← 维吉尔

埃涅阿斯纪

§12.400-12.479

埃涅阿斯的愈合复出与尤图尔纳的阻挠

通过维纳斯暗中调配的药草,埃涅阿斯的伤口神奇地愈合,他在向儿子阿斯卡尼乌斯叮嘱后重返战场。埃涅阿斯在战场上执着地搜寻图尔努斯,而其妹尤图尔纳则伪装成御者,引导图尔努斯避开致命的追击。

显示 ▾
显示
译文
字体
AI ↗
← 上一节下一节 →
400

​concursu, lacrimis immobilis.1 Ille retorto

他对人群和眼泪无动于衷,伫立不移。长老将衣袍

​Paeonium in morem senior succinctus amictu

按帕埃奥尼亚人的方式向后挽起束好,

​multa manu medica Phoebique potentibus herbis

用医治之手和菲勃斯灵验的药草尝试了许多方法,

​nequiquam trepidat, nequiquam spicula dextra

却只是徒劳地忙乱,徒劳地用右手

​sollicitat prensatque tenaci forcipe ferrum.

摆弄箭镞,并用坚固的镊子试图夹住铁头。

405

​Nulla viam Fortuna regit, nihil auctor Apollo

没有命运指引道路,开创者阿波罗也毫无

​subvenit; et saevus campis magis ac magis horror

帮助;原野上残酷的恐怖越发加剧,

​crebrescit propiusque malum est. Iam pulvere caelum

灾难步步逼近。现在,他们看见天空已被尘埃

​stare vident: subeunt equites, et spicula castris

遮蔽:骑兵正步步进逼,密集的飞箭

​densa cadunt mediis. It tristis ad aethera clamor

落在营地中央。战斗中的青年与在残酷战争中毙命者的

410

​bellantum iuvenum et duro sub Marte cadentum.

悲惨呼号升腾至九霄。

​Hic Venus, indigno nati concussa dolore,

此时,维纳斯因儿子的无端痛苦而大受震动,

​dictamnum genetrix Cretaea carpit ab Ida,

作为母亲,她从克里特的伊达山采来白鲜,

​puberibus caulem foliis et flore comantem

那是有着绒毛叶片、盛开着紫色

​purpureo; non illa feris incognita capris

花朵的茎干;当飞箭射中野山羊的

415

​gramina,2 cum tergo volucres haesere sagittae:

背部时,它们对这种药草绝非一无所知:

​hoc Venus, obscuro faciem circumdata nimbo,

维纳斯用一团暗云遮住容颜,将此草

​detulit; hoc fusum labris splendentibus amnem

带了下来;她暗中施药,将此草浸入盛在闪亮器皿中的水中,

​inficit3 occulte medicans spargitque salubris

并洒下有益健康的

​ambrosiae sucos et odoriferam panaceam.

神粮之汁与芬芳的万灵药。

420

​Fovit ea volnus lympha longaevus Iapyx

年迈的伊亚皮克斯对此毫无所知,用那水清洗了伤口,

​ignorans, subitoque omnis de corpore fugit

顿时,所有的痛苦确实都从身体中消散,

​quippe dolor, omnis stetit imo volnere sanguis;

伤口深处所有的流血都止住了;

​iamque secuta manum nullo cogente sagitta

此时,飞箭顺着手的方向,无需外力便

​excidit, atque novae rediere in pristina vires.

自动脱落,崭新的力量也恢复如初。

425

​Arma citi properate viro! Quid statis? Iapyx

“快!快给这人拿武器来!你们为何站着不动?”伊亚皮克斯

​conclamat primusque animos adcendit in hostem.

大声呼喊,率先激发起对抗敌人的斗志。

​Non haec humanis opibus, non arte magistra

“这并非凭人手之力,亦非凭精湛的医术

​proveniunt neque te, Aenea, mea dextera servat:

得以解决,埃涅阿斯,我的右手并不能救你:

​maior agit deus atque opera ad maiora remittit.

是更伟大的神明在动工,并将你送回以成就更伟大的功业。”

430

​Ille avidus pugnae suras incluserat auro

渴望战斗的埃涅阿斯已用黄金胫甲将双腿

​hinc atque hinc oditque moras hastamque coruscat.

紧紧包裹,他痛恨拖延,挥舞着长枪。

​Postquam habilis lateri clipeus loricaque tergo est,

当盾牌顺当地护住肋侧,胸甲护住后背,

​Ascanium fusis circum complectitur armis

他用披挂着甲胄的臂膀紧紧拥抱住阿斯卡尼乌斯,

​summaque per galeam delibans oscula fatur:

隔着头盔轻轻亲吻了他,说道:

435

​Disce, puer, virtutem ex me verumque laborem,

“孩子,从我这里学习勇气与真正的辛劳,

​fortunam ex aliis. Nunc te mea dextera bello

从他人那里学习运气。如今,我的右手将在战争中

​defensum dabit4 et magna inter praemia ducet.

护你周全,并将你领向伟大的奖赏。

​Tu facito, mox cum matura adoleverit aetas,

你须记取,待到不久后你成年之时,

​sis memor, et te animo repetentem exempla tuorum5

要时常默想,当你在心中重温你祖辈的典范时,

440

​et pater Aeneas et avunculus excitet Hector.

愿父亲埃涅阿斯和舅舅赫克托耳能激励你前行。”

​Haec ubi dicta dedit, portis sese extulit ingens,

说罢,他那魁梧的身躯便跨出大门,

​telum immane manu quatiens; simul agmine denso

手中挥舞着巨大的枪矛;与此同时,在密集的队伍中,

​Antheusque Mnestheusque ruunt omnisque relictis

安特乌斯与姆奈斯托斯一同冲锋,所有的部众

​turba fluit castris: tum caeco pulvere campus

纷纷涌出废弃的营地:此时平原混杂着遮天蔽日的尘土,

445

​miscetur pulsuque pedum tremit excita tellus.

大地在隆隆的马蹄和脚步声中颤抖。

​Vidit ab adverso venientis aggere Turnus,

图尔努斯从对面的土坡上望见他们走来,

​videre Ausonii, gelidusque per ima cucurrit

奥索尼亚人也看见了,冰冷的颤栗袭透了

​ossa tremor: prima ante omnis Iuturna Latinos

骨髓:在所有拉丁人之前,尤图尔纳最先

​audiit adgnovitque sonum et tremefacta refugit.

听出并认出了这声音,惊恐万分地退缩逃走。

450

​Ille volat campoque atrum rapit agmen aperto.

埃涅阿斯飞驰着,在开阔的平原上率领着黑压压的军队。

​Qualis ubi ad terras abrupto sidere6 nimbus

就像当风暴之星坠落,乌云穿过

​it mare per medium; miseris heu praescia longe

海洋移向陆地;哀怜的农夫们,啊,远远预感到

​horrescunt corda agricolis, dabit ille ruinas

心中战栗;那乌云将给树木带来毁灭,

​arboribus stragemque satis, ruet omnia late;

给作物带来摧残,大范围地摧毁一切;

455

​ante volant sonitumque ferunt ad litora venti:

狂风飞在前面,将咆哮声带到海岸:

​talis in adversos ductor Rhoeteius hostis

同样,雷提乌斯的领袖率领着军队

​agmen agit, densi cuneis se quisque coactis

冲向迎面的仇敌,众人紧密结成方阵

​adglomerant. Ferit ense gravem Thymbraeus Osirim,

聚集在一起。蒂姆布拉乌斯用剑击杀了沉重的奥西里斯,

​Archetium Mnestheus, Epulonem obtruncat Achates

姆奈斯托斯击杀了阿尔克提乌斯,阿卡特斯斩首了埃普洛,

460

​Ufentemque Gyas; cadit ipse Tolumnius augur,

吉阿斯击杀了乌芬斯;预言家托鲁姆尼乌斯自己也倒下了,

​primus in adversos telum qui torserat hostis.

他是第一个向迎面的敌人投掷长枪的人。

​Tollitur in caelum clamor, versique vicissim

呐喊声冲上云霄,轮到鲁图利亚人

​pulverulenta fuga Rutuli dant terga per agros.

转身逃跑,在原野上扬起滚滚尘土。

​Ipse neque aversos dignatur sternere Morti

埃涅阿斯不屑于将转背逃跑者送入死地,

465

​nec pede congressos aequo nec tela ferentis

亦不追击那些在平地上与他格斗或手持武器的人:

​insequitur: solum densa in caligine Turnum

他只在浓密的尘雾中搜寻图尔努斯,

​vestigat lustrans, solum in certamina poscit.

环顾寻觅,只要求与他单挑。

​Hoc concussa metu mentem Iuturna virago

被这恐惧震撼了心灵的巾帼英豪尤图尔纳,

​aurigam Turni media inter lora Metiscum

将图尔努斯的御者梅蒂斯库斯从缰绳中

470

​excutit et longe lapsum temone relinquit:

摔了出去,将他留在远处,让他从车辕上跌落:

​ipsa subit manibusque undantis flectit habenas,

她自己顶替上去,用双手操纵着飘荡的缰绳,

​cuncta gerens,7 vocemque et corpus et arma Metisci.

仿效一切,包括梅蒂斯库斯的声音、身体和武器。

​Nigra velut magnas domini cum divitis aedes

就像一只黑色的燕子,在富贵人家的深宅大院里

​pervolat et pennis alta atria lustrat hirundo,

飞来飞去,用双翼在巍峨的大厅中穿梭,

475

​pabula parva legens nidisque loquacibus escas,

为其嗷嗷待哺的雏鸟收集些许食物和饵料,

​et nunc porticibus vacuis, nunc umida circum

此时在空旷的廊庑下,彼时在潮湿的池塘

​stagna sonat: similis medios Iuturna per hostis

周围呢喃:同样地,尤图尔纳穿行在敌军之中,

​fertur equis rapidoque volans obit omnia curru

被战马驱策,驾着飞驰的战车巡视各处,

​iamque hic germanum iamque hic ostentat ovantem

此时在这里,彼时在那里,展示她那得意扬扬的兄长。

语法注7 条
  1. 12.400concursu, lacrimis immobilis

    immobilis(不动)指埃涅阿斯,承接前文,描绘出他面对周围的人群与泪水依然坚定、不为所动的神态。

  2. 12.414non illa feris incognita capris / gramina

    通过双重否定(委婉陈述法)non...incognita(非不知晓),强调了野生山羊在中箭受伤时会寻找并使用该药草(白鲜)这一广为人知的自然习性。

  3. 12.417hoc fusum labris splendentibus amnem / inficit

    hoc 为指代白鲜的单数中性宾格,amnem(河流,在此诗意地指代“注入的水”)是直接宾语。labris splendentibus(闪亮容器的边缘)作为表示场所的夺格,描绘了将药草混入容器中的情景。

  4. 12.437defensum dabit

    完了分词 defensum 与 dabit(源自 do)的结合是一种强调性的通俗和诗意表达,比单纯的将来时(defendet)更强烈,强调行为的完成和该状态的确定持续(即“彻底守护”)。

  5. 12.439te animo repetentem exempla tuorum

    te 是主要动词 excitet(第440行)的直接宾语,现在分词 repetentem 修饰 te。该结构意为当阿斯卡尼乌斯在心中温习祖辈的榜样时,父亲埃涅阿斯与舅舅赫克托耳将会激励他。

  6. 12.451abrupto sidere

    夺格绝对结构。sidere(星辰,或带来风暴的星象)被“撕裂/突发”,描绘了暴风雨突然而猛烈地来袭。

  7. 12.472cuncta gerens

    gerens 在此有“身着”、“模仿”之意。描绘了尤图尔纳完全体现了御者梅蒂斯库斯的“声音”、“身体”和“武器”,彻底伪装成他的情景。

翻译:Gemini 3.5 Flash(2026-05-22 发布)urn:cts:latinLit:phi0690.phi003.humanitext-lat2:12.400-12.479