- 底本
- Vergil. The Bucolics, Aeneid, and Georgics Of Virgil. Greenough, J.B., editor. Boston: Ginn and Company, 1881.
- 翻译
- AI 生成(gemini-3.5-flash) — 机器翻译,可能包含错误
- 语言
- 日本語 · English · 简体中文 · 한국어
- CTS URN
- urn:cts:latinLit:phi0690.phi003.humanitext-lat2:12.400-12.479
- 输出
- Humanitext Reader · reader.humanitext.ai · 2026-10-30
通过维纳斯暗中调配的药草,埃涅阿斯的伤口神奇地愈合,他在向儿子阿斯卡尼乌斯叮嘱后重返战场。埃涅阿斯在战场上执着地搜寻图尔努斯,而其妹尤图尔纳则伪装成御者,引导图尔努斯避开致命的追击。
concursu, lacrimis immobilis.1 Ille retorto
他对人群和眼泪无动于衷,伫立不移。长老将衣袍
Paeonium in morem senior succinctus amictu
按帕埃奥尼亚人的方式向后挽起束好,
multa manu medica Phoebique potentibus herbis
用医治之手和菲勃斯灵验的药草尝试了许多方法,
nequiquam trepidat, nequiquam spicula dextra
却只是徒劳地忙乱,徒劳地用右手
sollicitat prensatque tenaci forcipe ferrum.
摆弄箭镞,并用坚固的镊子试图夹住铁头。
Nulla viam Fortuna regit, nihil auctor Apollo
没有命运指引道路,开创者阿波罗也毫无
subvenit; et saevus campis magis ac magis horror
帮助;原野上残酷的恐怖越发加剧,
crebrescit propiusque malum est. Iam pulvere caelum
灾难步步逼近。现在,他们看见天空已被尘埃
stare vident: subeunt equites, et spicula castris
遮蔽:骑兵正步步进逼,密集的飞箭
densa cadunt mediis. It tristis ad aethera clamor
落在营地中央。战斗中的青年与在残酷战争中毙命者的
bellantum iuvenum et duro sub Marte cadentum.
悲惨呼号升腾至九霄。
Hic Venus, indigno nati concussa dolore,
此时,维纳斯因儿子的无端痛苦而大受震动,
dictamnum genetrix Cretaea carpit ab Ida,
作为母亲,她从克里特的伊达山采来白鲜,
puberibus caulem foliis et flore comantem
那是有着绒毛叶片、盛开着紫色
purpureo; non illa feris incognita capris
花朵的茎干;当飞箭射中野山羊的
gramina,2 cum tergo volucres haesere sagittae:
背部时,它们对这种药草绝非一无所知:
hoc Venus, obscuro faciem circumdata nimbo,
维纳斯用一团暗云遮住容颜,将此草
detulit; hoc fusum labris splendentibus amnem
带了下来;她暗中施药,将此草浸入盛在闪亮器皿中的水中,
inficit3 occulte medicans spargitque salubris
并洒下有益健康的
ambrosiae sucos et odoriferam panaceam.
神粮之汁与芬芳的万灵药。
Fovit ea volnus lympha longaevus Iapyx
年迈的伊亚皮克斯对此毫无所知,用那水清洗了伤口,
ignorans, subitoque omnis de corpore fugit
顿时,所有的痛苦确实都从身体中消散,
quippe dolor, omnis stetit imo volnere sanguis;
伤口深处所有的流血都止住了;
iamque secuta manum nullo cogente sagitta
此时,飞箭顺着手的方向,无需外力便
excidit, atque novae rediere in pristina vires.
自动脱落,崭新的力量也恢复如初。
Arma citi properate viro! Quid statis? Iapyx
“快!快给这人拿武器来!你们为何站着不动?”伊亚皮克斯
conclamat primusque animos adcendit in hostem.
大声呼喊,率先激发起对抗敌人的斗志。
Non haec humanis opibus, non arte magistra
“这并非凭人手之力,亦非凭精湛的医术
proveniunt neque te, Aenea, mea dextera servat:
得以解决,埃涅阿斯,我的右手并不能救你:
maior agit deus atque opera ad maiora remittit.
是更伟大的神明在动工,并将你送回以成就更伟大的功业。”
Ille avidus pugnae suras incluserat auro
渴望战斗的埃涅阿斯已用黄金胫甲将双腿
hinc atque hinc oditque moras hastamque coruscat.
紧紧包裹,他痛恨拖延,挥舞着长枪。
Postquam habilis lateri clipeus loricaque tergo est,
当盾牌顺当地护住肋侧,胸甲护住后背,
Ascanium fusis circum complectitur armis
他用披挂着甲胄的臂膀紧紧拥抱住阿斯卡尼乌斯,
summaque per galeam delibans oscula fatur:
隔着头盔轻轻亲吻了他,说道:
Disce, puer, virtutem ex me verumque laborem,
“孩子,从我这里学习勇气与真正的辛劳,
fortunam ex aliis. Nunc te mea dextera bello
从他人那里学习运气。如今,我的右手将在战争中
defensum dabit4 et magna inter praemia ducet.
护你周全,并将你领向伟大的奖赏。
Tu facito, mox cum matura adoleverit aetas,
你须记取,待到不久后你成年之时,
sis memor, et te animo repetentem exempla tuorum5
要时常默想,当你在心中重温你祖辈的典范时,
et pater Aeneas et avunculus excitet Hector.
愿父亲埃涅阿斯和舅舅赫克托耳能激励你前行。”
Haec ubi dicta dedit, portis sese extulit ingens,
说罢,他那魁梧的身躯便跨出大门,
telum immane manu quatiens; simul agmine denso
手中挥舞着巨大的枪矛;与此同时,在密集的队伍中,
Antheusque Mnestheusque ruunt omnisque relictis
安特乌斯与姆奈斯托斯一同冲锋,所有的部众
turba fluit castris: tum caeco pulvere campus
纷纷涌出废弃的营地:此时平原混杂着遮天蔽日的尘土,
miscetur pulsuque pedum tremit excita tellus.
大地在隆隆的马蹄和脚步声中颤抖。
Vidit ab adverso venientis aggere Turnus,
图尔努斯从对面的土坡上望见他们走来,
videre Ausonii, gelidusque per ima cucurrit
奥索尼亚人也看见了,冰冷的颤栗袭透了
ossa tremor: prima ante omnis Iuturna Latinos
骨髓:在所有拉丁人之前,尤图尔纳最先
audiit adgnovitque sonum et tremefacta refugit.
听出并认出了这声音,惊恐万分地退缩逃走。
Ille volat campoque atrum rapit agmen aperto.
埃涅阿斯飞驰着,在开阔的平原上率领着黑压压的军队。
Qualis ubi ad terras abrupto sidere6 nimbus
就像当风暴之星坠落,乌云穿过
it mare per medium; miseris heu praescia longe
海洋移向陆地;哀怜的农夫们,啊,远远预感到
horrescunt corda agricolis, dabit ille ruinas
心中战栗;那乌云将给树木带来毁灭,
arboribus stragemque satis, ruet omnia late;
给作物带来摧残,大范围地摧毁一切;
ante volant sonitumque ferunt ad litora venti:
狂风飞在前面,将咆哮声带到海岸:
talis in adversos ductor Rhoeteius hostis
同样,雷提乌斯的领袖率领着军队
agmen agit, densi cuneis se quisque coactis
冲向迎面的仇敌,众人紧密结成方阵
adglomerant. Ferit ense gravem Thymbraeus Osirim,
聚集在一起。蒂姆布拉乌斯用剑击杀了沉重的奥西里斯,
Archetium Mnestheus, Epulonem obtruncat Achates
姆奈斯托斯击杀了阿尔克提乌斯,阿卡特斯斩首了埃普洛,
Ufentemque Gyas; cadit ipse Tolumnius augur,
吉阿斯击杀了乌芬斯;预言家托鲁姆尼乌斯自己也倒下了,
primus in adversos telum qui torserat hostis.
他是第一个向迎面的敌人投掷长枪的人。
Tollitur in caelum clamor, versique vicissim
呐喊声冲上云霄,轮到鲁图利亚人
pulverulenta fuga Rutuli dant terga per agros.
转身逃跑,在原野上扬起滚滚尘土。
Ipse neque aversos dignatur sternere Morti
埃涅阿斯不屑于将转背逃跑者送入死地,
nec pede congressos aequo nec tela ferentis
亦不追击那些在平地上与他格斗或手持武器的人:
insequitur: solum densa in caligine Turnum
他只在浓密的尘雾中搜寻图尔努斯,
vestigat lustrans, solum in certamina poscit.
环顾寻觅,只要求与他单挑。
Hoc concussa metu mentem Iuturna virago
被这恐惧震撼了心灵的巾帼英豪尤图尔纳,
aurigam Turni media inter lora Metiscum
将图尔努斯的御者梅蒂斯库斯从缰绳中
excutit et longe lapsum temone relinquit:
摔了出去,将他留在远处,让他从车辕上跌落:
ipsa subit manibusque undantis flectit habenas,
她自己顶替上去,用双手操纵着飘荡的缰绳,
cuncta gerens,7 vocemque et corpus et arma Metisci.
仿效一切,包括梅蒂斯库斯的声音、身体和武器。
Nigra velut magnas domini cum divitis aedes
就像一只黑色的燕子,在富贵人家的深宅大院里
pervolat et pennis alta atria lustrat hirundo,
飞来飞去,用双翼在巍峨的大厅中穿梭,
pabula parva legens nidisque loquacibus escas,
为其嗷嗷待哺的雏鸟收集些许食物和饵料,
et nunc porticibus vacuis, nunc umida circum
此时在空旷的廊庑下,彼时在潮湿的池塘
stagna sonat: similis medios Iuturna per hostis
周围呢喃:同样地,尤图尔纳穿行在敌军之中,
fertur equis rapidoque volans obit omnia curru
被战马驱策,驾着飞驰的战车巡视各处,
iamque hic germanum iamque hic ostentat ovantem
此时在这里,彼时在那里,展示她那得意扬扬的兄长。
- 12.400concursu, lacrimis immobilis
immobilis(不动)指埃涅阿斯,承接前文,描绘出他面对周围的人群与泪水依然坚定、不为所动的神态。
- 12.414non illa feris incognita capris / gramina
通过双重否定(委婉陈述法)non...incognita(非不知晓),强调了野生山羊在中箭受伤时会寻找并使用该药草(白鲜)这一广为人知的自然习性。
- 12.417hoc fusum labris splendentibus amnem / inficit
hoc 为指代白鲜的单数中性宾格,amnem(河流,在此诗意地指代“注入的水”)是直接宾语。labris splendentibus(闪亮容器的边缘)作为表示场所的夺格,描绘了将药草混入容器中的情景。
- 12.437defensum dabit
完了分词 defensum 与 dabit(源自 do)的结合是一种强调性的通俗和诗意表达,比单纯的将来时(defendet)更强烈,强调行为的完成和该状态的确定持续(即“彻底守护”)。
- 12.439te animo repetentem exempla tuorum
te 是主要动词 excitet(第440行)的直接宾语,现在分词 repetentem 修饰 te。该结构意为当阿斯卡尼乌斯在心中温习祖辈的榜样时,父亲埃涅阿斯与舅舅赫克托耳将会激励他。
- 12.451abrupto sidere
夺格绝对结构。sidere(星辰,或带来风暴的星象)被“撕裂/突发”,描绘了暴风雨突然而猛烈地来袭。
- 12.472cuncta gerens
gerens 在此有“身着”、“模仿”之意。描绘了尤图尔纳完全体现了御者梅蒂斯库斯的“声音”、“身体”和“武器”,彻底伪装成他的情景。
