← 维吉尔

埃涅阿斯纪

§11.838-11.915

阿伦斯伏诛与拉丁军的溃退

狄安娜的神使奥皮斯射杀了阿伦斯以为卡米拉复仇,而溃败的拉丁军队在退往城门时引发了惨烈的混乱。得知消息的图尔努斯放弃了林中伏击并率军奔回城市,追击的埃涅阿斯也紧随其后,但因夜幕降临,决战延至次日。

显示 ▾
显示
译文
字体
AI ↗
← 上一节下一节 →
838

​Utque procul medio iuvenum in clamore furentum

而在远方,在狂怒的青年们呐喊声的中央,

​prospexit tristi multatam morte Camillam,

她望见卡米拉因悲惨的死而陨落,

840

​ingemuitque deditque has imo pectore voces:

她叹息着,从胸口深处发出这般声音:

​Heu nimium, virgo, nimium crudele luisti

“呜呼,少女啊,你付出了太过、太过残酷的代价,

​supplicium, Teucros conata lacessere bello!

因你企图在战争中挑战特夫克里人!

​Nec tibi desertae1 in dumis coluisse Dianam

在这被遗弃的丛林中侍奉狄安娜,也未能对你有所帮助,

​profuit aut nostras umero gessisse sagittas.

或是肩上背负着我们的箭矢,这一切都无济于事。

845

​Non tamen indecorem tua te regina reliquit

然而,你的女王并未使你在这最后的死亡中

​extrema iam in morte, neque hoc sine nomine letum

蒙受耻辱,你在各族人民中的死也不会寂寂无名,

​per gentis erit aut famam patieris inultae.

同样,你也不会白白忍受未得复仇的恶名。

​Nam quicumque tuum violavit vulnere corpus,

因为无论何人以伤口玷污了你的躯体,

​morte luet merita. Fuit ingens monte sub alto

必将以应得的死亡来偿还。” 在高山之下,有一座巨大的墓冢,

850

​regis Dercenni terreno ex aggere bustum

属于古代劳伦斯国王德尔肯努斯,由泥土堆成,

​antiqui Laurentis opacaque ilice tectum:

并被茂密的冬青栎遮蔽:

​hic dea se primum rapido pulcherrima nisu

就在这里,最美丽的女神以迅捷的身手首先驻足,

​sistit et Arruntem tumulo speculatur ab alto.

并从高高的墓冢上窥伺着阿伦斯。

​Ut vidit laetantem animis ac vana tumentem,2

当她看见他心中狂喜、徒劳地自负膨胀时,

855

​Cur, inquit, diversus abis? Huc dirige gressum,

“为什么,”她说,“你要朝别的方向离去?往这里迈步,

​huc periture veni, capias ut digna Camillae

到这里来,受死之人,好让你得到配得上卡米拉的

​praemia. Tune etiam telis moriere Dianae?

报偿。难道连你也要死在狄安娜的箭下吗?”

​dixit, et aurata volucrem Threissa sagittam

她说完,那色雷斯女子便从金色的

​deprompsit pharetra cornuque infensa tetendit

箭袋中取出飞箭,怀着敌意拉开了角弓,

860

​et duxit longe, donec curvata coirent

她拉得很满,直到弯曲的弓梢

​inter se capita et manibus iam tangeret aequis,

相互交会,此时她水平的两手已分别触及:

​laeva aciem ferri, dextra nervoque papillam.

左手触到铁质箭镞,右手和弓弦触到乳房。

​Extemplo teli stridorem aurasque sonantis

刹那间,阿伦斯听到了箭矢的嘶鸣与呼啸的空气,

​audiit una Arruns, haesitque in corpore ferrum.

与此同时,那铁头已扎入了他的体内。

865

​Illum exspirantem socii atque extrema gementem

他奄奄一息,发出最后的呻吟,

​obliti ignoto camporum in pulvere linquunt,

同伴们却遗忘了,将他留在了荒野陌生的尘埃之中,

​Opis ad aetherium pennis aufertur Olympum.

奥皮斯则展翅飞向了苍天之上的奥林匹斯。

​Prima fugit domina amissa levis ala Camillae;

女主人既已失去,卡米拉的轻装骑兵队率先逃跑;

​turbati fugiunt Rutuli, fugit acer Atinas

乱了阵脚的鲁图利亚人溃逃,剽悍的阿提纳斯溃逃,

870

​disiectique duces desolatique manipli

四散的将领和被孤立的步兵中队

​tuta petunt et equis aversi ad moenia tendunt.

寻求安全,拨转马头奔向城墙。

​Nec quisquam instantis Teucros letumque ferentis

无人能用武器阻挡步步逼近、带来死亡的特夫克里人,

​sustentare valet telis aut sistere contra,

亦或是在他们面前站定抵抗,

​sed laxos referunt umeris languentibus arcus,

相反,他们软弱的肩膀上挂着松弛的弓退却,

875

​quadrupedumque putrem cursu quatit ungula campum.

四足骏马的蹄子在奔跑中震动着松软的平原。

​Volvitur ad muros caligine turbidus atra

伴随着黑沉的阴霾,翻滚的尘土向着城墙

​pulvis, et e speculis percussae pectora matres

滚滚而来,而瞭望台上的母亲们捶胸顿足,

​femineum clamorem ad caeli sidera tollunt.

将妇人的哭喊声升腾至天空的星辰。

​Qui cursu portas primi inrupere patentis,

那些在奔跑中首先闯入敞开的大门之人,

880

​hos inimica super mixto premit agmine turba;

敌人的乌合之众夹杂在队伍中,从上方压迫着他们;

​nec miseram effugiunt mortem, sed limine in ipso,

他们未能逃脱可怜的死亡,反而在门槛之上,

​moenibus in patriis atque inter tuta domorum

在祖国的城墙内以及安全的家园之间,

​confixi exspirant animas. Pars claudere3 portas:

被刺穿身体,呼出了生命。一部分人忙着关上大门:

​nec sociis aperire viam nec moenibus audent

他们既不敢为同伴开路,也不敢在城墙内

885

​accipere orantis, oriturque miserrima caedes

接纳哀求的人,于是一场极惨烈的屠杀发生了,

​defendentum4 armis aditus inque arma ruentum.

发生在用武器防守入口者与冲向武器者之间。

​Exclusi ante oculos lacrumantumque ora parentum

被拒之门外的人,在他们流泪的父母眼前和面容前,

​pars in praecipitis fossas urgente ruina

一部分人因紧迫的崩溃之势被推入陡峭的壕沟,

​volvitur, immissis pars caeca et concita frenis

一部分人则在缰绳松开后盲目而狂乱地

890

​arietat in portas et duros obice postis.

撞向大门和用闩锁固定的坚硬门柱。

​Ipsae de muris summo certamine matres,

在极度的抗争中,城墙上的母亲们自己,

​monstrat amor verus patriae, ut videre Camillam,

(对祖国的真爱指引着道路),当她们望见卡米拉时,

​tela manu trepidae iaciunt ac robore duro

颤抖着亲手投掷武器,并用坚硬的橡木、

​stipitibus ferrum sudibusque imitantur obustis

木桩和烧尖的木棒来模仿铁兵,

895

​praecipites primaeque mori pro moenibus ardent.

她们首当其冲,热切地渴望在城墙前先走一步。

​Interea Turnum in silvis saevissimus implet

在此期间,丛林中的图尔努斯收到了极其凄惨的

​nuntius, et iuveni ingentem fert Acca tumultum:

消息,阿卡向那青年报告了巨大的动荡:

​deletas Volscorum acies, cecidisse Camillam,

沃尔斯奇人的战线已被摧毁,卡米拉已经阵亡,

​ingruere infensos hostis et Marte secundo

怀有敌意的敌人正在席卷而来,并在顺遂的战神保佑下

900

​omnia corripuisse, metum iam ad moenia ferri.

夺取了一切,恐惧已被带到了城墙之下。

​Ille furens, et saeva Iovis sic numina pellunt,

他狂怒不已——朱庇特残酷的神意正是如此推动着他——

​deserit obsessos collis, nemora aspera linquit.

放弃了防守的丘陵,离开了险峻的林中。

​Vix e conspectu exierat campumque tenebat,

他刚离开视线、踏入平原,

​cum pater Aeneas saltus ingressus apertos

父埃涅阿斯便已进入敞开的山谷,

905

​exsuperatque iugum silvaque evadit opaca.

越过山脊,从幽暗的树林中脱身。

​Sic ambo ad muros rapidi totoque feruntur

就这样,两人都率领着全部队伍急速奔向

​agmine nec longis inter se passibus absunt;

城墙,彼此之间的距离并不遥远;

​ac simul Aeneas fumantis pulvere campos

而且在同一瞬间,埃涅阿斯望见了远处因尘土而烟雾弥漫的平原,

​prospexit longe Laurentiaque agmina vidit,

看清了劳伦斯的军队,

910

​et saevum Aenean adgnovit Turnus in armis

图尔努斯也认出了身披铠甲的、可怕的埃涅阿斯,

​adventumque pedum flatusque audivit equorum.

并听到了行军的脚步声与战马的喘息声。

​Continuoque ineant5 pugnas et proelia temptent,

他们本会立即投入战斗并尝试交锋,

​ni roseus fessos iam gurgite Phoebus Hibero

若非玫瑰色的福玻斯已将疲惫的骏马浸入伊比利亚的深渊中,

​tinguat equos noctemque die labente reducat:

并在白日倾颓之际带回黑夜:

915

​considunt castris ante urbem et moenia vallant.

他们在城前驻扎营地,并为城防设栅。

语法注5 条
  1. 11.843desertae

    修饰单数与格 tibi(指卡米拉),意为“被遗弃的你”。这暗示了她在林中孤高侍奉狄安娜的境遇,或在临终时被神灵抛弃的命运。

  2. 11.854vana tumentem

    中性复数宾格形容词 vana 用作副词,修饰 tumentem,意为“空虚地膨胀”或“徒劳地自负膨胀”。

  3. 11.883claudere

    历史不定式,代替直说法未完成过去时(claudebant),用以表现场景的紧迫感和动作的迅速。主语是集合名词 Pars。

  4. 11.886defendentum

    defendentium(现在分词复数属格)的缩写形式;同样,ruentum 代表 ruentium。两词均作为主语属格修饰 caedes(屠杀)。

  5. 11.912ineant

    虚拟式现在时 ineant 和 temptent 与条件从句中的 tinguat 和 reducat 共同构成违反事实的虚拟条件句。在此通常应使用过去(或过去完成)时,而诗人为极大增强临场感,采用了现在时(诗意现在时)来进行戏剧性的表达。

翻译:Gemini 3.5 Flash(2026-05-22 发布)urn:cts:latinLit:phi0690.phi003.humanitext-lat2:11.838-11.915