← 维吉尔

埃涅阿斯纪

§12.78-12.158

决斗的准备与朱诺指使尤图尔纳

图尔努斯为决斗准备好战马和铠甲,埃涅阿斯也做好了准备。次日清晨,两军聚集在决斗场,朱诺怂恿图尔努斯的妹妹尤图尔纳采取行动救她的哥哥。

显示 ▾
显示
译文
字体
AI ↗
← 上一节下一节 →
78

​non Teucros agat1 in Rutulos, Teucrum arma quiescant

不要让他驱使特夫克里人去进攻鲁图利亚人,让特夫克里人的武器和鲁图利亚人都静止下来;

​et Rutuli; nostro dirimamus sanguine bellum,

用我们自己的鲜血来结束这场战争,

80

​illo quaeratur coniunx Lavinia campo.

在那片平原上,让拉维尼娅作为妻子被赢得。

​Haec ubi dicta dedit rapidusque in tecta recessit.

当他说完这些话并迅速退入宫殿时,

​poscit equos gaudetque tuens ante ora frementis,

他要来他的战马,看着它们在面前嘶鸣,心中充满喜悦,

​Pilumno quos ipsa decus dedit Orithyia,

这些战马是奥里泰亚亲自赐予皮鲁姆努斯的荣耀之物,

​qui candore nives anteirent, cursibus auras.

它们的洁白超越了白雪,奔跑的速度超越了清风。

85

​Circumstant properi aurigae manibusque lacessunt

敏捷的御者们围在四周,用中空的手掌

​pectora plausa cavis et colla comantia pectunt.

拍打着马儿的胸脯使其兴奋,并梳理它们长满鬃毛的脖颈。

​Ipse dehinc auro squalentem alboque orichalco

接着,他亲自将那件因黄金和白真铜而熠熠生辉的

​circumdat loricam umeris; simul aptat habendo2

铠甲披在肩上;同时,他调整着使其适于穿戴

​ensemque clipeumque et rubrae cornua cristae.

剑、盾牌以及红色羽冠的兜鍪角。

90

​ensem, quem Dauno ignipotens deus ipse parenti

那柄宝剑是掌控火焰的神亲自为他的父亲达乌努斯

​fecerat et Stygia candentem tinxerat unda.

打造的,并在赤热时浸入斯提克斯的冥河水中淬火。

​Exin quae mediis ingenti adnixa columnae

随后,他使出浑身力气抓起了那柄倚在宫殿中央

​aedibus adstabat, validam vi corripit hastam,

巨柱旁的强健长枪,

​Actoris Aurunci spolium, quassatque trementem

这是从阿乌伦卡人阿克托尔手中夺来的战利品,他用力摇晃着那颤动的长枪,

95

​vociferans: Nunc, O numquam frustrata vocatus

大声呼喊:

​hasta meos, nunc tempus adest: te maximus Actor

“现在,噢,从未辜负过我呼唤的

​te Turni nunc dextra gerit. Da sternere3 corpus

长枪啊,现在的时刻到了:曾经是伟大的阿克托尔,现在是图尔努斯的右手紧握着你。允许我击倒他的身体,

​loricamque manu valida lacerare revulsam

用我强有力的手撕裂并剥下那

​semiviri Phrygis et foedare in pulvere crinis

娘娘腔的弗里吉亚人的铠甲,并在尘土中弄脏他的头发,

100

​vibratos calido ferro murraque madentis.

那用热铁卷曲并浸透了没药的头发。”

​His agitur furiis; totoque ardentis ab ore

他被这些狂怒所驱使;从那炽热之人的整张脸上

​scintillae absistunt, oculis micat acribus ignis:

飞溅出火花,他敏锐的眼睛里闪烁着怒火:

​mugitus veluti cum prima in proelia taurus

宛如一头公牛在战斗伊始,发出

​terrificos ciet atque irasci in cornua temptat,

可怕的咆哮,并试图将全身的愤怒注入双角,

105

​arboris obnixus trunco, ventosque lacessit

它用身体猛撞树干,并用双角的顶撞

​ictibus aut sparsa ad pugnam proludit harena.

挑衅着清风,或者通过刨起沙土来作为战斗的前奏。

​Nec minus interea maternis saevos in armis

与此同时,披着母亲所赠铠甲的猛烈

​Aeneas acuit Martem et se suscitat ira,

埃涅阿斯也在砥砺他的斗志,并用怒火激发自己,

​oblato gaudens componi foedere bellum,

为战争将通过提出的盟约而解决感到高兴。

110

​tum socios maestique metum solatur Iuli,

随后他安慰同伴们和悲伤的尤路斯的恐惧,

​fata docens, regique iubet responsa Latino

向他们宣示命运,并命令手下人向拉丁斯国王

​certa referre viros et pacis dicere leges.

带去确切的答复,并宣布和平的条件。

​Postera vix summos spargebat lumine montis

次日清晨,阳光刚刚开始洒在山顶上,

​orta dies, cum primum alto se gurgite tollunt

当太阳的骏马首次从深邃的渊薮中腾空而起,

115

​solis equi lucemque elatis naribus efflant:

并从高昂的鼻孔中喷射出晨光:

​campum ad certamen magnae sub moenibus urbis

鲁图利亚人和特夫克里人正在丈量并准备

​dimensi Rutulique viri Teucrique parabant

在这伟大城市的城墙下用于决斗的场地,

​in medioque focos et dis communibus aras

并在中央为他们共同的神灵建造了火道和

​gramineas. Alii fontemque ignemque ferebant,

铺满青草的祭坛。其他人则捧来清泉和火种,

120

​velati limo4 et verbena tempora vincti.

身披祭祀围裙,太阳穴上缠绕着神圣的马鞭草。

​Procedit legio Ausonidum, pilataque plenis

奥索尼亚人的军团向前推进,装备着长枪的

​agmina se fundunt portis. Hinc Troïus omnis

队伍从拥挤的城门源源不断地涌出。这一侧,所有的特洛伊

​Tyrrhenusque ruit variis exercitus armis,

和第勒尼安军队披着各色铠甲冲了出来,

​haud secus instructi ferro, quam si aspera Martis

他们手执铁兵整装待发,犹如严酷的马尔斯

125

​pugna vocet; nec non mediis in milibus ipsi

战斗在召唤他们;而且,在成千上万的士兵中间,

​ductores auro volitant ostroque decori,

那些指挥官自己也身披金饰和紫衣飞驰,

​et genus Assaraci Mnestheus et fortis Asilas

既有阿萨拉库斯的后裔姆内斯修斯,又有勇敢的阿西拉斯,

​et Messapus equum domitor, Neptunia proles.

还有驯马者、海神之子梅萨普斯。

​Utque dato signo spatia in sua quisque recessit,

当信号发出,每个人都退回到自己的位置时,

130

​defigunt tellure hastas et scuta reclinant.

他们将长枪插在地上,并把盾牌倚靠在身旁。

​Tum studio effusae matres et volgus inermum

这时,热切渴望的母亲们、没有武装的群众

​invalidique senes turris ac tecta domorum

以及虚弱的老人们纷纷涌上,占领了塔楼和房屋的屋顶,

​obsedere, alii portis sublimibus adstant.

其他人则伫立在高耸的城门旁。

​At Iuno e summo, qui nunc Albanus habetur,

此时,朱诺从那座如今被称为阿尔巴努斯的山顶上,

135

​tum neque nomen erat nec honos aut gloria monti,

(当时这座山既无名称,也无尊崇或荣耀,)

​prospiciens tumulo campum aspectabat et ambas

站在高处眺望着平原以及

​Laurentum Troumque acies urbemque Latini.

劳伦特斯人和特洛伊人双方的阵列,以及拉丁斯的城市。

​Extemplo Turni sic est adfata sororem

随即,她对图尔努斯的妹妹如此说道,

​diva deam, stagnis quae fluminibusque sonoris

一位女神对另一位掌管着池塘和轰鸣河流的

140

​praesidet (hunc illi rex aetheris altus honorem

女神(天国的高大统治者朱庇特,为了补偿夺去她的贞操,

​Iuppiter erepta pro virginitate sacravit):

将这尊荣封为神圣并赐予了她):

​Nympha, decus fluviorum, animo gratissima nostro,

“仙女啊,河流的荣耀,我心中最喜爱的人,

​scis ut5 te cunctis unam, quaecumque Latinae

你知道在所有拉丁少女中,那些登上

​magnanimi Iovis ingratum ascendere cubile,

宽宏慷慨的朱庇特那令人不悦的床榻的人里,我如何独独青睐你,

145

​praetulerim caelique lubens in parte locarim:

并乐意将你安置在天国的一隅:

​disce tuum, ne me incuses, Iuturna, dolorem.

尤图尔纳,知晓你的痛苦吧,免得你来指责我。

​Qua visa est Fortuna pati Parcaeque sinebant

只要命运似乎允许,且命运女神们同意

​cedere res Latio, Turnum et tua moenia texi:

事情向着有利于拉丁姆的方向发展,我就保护着图尔努斯和你的城墙:

​nunc iuvenem imparibus video concurrere fatis,

如今我看到这位青年正在走向一场力量悬殊的命运决战,

150

​Parcarumque dies et vis inimica propinquat.

命运女神们的末日和敌对的力量正在迫近。

​Non pugnam aspicere hanc oculis, non foedera possum.

我无法用双眼目睹这场战斗,也无法目睹这个盟约。

​Tu pro germano siquid praesentius audes,

如果你敢于为你的亲兄弟采取任何更为切实的行动,

​perge: decet. Forsan miseros meliora sequentur.

去做吧:这是合宜的。也许更好的事情会降临到这些不幸的人身上。”

​Vix ea, cum lacrimas oculis Iuturna profudit

她刚说完这些话,尤图尔纳的眼中就涌出了泪水,

155

​terque quaterque manu pectus percussit honestum.

她用手拍打了三次、四次她那美丽的胸脯。

​Non lacrumis hoc tempus, ait Saturnia Iuno:

“这不是哭泣的时候,”萨图尔努斯之女朱诺说:

​Adcelera et fratrem, siquis modus, eripe morti,

“快去,如果有什么办法,把你的哥哥从死亡中夺回来,

​aut tu bella cie conceptumque excute foedus:

或者去挑起战争,彻底粉碎已经缔结的盟约。”

语法注5 条
  1. 12.78non Teucros agat

    虚拟语气现在时 agat 与 non 连用,表示禁止或否定性愿望(“愿他不要驱使……”)。在古典拉丁语散文中,否定命令或愿望通常使用 ne,但在诗歌中(尤其是维吉尔的作品中)经常使用 non。

  2. 12.88aptat habendo

    habendo 是动词 habere(持有、穿戴)的动名词与格,表示目的或适用性(“使之适于穿戴”),与动词 aptat 连用。

  3. 12.97Da sternere

    da(动词 dare 的现在时单数第二人称命令式)后接三个不定式短语(sternere、lacerare、foedare)。在诗歌中,dare 常带不定式,表示“允许、让(某人做某事)”(相当于 permittere)。

  4. 12.120velati limo

    手稿中存在 limo(祭祀用围裙)和 lino(亚麻衣服)两种异读。此处采用 limo,指古代祭司或助手在进行祭祀仪式时穿戴的特制围裙。

  5. 12.143scis ut

    动词 scis 引导由 ut 引导的间接疑问句(“你知晓我是如何……”)。因此,从句中的动词 praetulerim 和 locarim(locaverim 的缩写形式)使用了虚拟语气完成时。

翻译:Gemini 3.5 Flash(2026-05-22 发布)・修订记录(2 处,最近 2026-09-21)
  • 2026-09-21 AI校阅 — 译文 2 处
urn:cts:latinLit:phi0690.phi003.humanitext-lat2:12.78-12.158