腾空,迎着高高举起的宝剑顺势而起,

730

​et ferit: exclamant Troes trepidique Latini,

狠狠劈下:特洛伊人和惊恐的拉丁人都惊呼起来,

​arrectaeque amborum acies. At perfidus ensis

两军的战列也随之耸动。然而,这柄背叛的宝剑

​frangitur in medioque ardentem deserit ictu

碎裂了,在劈砍的中途抛弃了热血沸腾的他,

​ni fuga subsidio subeat.2 Fugit ocior euro,

幸亏他立刻转身逃跑来救自己。他逃得比东风还要快,

​ut capulum ignotum dextramque aspexit inermem.

因为他看到了那柄陌生的剑柄和自己失去武器的右手。

735

​Fama est praecipitem, cum prima in proelia iunctos

传闻说,当他匆忙登上战车、

​conscendebat equos, patrio mucrone relicto,

套上马匹准备参加第一场战斗时,他落下了父亲的宝剑,

​dum trepidat, ferrum aurigae rapuisse Metisci.

在慌乱之中,他夺走了御者梅蒂斯库斯的铁剑。

​Idque diu, dum terga dabant palantia Teucri,

只要特瓦克里人还在四处逃散、背对敌人,

​suffecit: postquam arma dei ad Volcania ventumst,

这把剑在很长一段时间内就还够用;但一旦遇上火神制造的神圣盔甲,

740

​mortalis mucro glacies ceu futilis ictu

这柄凡人的剑刃就像易碎的冰块一样,在撞击下

​dissiluit; fulva resplendent fragmina harena.

碎裂开来;碎片在黄沙上闪闪发光。

​Ergo amens diversa fuga petit aequora Turnus

因此,发狂的图尔努斯在逃跑中奔向平原的各个方向,

​et nunc huc, inde huc incertos implicat orbes

一会儿朝这边,一会儿朝那边,绕着混乱的圆圈;

​undique enim densa Teucri inclusere corona,

因为特瓦克里人已在四周将他密密麻麻地包围,

745

​atque hinc vasta palus, hinc ardua moenia cingunt.

而这边是广阔的沼泽,那边是高耸的城墙,将他困住。

​Nec minus Aeneas, quamquam tardata sagitta

埃涅阿斯也紧追不舍,虽然被箭射伤的

​interdum genua impediunt cursumque recusant,

膝盖时而妨碍他,不听使唤地拒绝奔跑,

​insequitur trepidique pedem pede fervidus urget:

但依然狂热地追赶,用自己的脚步逼迫着慌乱敌人的脚步:

​inclusum veluti siquando flumine nanctus

犹如猎犬发现了一只被河流阻挡、

750

​cervum aut puniceae saeptum formidine pinnae

或被深红色羽毛的恐怖屏障所困住的鹿,

​venator cursu canis et latratibus instat;

便在奔跑和狂吠中紧追不舍;

​ille autem, insidiis et ripa territus alta,

而那只鹿因陷阱和高耸的河岸而受惊,

​mille fugit refugitque vias; at vividus Umber

在成千上万条路上逃来跑去;但那只勇猛的温布里亚猎犬

​haeret hians, iam iamque tenet similisque tenenti

张着嘴紧追不放,眼看就要咬住,仿佛已经咬住一般

755

​increpuit malis morsuque elusus inani est.

咬了下去,却只咬了空,被鹿狡猾地避开。

​Tum vero exoritur clamor, ripaeque lacusque

这时,大声的呼喊爆发了,河岸和湖泊

​responsant circa et caelum tonat omne tumultu.

在四周回响,整个天空也在喧嚣中如雷鸣般轰响。

​Ille simul fugiens Rutulos simul increpat omnis,

他一边逃跑,一边斥责所有的鲁图里人,

​nomine quemque vocans, notumque efflagitat ensem.

喊着每个人的名字,急切地索要他那把熟悉的宝剑。

760

​Aeneas mortem contra praesensque minatur

相反,埃涅阿斯则威胁说,如果有谁敢靠近,

​exitium, si quisquam adeat, terretque trementis

等待他们的将是死亡和眼前的毁灭,他恐吓着战栗的人们,

​excisurum urbem minitans et saucius instat.

扬言要毁灭城市,尽管自己带着伤,依然紧追不舍。

​Quinque orbis explent cursu totidemque retexunt

他们奔跑着绕了五个圈,又朝着反方向

​huc illuc; neque enim levia aut ludicra petuntur

绕了同样多的圈;因为他们争夺的并不是轻飘飘的或娱乐性的

765

​praemia, sed Turni de vita et sanguine certant.

奖赏,而是为了图尔努斯的生命和鲜血而战。

​Forte sacer Fauno foliis oleaster amaris

偶然之间,这里曾立着一棵献给法乌努斯、长着苦叶的野生奥树,

​hic steterat, nautis olim venerabile lignum,

它曾是船员们崇敬的圣木,

​servati ex undis ubi figere dona solebant

在他们从波涛中获救后,习惯把礼物供奉于此

​Laurenti divo et votas suspendere vestes,

献给这位劳伦图姆的神明,并挂上许愿的衣物,

770

​sed stirpem Teucri nullo discrimine sacrum

但特瓦克里人毫无顾忌地把这棵

​sustulerant, puro ut possent concurrere campo.

神圣的树干移除了,以便他们能在空旷的平原上交战。

​Hic hasta Aeneae stabat, huc impetus illam

这里立着埃涅阿斯的标枪;当时投掷的力量将它

​detulerat fixam et lenta in radice tenebat.

带到了这里,深深插在粘韧的树根中。

​Incubuit voluitque manu convellere ferrum

特洛伊之子俯下身,想要用手拔出枪头,

775

​Dardanides teloque sequi, quem prendere cursu

并用这件武器去追击那个他用奔跑无法追上的人。

​non poterat. Tum vero amens formidine Turnus

这时,图尔努斯因恐惧而发了疯,

​Faune, precor, miserere, inquit, tuque optima ferrum

说道:“法乌努斯,我求求你,可怜可怜我吧,还有你,最仁慈的大地,

​terra tene, colui vestros si semper honores,

请留住这标枪吧,如果我一直敬奉你们的荣耀,

​quos contra Aeneadae bello fecere profanos.

而埃涅阿斯的部下却在战争中将其玷污。”

780

​Dixit opemque dei non cassa in vota vocavit.

他说了这些,并呼求神明的帮助,使他的誓愿不至落空。

​Namque diu luctans lentoque in stirpe moratus

因为埃涅阿斯挣扎了许久,在粘韧的树干上耽搁了时间,

​viribus haud ullis valuit discludere morsus

却无法用任何力量撬开这坚硬

​roboris Aeneas. Dum nititur acer et instat,

木质的紧咬。当他凶猛地努力并逼近时,

​rursus in aurigae faciem mutata Metisci

达乌努斯之女这位女神再次化身为御者梅蒂斯库斯的模样

785

​procurrit fratrique ensem dea Daunia reddit.

冲上前去,将宝剑还给了她的兄弟。

​Quod Venus audaci nymphae indignata licere3

维纳斯对这位大胆的仙女竟然被允许这样做感到愤怒,

​adcessit telumque alta ab radice revellit.

于是走上前去,从深根中拔出了那柄标枪。

​Olli sublimes armis animisque refecti,

他们傲然耸立,武具与斗志皆得以恢复,

​hic gladio fidens, hic acer et arduus hasta,

一个依仗着宝剑,一个手握标枪凶猛而巍峨,

790

​adsistunt contra certamina Martis anheli.

并肩面对着气喘吁吁的战争决斗。

​Iunonem interea rex omnipotentis Olympi

与此同时,全能的奥林匹斯之王对朱诺

​adloquitur fulva pugnas de nube tuentem:

说话,她正从一片金黄色的云彩中注视着战斗:

​Qua iam finis erit, coniunx? Quid denique restat?

“妻子啊,现在到什么时候才是个头?最后还剩下什么?

​Indigetem Aenean scis ipsa et scire fateris

你自己也知道,并且承认自己知道,埃涅阿斯作为土著神明

795

​deberi caelo fatisque ad sidera tolli.

注定属于天堂,并被命运提升至星空。

​Quid struis, aut qua spe gelidis in nubibus haeres?

你在密谋什么,或者怀着什么希望停留在寒冷的云雾中?

​Mortalin decuit violari volnere divom,

一个将要成为神的人,难道应该受到凡人创伤的玷污吗?”

语法注3 条
  1. 12.727quem damnet labor et quo vergat pondere letum

    此句为间接疑问从句,依附于主句中将命运置于天平上的动作('fata imponit')。其中 'quem damnet labor'(死斗将判定谁为败者/有罪者)将战斗的过程(labor)比拟为裁判者。而 'quo letum' 从句则指出死亡(letum)向哪一边倾斜,将天平盘的物理移动与生死的宿命结合在一起。

  2. 12.733ni fuga subsidio subeat

    这是一个条件从句('ni...' / 除非……),其主句(推论)被戏剧性地省略了。语境暗示,随着宝剑的碎裂,图尔努斯本会当场丧命(可设想省略了如 'perierat' 这样的主句),但幸好他立刻转身逃跑(fuga)起到了救助的作用。

  3. 12.786Quod Venus audaci nymphae indignata licere

    'Quod' 为中性单数宾格的关系代词,指代前文所述的动作(尤图尔纳将剑还给图尔努斯),或者作为连接词引出由 'indignata' 支配的动词不定式短语('audaci nymphae licere')。它表现了维纳斯对于一个仙女竟然被允许进行如此大胆的干预而感到愤怒。

翻译:Gemini 3.5 Flash(2026-05-22 发布)・修订记录(1 处,最近 2026-09-21)
  • 2026-09-21 AI校阅 — 译文 1 处
urn:cts:latinLit:phi0690.phi003.humanitext-lat2:12.718-12.797