← 维吉尔

埃涅阿斯纪

§11.155-11.230

埃万德尔的哀悼与阵亡者的火葬

埃万德尔深切哀悼儿子的死,但托付阿涅阿斯向图尔努斯复仇。与此同时,双方在停战期间举行了隆重的葬礼和火化,但在拉丁人的城市里,对战争的不满日益高涨,且出使狄奥墨德斯请求结盟的使者带回了拒绝的答复。

显示 ▾
显示
译文
字体
AI ↗
← 上一节下一节 →
155

​et praedulce decus primo certamine posset.

以及在初次战斗中那极其甘美的荣誉具有多么强大的力量。

​Primitiae iuvenis miserae bellique propinqui

青年不幸的初次牺牲,以及临近战争的

​dura rudimenta et nulli exaudita deorum

严酷初试,还有神明中无一听取我的

​vota precesque meae! Tuque, O sanctissima coniunx,

誓言与祈祷!而你,噢,最神圣的妻子,

​felix morte tua neque in hunc servata dolorem!

因你的死而幸福,没有被留存来承受这痛苦!

160

​Contra ego vivendo vici mea fata, superstes

相反,我因活着而超越了我的命运,作为幸存的

​restarem ut genitor. Troum socia arma secutum

父亲留了下来。追随特洛伊人同盟军队的我,

​obruerent1 Rutuli telis! Animam ipse dedissem

愿鲁图利亚人当时用武器将我击倒!我自己本该献出生命,

​atque haec pompa domum me, non Pallanta, referret,

而这葬列本该将我、而不是将帕拉斯送回家中!

​nec vos arguerim,2 Teucri, nec foedera nec quas

但我不会指责你们,特洛伊人,也不会指责盟约,或是我们

165

​iunximus hospitio dextras: sors ista senectae

因友好而相握的右手:那样的命运本就是

​debita erat nostrae. Quod si immatura manebat

我们的晚年所应承受的。然而,如果过早的死亡在等待着

​mors natum, caesis Volscorum milibus ante

我的儿子,那么在事先斩杀成千上万的沃尔斯奇人之后,

​ducentem in Latium Teucros cecidisse iuvabit.

在带领特洛伊人进入拉丁地带的过程中倒下,也将使我感到欣慰。

​Quin ego non alio digner te funere, Palla,

甚至,帕拉斯,我不愿为你举行任何其他的葬礼,

170

​quam pius Aeneas

唯有虔诚的阿涅阿斯(为你举行落葬)。

​Magna tropaea ferunt, quos dat tua dextera Leto:

他们运送着伟大的战利品,那是你的右手送给死神的牺牲;

​tu quoque nunc stares immanis truncus in armis,

你也本该在此时作为披挂盔甲的巨大树干立于此地,

​esset par aetas et idem si robur ab annis,

如果年龄相等,且岁月赋予的力量也相同,

175

​Turne. Sed infelix Teucros quid demoror armis?

图尔努斯。但我这不幸的人,为何还要延误特洛伊人的武器?

​Vadite et haec memores regi mandata referte:

去吧,牢记并将这些嘱托带回给你们的国王:

​quod vitam moror invisam Pallante perempto,

『在帕拉斯被杀后,我之所以拖延着令人厌恶的生命,

​dextera causa tua est, Turnum natoque patrique

你的右手是原因,你明白它对儿子和父亲都

​quam debere vides.3 Meritis vacat hic tibi solus

欠下了图尔努斯的命。这是唯独留给你的功绩和

180

​fortunaeque locus. Non vitae gaudia quaero,

命运的机会。我不求人生的欢乐,

​nec fas, sed nato Manis perferre sub imos.

亦不合神法,唯愿将这消息带给最深阴间里的儿子。』

​Aurora interea miseris mortalibus almam

与此同时,黎明为可怜的凡人们带来了温存的

​extulerat lucem, referens opera atque labores:

光芒,带回了劳作与艰辛:

​iam pater Aeneas, iam curvo in litore Tarchon

此时父亲阿涅阿斯、以及塔尔孔已在弯曲的海岸上

185

​constituere pyras. Huc corpora quisque suorum

筑起了柴堆。众人按照父辈的

​more tulere patrum, subiectisque ignibus atris

习俗将各自同胞的尸体运到此处,在下方点燃黑色的火焰,

​conditur in tenebras altum caligine caelum.

高耸的天空被浓烟化作一片黑暗。

​Ter circum accensos cincti fulgentibus armis

他们身披闪亮的盔甲,围着燃起的

​decurrere rogos, ter maestum funeris ignem

柴堆奔跑了三次;三次骑马环绕着

190

​lustravere in equis ululatusque ore dedere;

悲伤的葬礼之火,并从口中发出号哭。

​spargitur et tellus lacrimis, sparguntur et arma:

土地被泪水打湿,盔甲也被打湿:

​it caelo clamorque virum clangorque tubarum.

人们的呼喊和喇叭的鸣响直冲云霄。

​Hic alii spolia occisis derepta Latinis

此时,有人将从被杀的拉丁人身上剥夺的战利品

​coniciunt igni, galeas ensesque decoros

掷入火中,包括头盔、精美的宝剑、

195

​frenaque ferventisque rotas; pars munera nota,

缰绳和滚烫的车轮;有人则献上死者生前熟悉的祭品,

​ipsorum clipeos et non felicia tela.

他们自己的盾牌和不吉利的武器。

​Multa boum circa mactantur corpora Morti,

许多公牛的躯体在周围被宰杀献给死神,

​saetigerosque sues raptasque ex omnibus agris

刚毛的猪以及从所有田野里抢夺来的

​in flammam iugulant pecudes. Tum litore toto

牲畜都在火焰中被割断喉咙。随后在整个海岸上,

200

​ardentis spectant socios semustaque servant

他们看着燃烧的战友,守着烧了一半的

​busta neque avelli possunt, nox umida donec

坟堆,无法被强行带离,直到潮湿的黑夜

​invertit caelum stellis ardentibus aptum.

颠转了缀满闪烁星辰的天空。

​Nec minus et miseri diversa in parte Latini

同样,不幸的拉丁人也在另一个地方

​innumeras struxere pyras, et corpora partim

筑起了无数的柴堆,在众多的战士尸体中,一部分

205

​multa virum terrae infodiunt avectaque partim

他们埋入土中,另一部分则被运走,

​finitimos tollunt in agros urbique remittunt,

带往邻近的田野并送回城市。

​cetera confusaeque ingentem caedis acervum

其余混杂在一起的巨大屠杀堆,

​nec numero nec honore cremant: tunc undique vasti

他们在既无计数也无尊荣的情况下火化:当时,广阔的原野

​certatim crebris conlucent ignibus agri.

在各处竞相闪烁着密集的火光。

210

​Tertia lux gelidam caelo dimoverat umbram:

第三天的光芒已将寒冷的阴影从天空驱散:

​maerentes altum cinerem et confusa ruebant

悲伤的众人从火堆中扒开厚厚的骨灰和混杂的

​ossa focis tepidoque onerabant aggere terrae.

骨骼,并在上面覆上温热的土堆。

​Iam vero in tectis, praedivitis urbe Latini,

如今,在极其富庶的拉丁努斯国王之城的房屋内,

​praecipuus fragor et longi pars maxima luctus.

则是最响亮的哀嚎与漫长悲痛的最大核心。

215

​Hic matres miseraeque nurus, hic cara sororum

在此,母亲们和不幸的媳妇们,在此,悲伤的姐妹们那

​pectora maerentum puerique parentibus orbi

亲切的心怀,以及失去双亲的男孩们,

​dirum exsecrantur bellum Turnique hymenaeos:

咒骂着可怕的战争和图尔努斯的婚礼:

​ipsum armis ipsumque iubent decernere ferro,

他们要求他亲自用武器、亲自用钢铁决一死战,

​qui regnum Italiae et primos sibi poscat honores.

就是那个为自己索要意大利王权和最高荣耀的人。

220

​ingravat haec saevus Drances solumque vocari

严厉的德兰克斯加重了这些怨言,并证言只有

​testatur, solum posci in certamina Turnum.

图尔努斯被传召,只有图尔努斯被要求参与决斗。

​Multa simul contra variis sententia dictis

与此同时,相反的,有许多支持图尔努斯的

​pro Turno, et magnum reginae nomen obumbrat,

各种议论,皇后的尊名庇护着他,

​multa virum meritis sustentat fama tropaeis.

而该男子因所获战功而得的巨大名声也支撑着他。

225

​Hos inter motus, medio in flagrante tumultu,

在这些动荡之中,在炽烈的骚乱中央,

​ecce super maesti magna Diomedis ab urbe

看啊,雪上加霜的是,悲伤的使节们从狄奥墨德斯的伟大城市

​legati responsa ferunt: nihil omnibus actum

带来了答复:付出如此巨大劳动后,一切都徒劳无功,

​tantorum impensis operum, nil dona neque aurum

礼物和黄金、

​nec magnas valuisse preces, alia arma Latinis

乃至宏大的祈求都毫无用处;拉丁人必须寻找

230

​quaerenda aut pacem Troiano ab rege petendum.4

其他的武器,或是必须向特洛伊国王乞求和平。

语法注4 条
  1. 11.162obruerent

    obruerent 是未完成过去时虚拟语气,用于表示过去未实现的愿望(“要是他们把我击倒就好了”)。前置的完成分词 secutum(来自具有主动意义的异态动词 sequor)修饰主句中被省略的宾格对象 me。

  2. 11.164arguerim

    arguerim 是完成时虚拟语气,用作表示温和主张的潜在虚拟语气(“我并无意指责”)。它被用来委婉地表达说话者的态度,避免武断的语气。

  3. 11.178Turnum... debere vides

    这是一个受 vides 支配的“宾格加不定式”(A.C.I.)结构。关系代词 quam(指代前句的 dextera)作不定式 debere 的宾格主语,而 Turnum 是其直接宾语(宾格):“你明白这只(右手)对儿子和父亲都欠下了图尔努斯(的命)”。

  4. 11.230petendum

    petendum [esse] 是一个非人称的动形容词结构。它没有采用标准的被动人称结构(pax petenda),而是保留了带直接宾格宾语(pacem)的古雅用法。相比之下,前句中的 quaerenda 是与主语 arma 一致的标准人称动形容词。

翻译:Gemini 3.5 Flash(2026-05-22 发布)urn:cts:latinLit:phi0690.phi003.humanitext-lat2:11.155-11.230