← 维吉尔

埃涅阿斯纪

§12.159-12.236

埃涅阿斯与拉丁斯立誓及鲁图利亚人的骚动

在朱诺的鼓励下,尤图尔纳乔装打扮去煽动决斗前忧虑的鲁图利亚人。与此同时,埃涅阿斯和拉丁斯庄严地确立了盟约,对神明宣誓遵守同盟。

显示 ▾
显示
译文
字体
AI ↗
← 上一节下一节 →
159

​auctor ego audendi.1 Sic exhortata reliquit

“我便是那敢于行动的唆使者。”她如此劝勉,便离去了,

160

​incertam et tristi turbatam volnere mentis.

留下她满心疑虑,因这悲痛的创伤而心中动摇。

​Interea reges,2 ingenti mole Latinus

与此同时,国王们,拉丁斯以宏大的气派

​quadriiugo vehitur curru, cui tempora circum

乘着四马战车缓缓而来,他的太阳穴四周

​aurati bis sex radii fulgentia cingunt,

环绕着闪耀的十二道黄金光芒,

​Solis avi specimen; bigis it Turnus in albis,

这是祖父太阳神的象征;图尔努斯乘着白色双马战车而行,

165

​bina manu lato crispans hastilia ferro;

手中挥舞着两柄装有宽阔铁刃的长枪;

​hinc pater Aeneas, Romanae stirpis origo,

这一侧,罗马血脉的始祖、父埃涅阿斯

​sidereo flagrans clipeo et caelestibus armis,

闪烁着他那如星辰般的盾牌和天赐的铠甲,

​et iuxta Ascanius, magnae spes altera Romae,

紧随其后的是大罗马帝国的第二希望阿斯卡尼乌斯,

​procedunt castris, puraque in veste sacerdos

他们一同走出营区。身着洁白祭司法衣的祭司

170

​saetigeri fetum suis intonsamque bidentem

牵来了一头刚毛母猪的小猪和一头未剪毛的双齿羊,

​adtulit admovitque pecus flagrantibus aris.

并将祭兽牵至熊熊燃烧的祭坛旁。

​Illi ad surgentem conversi lumina3 solem

他们将双眼转向升起的太阳,

​dant fruges manibus salsas et tempora ferro

亲手献上盐拌麦粒,并用铁刃

​summa notant pecudum paterisque altaria libant.

剪下兽额顶部的毛发作记号,并从盘中向祭坛奠酒。

175

​Tum pius Aeneas stricto sic ense precatur:

随后,虔诚的埃涅阿斯拔出宝剑,如此祈祷:

​Esto nunc Sol testis et haec mihi Terra vocanti,

“现在,太阳啊,还有我呼唤着的这片大地,请为我作证,

​quam propter tantos potui perferre labores,

为了你们,我得以忍受如此巨大的劳苦;

​et pater omnipotens et tu Saturnia coniunx,

还有全能的父,以及你,萨图尔努斯的女儿、妻子,

​iam melior, iam, diva, precor, tuque inclute Mavors,

如今我祈求你,女神啊,变得更加仁慈;还有你,显赫的马尔斯,

180

​cuncta tuo qui bella, pater, sub numine torques;

父亲啊,在你的神威下掌控一切战争;

​fontisque fluviosque voco, quaeque aetheris alti

我亦呼唤泉源与河流,以及高天之上的

​religio et quae caeruleo sunt numina ponto:

崇敬之物,和蓝色大海中的神灵:

​cesserit Ausonio si fors victoria Turno,

如果命运使胜利归于奥索尼亚人图尔努斯,

​convenit Evandri victos discedere ad urbem,

双方商定战败者退往埃万德尔的城市,

185

​cedet Iulus agris, nec post arma ulla rebelles

尤路斯将离开这片土地,此后埃涅阿斯的后裔绝不再起兵反叛

​Aeneadae referent ferrove haec regna lacessent,

或以兵刃侵扰这个王国;

​sin nostrum adnuerit nobis Victoria Martem

但如果胜利女神恩准战争归于我们

(ut potius reor et potius di numine firment),

(我更倾向于如此认为,也愿神明以其神威予以昭示),

​non ego nec Teucris Italos parere iubebo

我不会命令意大利人臣服于特夫克里人,

190

​nec mihi regna peto: paribus se legibus ambae

我也不为自己谋求王国:让这两个未被征服的民族

​invictae gentes aeterna in foedera mittant.

在平等的法律下,携手结成永恒的盟约。

​Sacra deosque dabo; socer arma Latinus habeto,

我将奉献祭礼与神明;岳父拉丁斯保留其兵权,

​imperium sollemne socer; mihi moenia Teucri

岳父保留其惯常的统治权;特夫克里人将为我

​constituent, urbique dabit Lavinia nomen.

建造城墙,而拉维尼娅将用她的名字命名这座城市。”

195

​Sic prior Aeneas; sequitur sic deinde Latinus

埃涅阿斯首先如此表态;随后拉丁斯也紧随其后,

​suspiciens caelum tenditque ad sidera dextram:

他仰望上天,并向星空伸出右手:

​Haec eadem, Aenea, terram mare sidera iuro

“埃涅阿斯啊,我指着这同样的大地、海洋和星空起誓,

​Latonaeque genus duplex Ianumque bifrontem

还有拉托娜的双生子、双面雅努斯,

​vimque deum infernam et duri sacraria Ditis;

以及阴间的神力与严酷的迪斯的圣殿;

200

​audiat haec genitor, qui foedera fulmine sancit.

愿以雷霆确立盟约的父神听见此誓。

​Tango aras, medios ignis et numina testor:

我手抚祭坛,以我们中间的火焰与神明为证:

​nulla dies pacem hanc Italis nec foedera rumpet,

无论局势如何发展,任何日子都不能破裂意大利人的这番和平与盟约;

​quo res cumque cadent; nec me vis ulla volentem

任何力量也不能违背我的意愿使我改变心意,哪怕它将大地倾泻入波涛,

​avertet, non, si tellurem effundat in undas

以洪水混杂天地,并将天空溶解于塔耳塔洛斯;

205

​diluvio miscens caelumque in Tartara solvat;

正如这柄权杖

​ut sceptrum hoc (dextra sceptrum nam forte gerebat)

(因为他右手正巧拿着一柄权杖)

​numquam fronde levi fundet virgulta nec umbras,

绝不会以轻柔的绿叶吐出嫩芽或投下绿荫,

​cum semel in silvis imo de stirpe recisum

自它在森林中被从最底部的树干上砍下后,

​matre caret posuitque comas et bracchia ferro,

便失去了母体,铁刃已剥去了它的发丝与臂膀,

210

​olim arbos, nunc artificis manus aere decoro

它曾是一棵树,如今工匠之手用美丽的青铜将其包裹,

​inclusit patribusque dedit gestare Latinis.

并赐予拉丁的长老们执掌。”

​Talibus inter se firmabant foedera dictis

他们在众领袖的围观瞩目中,以这般言辞确立了盟约。

​conspectu in medio procerum. Tum rite sacratas

随后,他们依礼在烈火中宰杀了神圣的祭兽,

​in flammam iugulant pecudes et viscera vivis

从活生生的兽身上掏出内脏,并用满载的祭盘将祭坛堆满。

215

​eripiunt cumulantque oneratis lancibus aras.

然而,在鲁图利亚人看来,这场决斗早已显得不公平,

​At vero Rutulis inpar ea pugna videri

他们的心中交织着复杂的各种情绪;

​iamdudum et vario misceri pectora motu;4

当他们更近地看清双方力量并不均等时,这种情绪愈发强烈。

​tum magis, ut propius cernunt non viribus aequis.

图尔努斯以沉静的步伐走上前来,双眼低垂,

​Adiuvat incessu tacito progressus et aram

虔诚地拜祭祭坛,这更助长了这种气氛,

220

​suppliciter venerans demisso lumine Turnus

还有他那憔悴的双颊,以及年轻身躯上显露的苍白。

​tabentesque genae et iuvenali in corpore pallor.

当姐姐尤图尔纳看到这种议论纷纷传开,

​Quem simul ac Iuturna soror crebrescere vidit

群众动摇的心开始发生变化时,

​sermonem et volgi variare labantia corda,

她便化身为卡墨尔斯的模样,深入到战阵之中。

​in medias acies, formam adsimulata Camerti,

(那卡墨尔斯出身于祖传的显赫世家,其父之勇武名声在外,

225

​cui genus a proavis ingens clarumque paternae

他自己也是战场上最勇猛的战士。)

​nomen erat virtutis, et ipse acerrimus armis,

熟稔局势的她,冲入战阵中央,

​in medias dat sese acies haud nescia rerum

散布各种谣言,并如此说道:

​rumoresque serit varios ac talia fatur:

“鲁图利亚人啊,为了所有这些人的利益,只拿一个人的性命

​Non pudet, O Rutuli, pro cunctis talibus unam

去冒险,难道你们不感到羞耻吗?我们在数量或力量上不均等吗?

230

​obiectare animam? Numerone an viribus aequi

看啊,这里有所有的特洛伊人和阿尔卡迪亚人,

​non sumus? En omnes et Troes et Arcades hi sunt

还有那受命运支配的队伍、对图尔努斯怀有敌意的埃特鲁里亚:

​fatalesque manus, infensa Etruria Turno:

就算我们每隔一个人去交战,也几乎没有足够的敌人。

​vix hostem, alterni si congrediamur, habemus.

他固然会因为名声而升入天神那里,他将自己献祭于这些天神的祭坛,

​Ille quidem ad superos, quorum se devovet aris,

并且会活在众人的口中传颂:

235

​succedet fama vivusque per ora feretur:​nos patria amissa dominis parere superbis

而我们,在失去了祖国之后,将不得不屈服于傲慢的主人之下,

语法注4 条
  1. 12.159auctor ego audendi

    audendi 是动名词 audere 的属格形式,修饰名词 auctor(保证人、倡导者)。意为“敢于行动的保证人/促成者”。

  2. 12.161Interea reges

    复数主语 reges(国王们)与第169行的动词 procedunt(前进)相呼应,但在它们之间,插入了对各位国王(拉丁斯、图尔努斯、埃涅阿斯等)的长篇个体化描写。

  3. 12.172conversi lumina

    conversi 是具有中动或反身意义的被动分词。lumina 是关系代格(即希腊式代格)或分词的直接宾语,表示“将眼睛转过去”。

  4. 12.216ea pugna videri / iamdudum et vario misceri pectora motu

    videri 和 misceri 是历史不定式(historical infinitive),相当于未完成过去时直说法(videbatur、miscebantur),用于在紧迫的场景中使描写更加迅速和生动。

翻译:Gemini 3.5 Flash(2026-05-22 发布)urn:cts:latinLit:phi0690.phi003.humanitext-lat2:12.159-12.236