← 维吉尔

埃涅阿斯纪

§10.836-10.908

梅赞提乌斯决战复仇与从容赴死

梅赞提乌斯得知儿子劳苏斯死讯后悲痛万分,骑着爱马雷布斯重返战场向埃涅阿斯挑战。埃涅阿斯击倒梅赞提乌斯的战马将其困住,梅赞提乌斯坦然接受死亡,仅请求将其与儿子合葬,随后引颈就戮。

显示 ▾
显示
译文
字体
AI ↗
← 上一节下一节 →
836

​dependet galea et prato gravia arma quiescunt.

头盔挂在树枝上,沉重的武器在草地上歇息。

​Stant lecti circum iuvenes: ipse aeger anhelans

精选的青年们守候在旁:他自己虚弱地喘息着,

​colla fovet, fusus propexam in pectore barbam;1

舒缓着颈部,那梳理过的胡须垂在胸前;

​multa super Lauso rogitat multumque remittit

他不断询问关于劳苏斯的事,并一再派人回去,

840

​qui revocent maestique ferant mandata parentis.

以便召回他并传达悲哀父亲的指令。

​At Lausum socii exanimem super arma ferebant

然而,同伴们正用盾牌抬着已经死去的劳苏斯,

​flentes, ingentem atque ingenti volnere victum.

众人哭泣着,抬着这位被巨大伤口击倒的伟岸身躯。

​Agnovit longe gemitum praesaga mali mens:

预示到灾祸的心灵在远处便辨认出了哭声:

​canitiem multo deformat pulvere et ambas

他用厚厚的尘土弄脏白发,

845

​ad caelum tendit palmas et corpore inhaeret.

向天舒展双手,紧紧抱住儿子的遗体。

​Tantane me tenuit vivendi, nate, voluptas,

“儿子啊,难道对生存的渴望竟如此强烈地攫住了我,

​ut pro me hostili paterer succedere dextrae,

以至于我竟然容忍代替我面对敌人右手的,

​quem genui? Tuane haec genitor per volnera servor,

是我亲生的你?难道我这个父亲要靠你的这些伤口而获救,

​morte tua vivens? Heu, nunc misero mihi demum

靠你的死而活着吗?哀哉,如今对我这可怜人而言,这不幸的毁灭

850

​exitium infelix, nunc alte volnus adactum!

终于降临,如今伤口已被深深刺入!

​Idem ego, nate, tuum maculavi crimine nomen,

儿子啊,也是我,用我的罪行玷污了你的名声,

​pulsus ob invidiam solio sceptrisque paternis.

因遭怨恨而被逐出王位和父辈的权杖。

​Debueram patriae poenas odiisque meorum:

我本该向祖国和同胞们的仇恨偿付刑罚:

​omnis per mortis animam sontem ipse dedissem!2

我自己本该通过各种死亡来献出我这有罪的生命!

855

​Nunc vivo neque adhuc homines lucemque relinquo.

如今我还活着,尚未离开世人和光明。

​Sed linquam. Simul hoc dicens attollit in aegrum

但我终将离开。”说着,他挣扎着撑起受伤的

​se femur et, quamvis dolor alto volnere tardet,

大腿,尽管深重的伤痛令他行动迟缓,

​haud deiectus equum duci iubet. Hoc decus illi,

他仍毫不气馁,下令牵来他的战马。这是他的荣耀,

​hoc solamen erat; bellis hoc victor abibat

这是他的慰藉;骑着它,他曾作为胜利者从所有

860

​omnibus. Adloquitur maerentem et talibus infit:

战役中凯旋。他向那悲哀的马儿说话,如此开口道:

​Rhaebe, diu, res siqua diu mortalibus ulla est,

“雷布斯啊,如果凡人有什么事物堪称长久,我们已经活得够长了。

​viximus. Aut hodie victor spolia illa cruenti

今天你若不作为胜利者带回那沾满鲜血的战利品

​et caput Aeneae referes Lausique dolorum

以及埃涅阿斯的头颅,并与我一同为劳苏斯的痛苦报仇,

​ultor eris mecum aut, aperit si nulla viam vis,

或者是,如果没有力量能开辟出道路,

865

​occumbes pariter; neque enim, fortissime, credo,

你将与我一同倒下;最勇敢的伙伴啊,因为我不相信

​iussa aliena pati et dominos dignabere Teucros.

你会甘愿听从他人的摆布并忍受特洛伊人作你的主人。”

​Dixit et exceptus tergo consueta locavit

他说完,跨上马背,安放好他那习惯了的

​membra manusque ambas iaculis oneravit acutis,

肢体,双手执满锋利的标枪,

​aere caput fulgens cristaque hirsutus equina.

头顶青铜闪耀,马鬃制成的羽冠在风中乱舞。

870

​Sic cursum in medios rapidus dedit: aestuat ingens

于是他风驰电掣般冲入敌阵:在他的心里,

​uno in corde pudor mixtoque insania luctu,

翻腾着无尽的羞耻以及交织着悲痛的狂热,

​Atque hic Aenean magna ter voce vocavit.

在这里,他用洪亮的声音三次呼喊埃涅阿斯。

​Aeneas agnovit enim laetusque precatur:

埃涅阿斯认出了他,欣喜地祈求道:

875

​Sic pater ille deum faciat, sic altus Apollo,

“愿众神之父使之成就,愿高贵的大神阿波罗使之成就,

​incipias conferre manum.

让你开始与我短兵相接吧。”

​Tantum effatus et infesta subit obvius hasta.

他只说了这么多,便端起充满敌意的长枪迎了上去。

​Ille autem: Quid me erepto, saevissime, nato

而那人则答道:“最残酷的恶徒,你夺走了我的儿子,如今还想用什么来

​terres? Haec via sola fuit, qua perdere posses.

恐吓我?这是唯一能彻底毁灭我的道路。

880

​Nec mortem horremus nec divom parcimus ulli.3

我既不惧怕死亡,也不顾忌任何神明。

​Desine: nam venio moriturus et haec tibi porto

别说了,因为我是来送死的,但在死前,我给你带来了

​dona prius. Dixit telumque intorsit in hostem;

这些礼物。”他话音刚落,便向敌人投掷出武器;

​inde aliud super atque aliud figitque volatque

接着又接二连三地投射,武器纷纷刺入并飞舞,

​ingenti gyro, sed sustinet aureus umbo.

绕着巨大的圆圈,但黄金的盾徽承受住了这一切。

885

​Ter circum adstantem laevos equitavit in orbes

他骑着马,绕着屹立不动的敌人向左转圈跑了三遭,

​tela manu iaciens, ter secum Troïus heros

手中不断投掷标枪;三遭里,特洛伊英雄转动着

​immanem aerato circumfert tegmine silvam.

青铜圆盾,随身转动着那刺在盾上的庞大枪矛之林。

​Inde ubi tot traxisse moras, tot spicula taedet

随后,由于厌倦了如此拖延时间、拔掉

​vellere et urgetur pugna congressus iniqua,

这么多枪头,且在这场处于劣势的贴身肉搏中备受压迫,

890

​multa movens animo iam tandem erumpit et inter

他在心中权衡良久,终于在此时爆发出击,在

​bellatoris equi cava tempora conicit hastam.

那匹战马双侧凹陷的太阳穴之间刺入了长枪。

​Tollit se arrectum quadrupes et calcibus auras

那四足战马直立而起,用马蹄猛踢着空气,

​verberat effusumque equitem super ipse secutus

接着朝那被甩下的骑手身上压倒下去,

​implicat eiectoque incumbit cernuus armo.4

缠压住了他,马头着地,压在脱位的肩胛上。

895

​Clamore incendunt caelum Troesque Latinique.

特洛伊人和拉丁人的呼喊声点燃了天空。

​Advolat Aeneas vaginaque eripit ensem

埃涅阿斯飞奔上前,自鞘中拔出宝剑,

​et super haec: Ubi nunc Mezentius acer et illa

在他上方叱问道:“如今那勇猛的梅赞提乌斯和那

​effera vis animi? Contra Tyrrhenus, ut auras

野蛮的心灵力量如今都在何处?”对此,那第勒尼安人,在仰望天空

​suspiciens hausit caelum mentemque recepit:

吸入空气并恢复了神智之后,说道:

900

​Hostis amare, quid increpitas mortemque minaris?

“刻薄的仇敌,你为何叱责我并以死威胁?

​Nullum in caede nefas, nec sic ad proelia veni,

杀戮中并无罪过,我绝非为了这种(苟活的)契机而来战,

​nec tecum meus haec pepigit mihi foedera Lausus.

我的劳苏斯也未曾代我与你订下这样的盟约。

​Unum hoc per siqua est victis venia hostibus oro:

仅此一事,看在对战败敌人的任何宽容份上,我请求你:

​corpus humo patiare tegi. Scio acerba meorum

允许我的尸体得以入土。我知道我的同胞们那刻骨的

905

​circumstare odia: hunc, oro, defende furorem

仇恨正环绕着我:我求你,挡开这种疯狂,

​et me consortem nati concede sepulchro.

恩准我成为我儿墓穴的同伴。”

​Haec loquitur iuguloque haud inscius accipit ensem

他说完这些,泰然自若地用喉头迎向利刃,

​undantique animam diffundit in arva cruore.

在喷涌的鲜血中,将生命倾洒在原野之上。

语法注4 条
  1. 10.838fusus propexam in pectore barbam

    过去分词 fusus 在此以中动体(或希腊语式)的意义使用,并带有宾格 barbam 作为其直接宾语,用以描述他将胡须散落在胸前的状态。

  2. 10.854dedissem

    虚拟式过去完成时。在此用作过去命令式或愿望虚拟式,表示过去未曾实现的一种义务或期望(“我本该交出”)。

  3. 10.880nec divom parcimus ulli

    divom 是 divorum 的古体属格复数。动词 parco 支配与格,因此它带有与格代词 ulli(ullus 的单数与格)。

  4. 10.894implicat eiectoque incumbit cernuus armo

    极其紧凑的句法结构,描述了战马摔倒的场景。战马(quadrupes)头朝下栽倒(cernuus),缠住了(implicat)被甩下的骑手(effusum equitem),并以其甩出或脱位的肩膀(eiecto armo,作为手段或方式夺格)压在其上(incumbit)。

翻译:Gemini 3.5 Flash(2026-05-22 发布)・修订记录(2 处,最近 2026-09-21)
  • 2026-09-21 AI校阅 — 译文 2 处
urn:cts:latinLit:phi0690.phi003.humanitext-lat2:10.836-10.908