← 维吉尔

埃涅阿斯纪

§12.1-12.77

图尔努斯提出决斗与出战决心

目睹拉丁军队处于劣势,图尔努斯要求与埃涅阿斯进行单挑决斗。尽管拉丁努斯国王和阿玛塔王后苦苦劝阻,他仍执意不改决心。

显示 ▾
显示
译文
字体
AI ↗
← 上一节下一节 →
1

​Turnus ut infractos adverso Marte Latinos

当图尔努斯看到拉提姆人因逆境的战火而溃不成军、

​defecisse videt, sua nunc promissa reposci,

丧失斗志,而他自己的承诺如今被要求履行,

​se signari oculis, ultro implacabilis ardet

自己也成了众人瞩目的焦点时,他不由自主地燃起无法平息的怒火,

​attollitque animos. Poenorum qualis in arvis

振作起精神。正如在迦太基的荒野中,

5

​saucius ille gravi venantum vulnere pectus1

那只胸口被猎人重创、留下深深伤口的雄狮,

​tum demum movet arma leo gaudetque comantis

只有在此时才终于展开反击,它欢快地

​excutiens cervice toros fixumque latronis

抖落颈部茂密的鬃毛,毫无惧色地

​inpavidus frangit telum et fremit ore cruento:

咬断强盗刺入的矛头,用血淋淋的口发出咆哮:

​haud secus adcenso gliscit violentia Turno.

与此毫无二致,激愤在燃烧的图尔努斯心中不断高涨。

10

​Tum sic adfatur regem atque ita turbidus infit:

于是,他向国王如此诉说,并在狂躁中这样开始说道:

​Nulla mora in Turno; nihil est quod dicta retractent

“图尔努斯绝无拖延;懦弱的埃涅阿斯之徒没有任何理由

​ignavi Aeneadae, nec quae pepigere recusent.

收回他们说过的话,也没有理由拒绝他们所达成的协议。

​Congredior, fer sacra, pater, et concipe foedus.

我去迎战;父亲,请带来祭品,并主持缔结盟约。

​Aut hac Dardanium dextra sub Tartara mittam,

我要么用这只右手,将那个亚洲的逃兵

15

​desertorem Asiae (sedeant spectentque Latini),

送入塔耳塔洛斯的深渊(让拉提姆人坐在一旁观看),

​et solus ferro crimen commune refellam,

独自用剑洗刷这共同的耻辱,

​aut habeat victos, cedat Lavinia coniunx.

要么让他拥有战败的我们,让拉维尼娅成为他的妻子。”

​Olli sedato respondit corde Latinus:

拉提努斯以平静的心境回答他:

​O praestans animi2 iuvenis, quantum ipse feroci

“喔,精神超群的青年啊,你自身越是凭借狂野的

20

​virtute exsuperas, tanto me impensius aequum est

勇气超越常人,我就越应当更加审慎地

​consulere atque omnis metuentem expendere casus.

为你考虑,并在忧虑中权衡一切不测的后果。

​Sunt tibi regna patris Dauni, sunt oppida capta

你拥有你父亲达乌努斯的王国,拥有许多由你亲手

​multa manu, nec non aurumque animusque Latino est;

攻占的城镇,并且拉提努斯也拥有黄金和看重你的心意。

​sunt aliae innuptae Latio et Laurentibus arvis,

在拉提姆和劳伦斯的土地上,还有其他未婚的少女,

25

​nec genus indecores. Sine me haec haud mollia fatu

且门第并非不配。请允许我抛开欺瞒,

​sublatis aperire dolis, simul hoc animo hauri.

坦诚吐露这些并不容易说出口的话,同时将此牢记于心。

​Me natam nulli veterum sociare procorum

命运不容许我将女儿与过去的任何一位求婚者结合,

​fas erat, idque omnes divique hominesque canebant.

所有的神明与世人也都曾如此预言。

​Victus amore tui, cognato sanguine victus

然而,因对你的爱而屈服,因同胞的血脉、

30

​coniugis et maestae lacrumis, vincla omnia rupi:

以及我那悲伤妻子的眼泪而屈服,我挣脱了一切束缚:

​promissam eripui genero, arma impia sumpsi.

我从女婿手中夺走了曾许配给他的姑娘,并拿起了不义之兵。

​Ex illo qui me casus, quae, Turne, sequantur

图尔努斯啊,自那时起,你看到了什么样的灾难纠缠着我,什么样的

​bella, vides, quantos primus patiare labores.

战争在继续,而你自身又首先承受了多么巨大的苦难。

​Bis magna victi pugna vix urbe tuemur

我们在两次大战中落败,如今只能在城中勉强守护

35

​spes Italas; recalent nostro Thybrina fluenta

意大利的希望;台伯河的流水至今仍因我们的

​sanguine adhuc campique ingentes ossibus albent.

鲜血而温热,辽阔的平原也因白骨而显得苍白。

​Quo referor totiens? Quae mentem insania mutat?

我为何屡次迷途折返?是什么狂热改变了我的心意?

​Si Turno exstincto socios sum adscire paratus,

如果在图尔努斯死后我便准备接纳他们为盟友,

​cur non incolumi3 potius certamina tollo?

为什么我不在他安然无恙时,反而提前结束争端?

40

​Quid consanguinei Rutuli, quid cetera dicet

如果我将你——愿命运推翻我的话语!——

​Italia, ad mortem si te—Fors dicta refutet!—

推向死亡,同宗的鲁图利亚人,以及其他的

​prodiderim, natam et conubia nostra petentem?

意大利人会怎么说?而你却一直在追求我的女儿和我们的联姻。

​Respice res bello varias; miserere parentis

顾及一下战争那变幻莫测的命运吧;怜悯你那高龄的

​longaevi, quem nunc maestum patria Ardea longe

父亲吧,如今他正身处悲伤之中,远方的故土阿尔代亚

45

​dividit. Haudquaquam dictis violentia Turni

将他与你远远隔开。”然而,图尔努斯的激愤

​flectitur: exsuperat magis aegrescitque medendo.

绝未因这些话而有丝毫动摇:反而愈发高涨,因试图医治而病情加重。

​Ut primum fari potuit, sic institit ore:

一旦他终于能够开口,便如此倾吐道:

​Quam pro me curam geris, hanc precor, optime, pro me

“最尊贵的人啊,你为我所怀的这份顾虑,我恳求你,为了我的缘故

​deponas letumque sinas pro laude pacisci:

把它放下吧,请容许我用死亡去换取荣耀:

50

​et nos tela, pater, ferrumque haud debile dextra

父亲啊,因为我们的右手也同样能掷出绝非无力的武器

​spargimus; et nostro sequitur de volnere sanguis.

和铁器,而且从我们的伤口中也同样会流出鲜血。

​longe illi dea mater erit, quae nube fugacem

他的女神母亲不会在他身边,无法用女人的

​feminea tegat et vanis sese occulat umbris.

云雾遮蔽逃跑的他,并将自己隐藏在虚无的阴影中。”

​At regina, nova pugnae conterrita sorte,

然而,王后被这战斗的新局势吓坏了,

55

​flebat et ardentem generum monitura tenebat:

哭泣着,想要劝诫并拉住她那狂热的女婿:

​Turne, per has ego te lacrimas, per siquis Amatae

“图尔努斯啊,凭着这些眼泪,凭着对阿玛塔的

​tangit honos animum4 (spes tu nunc una, senectae

任何敬意如果能触动你的心(你如今是我们唯一的希望,

​tu requies miserae, decus imperiumque Latini

我悲惨晚年的慰藉,拉提努斯的荣耀与统治权

​te penes, in te omnis domus inclinata recumbit).

尽在你的掌握,我们整个倾斜的家族都依靠着你)。

60

​unum oro: desiste manum committere Teucris.

我唯有一事相求:不要与特夫克里人交手。

​Qui te cumque manent isto certamine casus,

无论在那场决斗中有什么样的命运等待着你,图尔努斯,

​et me, Turne, manent: simul haec invisa relinquam

它们也同样在等待着我:我将同时离开这令人厌恶的

​lumina nec generum Aenean captiva videbo.

光芒(生命),绝不作为女囚看到埃涅阿斯成为我的女婿。”

​Accepit vocem lacrimis Lavinia matris

拉维尼娅流着眼泪听着母亲的话,

65

​flagrantis perfusa genas,5 quoi plurimus ignem

泪水浸湿了她燃烧的脸颊,极度的羞红

​subiecit rubor et calefacta per ora cucurrit.

为她点燃了火焰,并在她温热的脸庞上蔓延。

​Indum sanguineo veluti violaverit ostro

仿佛有人用血红的紫染料玷污了

​siquis ebur, aut mixta rubent ubi lilia multa

印度象牙,或者如同白色的百合在混入许多

​alba rosa: talis virgo dabat ore colores.

红玫瑰时呈现出绯红:少女的面容正是呈现出这样的色彩。

70

​Illum turbat amor, figitque in virgine voltus:

图尔努斯被爱意扰乱了心神,双眼紧盯着少女:

​ardet in arma magis paucisque adfatur Amatam.

他对战斗燃起了更强的渴望,并对阿玛塔简短地说道。

​Ne, quaeso, ne me lacrimis neve omine tanto

“母亲啊,求你不要用眼泪,也不要用这样不祥的兆头

​prosequere in duri certamina Martis euntem,

来送别走向残酷战争决斗的我,

​O mater; neque enim Turno mora libera mortis.

因为图尔努斯并无拖延死亡的自由。

75

​Nuntius haec Idmon Phrygio mea dicta tyranno

传令官伊德蒙,请将我这些绝不会令其愉悦的

​haud placitura refer: cum primum crastina caelo

话转达给那位弗里吉亚的僭主:‘明日天空中

​puniceis invecta rotis Aurora rubebit,

乘着深红色车轮的曙光一泛起红晕,’”,

语法注5 条
  1. 12.5saucius... pectus

    pectus(胸)是修饰被动完成分词 saucius(受伤的)的“关系宾格”(或希腊式宾格),用以指明狮子受伤的具体身体部位。

  2. 12.19praestans animi

    animi 是修饰形容词 praestans(杰出的)的“关系属格”(或尊崇属格),意为“在心灵/精神上杰出”。

  3. 12.39incolumi

    虽然语法上也可以解释为与格,但此处最好理解为省略了 Turno 的“夺格绝对结构”,意为“在他(图尔努斯)安全无恙、健在之时”。

  4. 12.56per siquis Amatae / tangit honos animum

    介词 per(凭着)之后直接跟条件从句 si quis honos... tangit(如果某种敬意触动……),这是一种破格结构。标准句法本应为 per honorem, si quis...(凭着某种敬意,如果有的话……),但在哀求的紧迫感中被压缩了。

  5. 12.65flagrantis perfusa genas

    被动完成分词 perfusa(被浸湿的)在此处具有中动意向(希腊式),直接带宾格的 genas(双颊),意为“浸湿了她自己炽热的双颊”。

翻译:Gemini 3.5 Flash(2026-05-24 发布)urn:cts:latinLit:phi0690.phi003.humanitext-lat2:12.1-12.77