← 维吉尔

埃涅阿斯纪

§11.382-11.455

图尔努斯的反驳与特洛伊军逼近的警报

图尔努斯强烈反驳德兰克斯的指责,夸耀自己的战功并表示准备好与阿埃内阿斯进行决斗。然而在他们争论之际,阿埃内阿斯军队逼近的消息传来,城市陷入了混乱。

显示 ▾
显示
译文
字体
AI ↗
← 上一节下一节 →
382

​agger murorum nec inundant sanguine fossae.1

[只要] 城墙的土堤 [还在阻挡着敌军],战壕还没有溢满鲜血 [,你的大话就会在安全的地方乱飞]。

​Proinde tona eloquio, solitum tibi, meque timoris

因此,用你的雄辩雷鸣般地发言吧,这本是你的家常便饭。德兰克斯,你来指责我胆怯吧,

​argue tu, Drance, quando tot stragis acervos

既然你的右手造成了特洛伊人如此多堆积如山的尸体,

385

​Teucrorum tua dextra dedit passimque tropaeis

并且你用战利品装饰了各处的田野。

​insignis agros. Possit quid vivida virtus,

蓬勃的勇武能做些什么,你大可去尝试;

​experiare licet;2 nec longe scilicet hostes

当然,我们无需去远处寻找敌人:

​quaerendi nobis: circumstant undique muros.

他们正从四面八方包围着城墙。

​Imus in adversos: quid cessas? An tibi Mavors

我们正迎面走向敌人;你为何迟疑?难道你的战神马沃尔斯

390

​ventosa in lingua pedibusque fugacibus istis​semper erit?

永远只存在于你那多风的舌头上和你那善于逃跑的脚上吗?

​Pulsus ego?3 Aut quisquam merito, foedissime, pulsum

我被击败了?无耻的小人,谁能公正地指责我被击败了?

​arguet, Iliaco tumidum qui crescere Thybrim

只要那个人能看见蒂贝里斯河因特洛伊人的鲜血而膨胀增水,

​sanguine et Evandri totam cum stirpe videbit

看见埃万德罗斯的整个家族连同他的后代一起倒下,

395

​procubuisse domum atque exutos Arcadas armis?

以及阿卡迪亚人的武装被剥夺。

​Haud ita me experti Bitias et Pandarus ingens

巨大的比蒂亚斯和潘达罗斯发现我并不是那样的,

​et quos mille die victor sub Tartara misi,

还有我作为胜利者在一天之内送往塔耳塔洛斯的上千人,

​inclusus muris hostilique aggere saeptus.

尽管我当时被困在城墙内,被敌人的土垒所包围。

​Nulla salus bello. Capiti cane talia, demens,

“战争中没有救赎。”疯子,把这些话唱给达达尼尔的

400

​Dardanio rebusque tuis. Proinde omnia magno

首领和你自己的同伴听吧。因此,不要停止用巨大的

​ne cessa turbare metu atque extollere vires

恐惧去扰乱一切,并赞美

​gentis bis victae, contra premere arma Latini.

那两度被征服的民族的力量,相反地,去贬低拉提乌斯人的武器。

​Nunc et Myrmidonum proceres Phrygia arma tremescunt,

现在,难道连米尔米顿人的首领也对弗里吉亚的武器战栗,

​nunc et Tydides et Larissaeus Achilles,

狄奥墨得斯和拉里萨人阿喀琉斯也颤抖,

405

​amnis et Hadriacas retro fugit Aufidus undas.

奥菲杜斯河也从亚得里亚海的波涛中倒流逃跑了吗?

​Vel cum se pavidum contra mea iurgia fingit

或者就像当这个奸诈之徒面对我的斥责假装害怕时,

​artificis scelus et formidine crimen acerbat.

通过他阴险的诡计,用恐惧使对我的指控更加辛辣。

​Numquam animam talem dextra hac, absiste moveri,

你绝不会因为这只右手而失去这样卑下的生命——别再惊慌了——

​amittes: habitet tecum et sit pectore in isto.

让它与你同在,留在你那胸膛里吧。

410

​Nunc ad te et tua magna, pater, consulta revertor.

父亲,现在我回到您和您那伟大的咨询上。

​Si nullam nostris ultra spem ponis in armis,

如果您对我们的武器不再抱有任何希望,

​si tam deserti sumus et semel agmine verso

如果我们就这样被抛弃,一旦战列溃败,

​funditus occidimus neque habet Fortuna regressum?

我们便彻底灭亡,命运再无挽回的余地:

​oremus pacem et dextras tendamus inertis.

那就让我们乞求和平,伸出软弱无力的右手吧。

415

​Quamquam O, si solitae quicquam virtutis adesset!

然而,噢,如果往昔的勇武还有一星半点留存!

​Ille mihi ante alios fortunatusque laborum

在我的眼中,那个为了不看到如此可耻的一幕

​egregiusque animi,4 qui, nequid tale videret,

而在临死时倒下,口啃泥土死去的人,

​procubuit moriens et humum semel ore momordit.

在劳苦上比其他人更幸运,在精神上也更杰出。

​Sin et opes nobis et adhuc intacta iuventus

但是,如果我们还有财富,还有尚未受损的青年,

420

​auxilioque urbes Italae populique supersunt,

还有可以作为援助的意大利城市和人民,

​sin et Troianis cum multo gloria venit

而如果特洛伊人的荣光也是伴随着大量的鲜血而来,

​sanguine, sunt illis sua funera parque per omnis

他们同样有着死亡,并且风暴对所有人都是均等的:

​tempestas: cur indecores in limine primo

我们为何在刚踏上门槛时就可耻地气馁?

​deficimus? Cur ante tubam tremor occupat artus?

为何在号角吹响前,战栗就占领了四肢?

425

​Multa dies variisque labor mutabilis aevi

漫长的岁月和变幻时代里的种种辛劳,使许多事物转危为安,

​rettulit in melius, multos alterna revisens

命运轮流拜访,戏弄了许多人,

​lusit et in solido rursus Fortuna locavit.

又再次将他们置于坚实的土地上。

​Non erit auxilio nobis Aetolus et Arpi:

阿托利亚人和阿尔皮不会来援助我们:

​at Messapus erit felixque Tolumnius et quos

但我们会有梅萨普斯,有幸运的托卢姆尼乌斯,以及

430

​tot populi misere duces, nec parva sequetur

这么多民族送来的领袖;拉提乌斯和

​gloria delectos Latio et Laurentibus agris.

劳伦斯田野中选拔出来的人们也将伴随着不小的荣耀。

​Est et Volscorum egregia de gente Camilla,

还有来自沃尔斯基人显赫家族的卡米拉,

​agmen agens equitum et florentis aere catervas.

率领着骑兵纵队和在青铜中闪耀的连队。

​Quod si me solum Teucri in certamina poscunt

但如果特洛伊人只要求我一个人去战斗,

435

​idque placet tantumque bonis communibus obsto,

并且大家都同意,而我又如此阻碍了共同的利益,

​non adeo has exosa manus Victoria fugit,

胜利女神还没有如此嫌恶地抛弃这两只手,

​ut tanta quicquam pro spe temptare recusem.

以至于我会拒绝为了如此伟大的希望去尝试任何事。

​Ibo animis contra, vel magnum praestet Achillem

我将满怀斗志去迎战,哪怕他展现出伟大的阿喀琉斯之姿,

​factaque Vulcani manibus paria induat arma

身披伏尔甘亲手打造的对等武器,也大可随他。

440

​ille licet.5 Vobis animam hanc soceroque Latino

为了你们,也为了我的岳父拉提努斯,我,图尔努斯,

​Turnus ego, haud ulli veterum virtute secundus,

在勇武上不逊于任何先辈,

​devovi. Solum Aeneas vocat : et vocet oro,

已经献出了这生命。“唯有阿埃内阿斯在召唤我”:我祈求他召唤,

​nec Drances potius, sive est haec ira deorum,

不要让德兰克斯代替我去用生命偿还——如果是神明的愤怒,

​morte luat, sive est virtus et gloria, tollat.

也不要让他在如果是勇武和荣耀时夺走它。

445

​Illi haec inter se dubiis de rebus agebant

他们在相互争论中讨论着这些未决的大事;

​certantes; castra Aeneas aciemque movebat:

阿埃内阿斯则在移动他的营地和战列。

​nuntius ingenti per regia tecta tumultu

看啊,一名使者在王宫中引起极大的骚动,

​ecce ruit magnisque urbem terroribus implet,

飞奔而来,让全城充满了巨大的恐慌:

​instructos acie Tiberino a flumine Teucros

排成战列的特洛伊人

450

​Tyrrhenamque manum totis descendere campis.

和提勒尼亚军队正从蒂贝里斯河沿整个平原而下。

​Extemplo turbati animi concussaque vulgi

顿时,人们的心动摇了,群众的胸膛受到冲击,

​pectora et adrectae stimulis haud mollibus irae.

怒火在尖锐的刺激下被唤醒。

​Arma manu trepidi poscunt, fremit arma iuventus,

他们慌乱地用手索要武器,青年们为武器而怒吼,

​flent maesti mussantque patres. Hic undique clamor

长老们悲伤地哭泣、低语。此时,四面八方传来巨大的呼喊声,

455

​dissensu vario magnus se tollit in auras

带着各种不同的分歧,在空中回荡。

语法注5 条
  1. 11.382agger murorum nec inundant sanguine fossae

    被视为接续上一句中的 dum distinet hostem(在敌人被阻挡期间)所引导的 dum 从句。上一句的主节动词 tuto tibi magna volant(在安全中飞扬)在此处同样被默认适用。

  2. 11.387experiare licet

    不带连词的虚拟语气与 licet 搭配的句型(等同于 licet ut experiare)。第二人称单数现在时虚拟语气 experiare(等同于 -ris)表示允许或让步(“你大可去尝试”)。

  3. 11.392Pulsus ego?

    省略了动词 sum 的强烈反问句。表达了图尔努斯的极度愤怒与蔑视:“我被击败了?”

  4. 11.416laborum / animi

    修饰形容词 fortunatus 和 egregius 的关系属格(或表示“在……方面”的限定属格),模仿了希腊语的用法。分别表示“在劳苦上幸运的”和“在精神上杰出的”。

  5. 11.440ille licet

    后置的 licet 作为让步连词,修饰虚拟语气 praestet 和 induat。构成了让步从句:“即使他超越了……”

翻译:Gemini 3.5 Flash(2026-05-22 发布)urn:cts:latinLit:phi0690.phi003.humanitext-lat2:11.382-11.455