← 维吉尔

埃涅阿斯纪

§12.480-12.559

混战升级与埃涅阿斯进攻拉丁城池的决意

埃涅阿斯在战场上搜寻图尔努斯,却一再被尤图尔纳操纵的战车阻碍。在双方将领展开残酷厮杀的同时,维纳斯向埃涅阿斯注入灵感,使他决定将大军转向并直接攻击那座无防备的拉丁人城市。

显示 ▾
显示
译文
字体
AI ↗
← 上一节下一节 →
480

​nec conferre manum patitur, volat avia longe.

她不容许两人短兵相接,飞向远方无路的原野。

​Haud minus Aeneas tortos legit obvius orbes

埃涅阿斯同样不甘示弱,迎面追踪着那曲折的圆轨,

​vestigatque virum et disiecta per agmina magna

搜寻着那个对手,并在四散的庞大军队中大声

​voce vocat. Quotiens oculos coniecit in hostem

呼喊。每当他把目光投向敌人,

​alipedumque fugam cursu temptavit equorum,

试图用奔跑来赶上那有翼之足战马的飞驰逃走,

485

​aversos totiens currus Iuturna retorsit.

尤图尔纳就多少次将转过身去的战车反向折回。

​Heu quid agat?1 Vario nequiquam fluctuat aestu,

唉,他该怎么办?他在变幻莫测的心潮中徒劳地挣扎,

​diversaeque vocant animum in contraria curae.

各种各样的顾虑将他的心神引向相反的方向。

​Huic Messapus, uti laeva duo forte gerebat

针对他,梅萨普斯正巧左手拿着两支

​lenta levis cursu praefixa hastilia ferro,

柔韧且便于奔跑的、装有铁头的长枪,

490

​horum unum certo contorquens dirigit ictu.

他用力挥舞并投出其中一支,直指目标。

​Substitit Aeneas et se collegit in arma,

埃涅阿斯停下脚步,在武具中收拢身躯,

​poplite subsidens; apicem tamen incita summum

弯下膝盖;然而那支飞驰而来的

​hasta tulit summasque excussit vertice cristas.

长枪掠过了他兜帽的最顶端,从头顶上削落了高耸的头饰。

​Tum vero adsurgunt irae; insidiisque subactus,

这时,他的怒火真的爆发了;由于受到暗算的激怒,

495

​diversos ubi sensit equos currumque referri,

当他察觉到马匹和战车已经转向往回撤走时,

​multa Iovem et laesi testatus foederis aras

他多次对朱庇特和被破坏的盟约的祭坛发出控诉,

​iam tandem invadit medios et Marte secundo

终于冲入了敌阵中央。在顺遂的战神庇护下,

​terribilis saevam nullo discrimine caedem

他以可怕的面目,不加区别地展开了残酷的杀戮,

​suscitat irarumque omnis effundit habenas.

并彻底放开了愤怒的所有缰绳。

500

​Quis mihi nunc tot acerba deus, quis carmine caedes

此时,哪个神明能为我讲明如此多的惨剧?哪个神明能用歌声

​diversas obitumque ducum, quos aequore toto

讲述将领们的各种杀戮与死亡?在这整片原野上,

​inque vicem nunc Turnus agit, nunc Troius heros,

此时图尔努斯,彼时特洛伊英雄,正轮流追逐着他们。

​expediat? Tanton placuit concurrere motu,

朱庇特啊,难道你竟然同意让那些原本要在永恒和平中相处的

​Iuppiter, aeterna gentis in pace futuras?

民族,在如此剧烈的动荡中交战吗?

505

​Aeneas Rutulum Sucronem, ea prima ruentis

埃涅阿斯迎上了鲁图利亚人苏克罗(这场战斗首先使

​pugna loco statuit Teucros, haud multa morantem

冲锋的特瓦克里人立稳了阵脚),他没有多加耽搁,

​excipit in latus et, qua fata celerrima, crudum

顺着苏克罗的肋部刺入,在最能速死的地方,将无情的利剑

​transadigit costas et cratis pectoris ensem.2

刺穿了肋骨和胸部的隔膜。

​Turnus equo deiectum Amycum fratremque Dioren,

图尔努斯将阿米库斯和他的兄弟迪奥雷斯从马上打落下来,

510

​congressus pedes, hunc venientem cuspide longa,

随后徒步与他们交战,用长枪刺中了迎面而来的前者,

​hunc mucrone ferit curruque abscisa duorum

用剑尖刺中了后者,并斩下了两人的头颅,

​suspendit capita et rorantia sanguine portat.

挂在战车上,带着滴血的头颅离去。

​Ille Talon Tanaimque neci fortemque Cethegum,

前者(埃涅阿斯)将塔隆、塔奈斯和勇敢的塞特古斯,

​tris uno congressu, et maestum mittit Oniten,

在一次交锋中三人一同送往死地,还有忧郁的奥尼特斯,

515

​nomen Echionium matrisque genus Peridiae,

他有着厄希翁的名号,是母亲佩里迪亚的后代;

​hic fratres Lycia missos et Apollinis agris

后者(图尔努斯)将从吕基亚和阿波罗的原野上派出的兄弟们,

​et iuvenem exosum nequiquam bella Menoeten,

以及一个平白痛恨战争的青年梅诺伊特斯送往死地,

​Arcada, piscosae cui circum flumina Lernae

这是一个阿卡迪亚人,在鱼类丰美的勒耳那河畔,

​ars fuerat pauperque domus nec nota potentum

捕鱼曾是他的生业,家境贫寒,也不曾知晓权贵的

520

​munera conductaque pater tellure serebat.

恩赐,父亲租种着土地进行播种。

​Ac velut immissi diversis partibus ignes

就像从不同方向引燃的烈火,

​arentem in silvam et virgulta sonantia lauro,

烧向干燥的森林和沙沙作响的月桂树丛,

​aut ubi decursu rapido de montibus altis

或者像当奔腾的溪流从高山上急速流下,

​dant sonitum spumosi amnes et in aequora currunt

泛着泡沫的河水轰鸣着奔向平原,

525

​quisque suum populatus iter: non segnius ambo

各自蹂躏着自己的路径一样:同样不甘落后,

​Aeneas Turnusque ruunt per proelia; nunc nunc

埃涅阿斯和图尔努斯在战场上并肩冲锋;此时,此时,

​fluctuat ira intus, rumpuntur nescia vinci

愤怒在心中起伏,不甘服输的

​pectora, nunc totis in volnera viribus itur.3

胸膛几乎要炸裂,此时他们正使出浑身解数向着伤口刺去。

​Murranum hic, atavos et avorum antiqua sonantem

这里,前者(埃涅阿斯)用崩落的山石和飞旋的巨石,

530

​nomina per regesque actum genus omne Latinos,

将夸耀祖先和祖父们的古老名字、

​praecipitem scopulo atque ingentis turbine saxi

且整个世系可追溯到拉丁国王的穆拉努斯击倒,

​excutit effunditque solo: hunc lora et iuga subter

并将他摔在地上:在缰绳和车轭之下,

​provolvere rotae, crebro super ungula pulsu

车轮将他向前碾过,那不记得主人的

​incita nec domini memorum proculcat equorum.

飞驰马匹的蹄子,在其上接连踩踏。

535

​Ille ruenti Hyllo animisque immane frementi

后者(图尔努斯)迎上了冲锋而来且怒不可遏的希鲁斯,

​occurrit telumque aurata ad tempora torquet:

将枪矛投向他那装有黄金装饰的太阳穴:

​olli per galeam fixo stetit hasta cerebro.

枪尖穿透了他的头盔,扎入脑中停住。

​Dextera nec tua te, Graium fortissime Cretheu

希腊人中最勇敢的克雷特乌斯啊,你的右手也未能保护你

​eripuit Turno. Nec di texere Cupencum

免遭图尔努斯的杀手;当埃涅阿斯逼近时,

540

​Aenea veniente sui: dedit obvia ferro

库彭库斯自己的神明也没有庇护他:他迎着钢锋

​pectora, nec misero clipei mora profuit aerei.

敞开胸膛,青铜盾牌的抵挡对这可怜的人也毫无用处。

​Te quoque Laurentes viderunt, Aeole, campi

劳伦图姆的原野,埃奥路斯啊,也看见了你

​oppetere et late terram consternere tergo.

迎接死亡,并用后背在广阔的大地上倒下。

​Occidis, Argivae quem non potuere phalanges

你倒下了,阿尔戈斯的军阵未能

545

​sternere nec Priami regnorum eversor Achilles;

击倒你,普里阿摩斯王国的毁灭者阿基琉斯也未能击倒你;

​hic tibi mortis erant metae: domus alta sub Ida,

这里是你的死亡终点:在伊达山下曾有你高耸的家园,

​Lyrnesi domus alta, solo Laurente sepulchrum.

在利尔内苏斯曾有你高耸的家园,而你的坟墓却在劳伦图姆的土地上。

​Totae adeo conversae acies, omnesque Latini,

如此,两军彻底交锋,所有的拉丁人,

​omnes Dardanidae, Mnestheus acerque Serestus

所有的达尔达尼亚人,姆奈斯托斯和勇敢的塞雷斯图斯,

550

​et Messapus equum domitor et fortis Asilas

驯马者梅萨普斯和勇敢的阿西拉斯,

​Tuscorumque phalanx Evandrique Arcades alae,

托斯卡纳的军阵和埃万德尔的阿卡迪亚骑兵队,

​pro se quisque viri summa nituntur opum vi:

勇士们人人各自竭尽全力地搏杀:

​nec mora nec requies, vasto certamine tendunt.

毫无耽搁,毫无休止,他们在巨大的争斗中竞相拼搏。

​Hic mentem Aeneae genetrix pulcherrima misit,

此时,埃涅阿斯最美丽的母亲将一个想法注入他的心中,

555

​iret ut4 ad muros urbique adverteret agmen

让他冲向城墙,并迅速将队伍转向

​ocius et subita turbaret clade Latinos.

城市,以突如其来的灾难使拉丁人陷入混乱。

​Ille ut vestigans diversa per agmina Turnum

当他在不同的队伍中搜寻着图尔努斯、

​huc atque huc acies circumtulit, aspicit urbem

将目光扫向四面八方时,他看到了这座城市,

​immunem tanti belli atque impune quietam.

它在这场大战中安然无恙,免受惩罚地静享安宁。

语法注4 条
  1. 12.486Heu quid agat?

    现在时虚拟语气 agat 是一种用于历史现在时语境下的商榷性虚拟语气(deliberative subjunctive),反映了埃涅阿斯在思考自己该如何应对时紧迫的内心状态。

  2. 12.508transadigit costas et cratis pectoris ensem

    动词 transadigit 构成了双宾格结构(double accusative)。ensem(剑)是直接宾语,而 costas et cratis pectoris(肋骨与胸腔骨架)则是受前缀 trans- 的介词力量支配的宾格。

  3. 12.528itur

    这是不及物动词 ire 的单数第三人称被动语态,构成了非人称被动句(impersonal passive construction),意为“人们全力突进”或“双方全力拼杀”。

  4. 12.555iret ut

    带有连词 ut 的从句既可以作为解释先行名词 mentem(想法、意图)内容的同格名词从句,也可以作为依赖于 misit 的目的副词从句。根据时态一致原则,此处使用了虚拟语气未完成过去时 iret。

翻译:Gemini 3.5 Flash(2026-05-22 发布)・修订记录(1 处,最近 2026-09-21)
  • 2026-09-21 AI校阅 — 译文 1 处
urn:cts:latinLit:phi0690.phi003.humanitext-lat2:12.480-12.559