- 底本
- Vergil. The Bucolics, Aeneid, and Georgics Of Virgil. Greenough, J.B., editor. Boston: Ginn and Company, 1881.
- 翻译
- AI 生成(gemini-3.5-flash) — 机器翻译,可能包含错误
- 语言
- 日本語 · English · 简体中文 · 한국어
- CTS URN
- urn:cts:latinLit:phi0690.phi003.humanitext-lat2:10.759-10.835
- 输出
- Humanitext Reader · reader.humanitext.ai · 2026-10-30
在梅赞提乌斯与埃涅阿斯的正面决斗中,劳苏斯挺身而出以救助受伤的父亲,却被埃涅阿斯斩杀。埃涅阿斯为其孝心所感动,心生怜悯,决定将其遗体和武器送还。
amborum1 et tantos mortalibus esse labores:
(神们)怜悯双方虚无的愤怒,以及凡人竟要承受如此沉重的苦难:
hinc Venus, hinc contra spectat Saturnia Iuno,
这边维纳斯,那边对面的萨图恩之女朱诺正注视着,
pallida Tisiphone media inter milia saevit.
苍白的提西福涅在成千上万的士兵中肆虐。
At vero ingentem quatiens Mezentius hastam
然而,梅赞提乌斯挥舞着巨大的长枪,
turbidus ingreditur campo. Quam magnus Orion,
怒气冲冲地步入战场。正如伟大的奥里翁,
cum pedes incedit medii per maxima Nerei
当他徒步穿过中内留斯最广阔的深潭、
stagna viam scindens, umero supereminet undas
劈开道路时,他的肩膀耸立在波涛之上;
aut summis referens annosam montibus ornum
或者当他从山顶带回古老的梣树时,
ingrediturque solo et caput inter nubila condit:
他行走在地面上,而头颅隐没在云雾之中:
talis se vastis infert Mezentius armis.
梅赞提乌斯便是如此带着巨大的盔甲前行。
Huic contra Aeneas, speculatus in agmine longo,
与他相对,埃涅阿斯在长长的队伍中窥见了他,
obvius ire parat. Manet imperterritus ille,
准备迎上前去。那人毫不畏惧地等待着,
hostem magnanimum opperiens, et mole sua stat;
迎候他高贵的敌人,并以其巍峨的躯体屹立;
atque oculis spatium emensus, quantum satis hastae:
他用眼睛丈量着距离,那是长枪射程所及的足够空间:
Dextra mihi deus et telum, quod missile libro,
“我的右手就是我的神,我正准备投掷的这件武器,
nunc adsint! Voveo2 praedonis corpore raptis
现在求你们助我!我发誓,劳苏斯,让你自己穿上
indutum spoliis ipsum te, Lause, tropaeum
从那强盗身体上剥来的战利品,作为战胜
Aeneae. Dixit stridentemque eminus hastam
埃涅阿斯的纪念碑。” 他说完,从远处投掷出呼啸的长枪;
iecit; at illa volans clipeo est excussa proculque
但飞舞的长枪被盾牌弹开,并在远处
egregium Antoren latus inter et ilia figit,
刺穿了高贵的安托雷斯的侧腹与小腹之间,
Herculis Antoren comitem, qui missus ab Argis
那曾是赫拉克勒斯同伴的安托雷斯,他从阿尔戈斯被派来,
haeserat Euandro atque Itala consederat urbe.
追随了埃万德尔,并定居在这座意大利的城市。
Sternitur infelix alieno volnere3 caelumque
这不幸的人因本属于他人的伤口而倒下,他仰望着天空,
aspicit et dulcis moriens reminiscitur Argos
在临终时回忆起他甜美的阿尔戈斯。
tum pius Aeneas hastam iacit: illa per orbem
接着,敬虔的埃涅阿斯投掷出他的长枪:它穿过
aere cavum triplici, per linea terga tribusque
三重青铜凹陷的圆盘盾牌,穿过亚麻布层,以及用三张
transit intextum tauris opus imaque sedit
公牛皮织成的精工,并深深地刺入他的腹股沟,
inguine, sed viris haud pertulit. Ocius ensem
但未能带去全部的力量。埃涅阿斯一看到
Aeneas, viso Tyrrheni sanguine laetus,
第勒尼安人的鲜血便心中欢喜,
eripit a femine et trepidanti fervidus instat.
迅速从大腿旁拔出宝剑,炽热地向颤抖的敌人逼近。
Ingemuit cari graviter genitoris amore,
劳苏斯因对亲爱的父亲的爱而沉重地呻吟,
ut vidit, Lausus, lacrimaeque per ora volutae.
当他看到这场景时,泪水夺眶而出,顺着脸颊滚落。
Hic mortis durae casum tuaque optima facta,
在这里,如果岁月流逝能让如此伟大的功绩赢得世人的笃信,
siqua fidem tanto est operi latura vetustas,4
我决不会对你悲惨的死亡、你崇高的行为,
non equidem nec te, iuvenis memorande, silebo.
以及你,值得铭记的青年,保持沉默。
Ille pedem referens et inutilis inque ligatus
他(梅赞提乌斯)往后退步,失去了战斗力,且被束缚着,
cedebat clipeoque inimicum hastile trahebat:
一步步撤退,盾牌上拖着敌人的长枪:
prorupit iuvenis seseque immiscuit armis
青年(劳苏斯)冲了上去,投身于战斗之中,
iamque adsurgentis dextra plagamque ferentis
正当埃涅阿斯的右手扬起、即将施加一击时,
Aeneae subiit mucronem ipsumque morando
他迎向剑锋,通过拖延他来承受住这一击。
sustinuit. Socii magno clamore sequuntur,
同伴们大声高呼着跟上,
dum genitor nati parma protectus abiret,
直到父亲能在儿子的盾牌保护下撤离,
telaque coniciunt proturbantque eminus hostem
他们投掷武器,从远处用投射物
missilibus. Furit Aeneas tectusque tenet se.
击退敌人。埃涅阿斯勃然大怒,在盾牌掩护下坚守。
Ac velut effusa siquando grandine nimbi
正如当暴雨夹杂着倾泻的冰雹
praecipitant, omnis campis diffugit arator
从天而降时,所有的耕作者都从田野里逃走,
omnis et agricola et tuta latet arce viator,
所有的农夫也避开,旅人则躲在安全的避难所,
aut amnis ripis aut alti fornice saxi,
或在河岸下,或在高大岩石的拱洞里,
dum pluit in terris, ut possint sole reducto
在雨下不停的时候,以便在太阳重现时
exercere diem: sic obrutus undique telis
重新开始一天的劳作:同样,被来自四面八方的武器所压制的
Aeneas nubem belli, dum detonet omnis,
埃涅阿斯承受着战争之云,直到雷鸣彻底停息,
sustinet et Lausum increpitat Lausoque minatur:
他叱责劳苏斯,并威胁劳苏斯:
Quo moriture ruis maioraque viribus audes?
“你这自寻死路的人,你要冲向哪里?为何敢于做超出你力量的事?
Fallit te incautum pietas tua. Nec minus ille
你的敬虔欺骗了你,让你失去了防备。”但那人却
exsultat demens; saevae iamque altius irae
毫不退缩,狂妄地雀跃;此时,达尔达尼亚领袖
Dardanio surgunt ductori, extremaque Lauso
狂暴的怒火越烧越旺,命运女神们为劳苏斯
Parcae fila legunt: validum namque exigit ensem
收拢最后一根生命之线:因为埃涅阿斯使出浑身力气,
per medium Aeneas iuvenem totumque recondit.
将锋利的宝剑刺穿了这青年的身体,将其完全没入。
Transiit et parmam mucro, levia arma minacis,
剑尖穿透了那面小盾——这对他那威胁的姿态而言太轻的防具,
et tunicam, molli mater quam neverat auro,
也穿透了母亲用柔和的金线为他编织的战袍,
implevitque sinum sanguis; tum vita per auras
鲜血浸透了他的衣襟;随后,生命伴随着悲哀
concessit maesta ad manis corpusque reliquit.
穿过空气,走向亡魂之所,离开了肉体。
At vero ut voltum vidit morientis et ora,
然而,当安喀塞斯之子看到死者将死时的面容和脸庞,
ora modis Anchisiades pallentia miris,
那张变得异常苍白的脸庞,
ingemuit miserans graviter dextramque tetendit,
他因同情而沉重地呻吟,伸出右手,
et mentem patriae subiit pietatis5 imago.
脑海中浮现出对父亲敬虔的画面。
Quid tibi nunc, miserande puer, pro laudibus istis,
“可怜的孩子啊,为了你那令人赞叹的行径,
quid pius Aeneas tanta dabit indole dignum?
敬虔的埃涅阿斯如今该给你什么,才配得上你如此高尚的天性?
Arma, quibus laetatus, habe tua, teque parentum
保留你曾引以为傲的武器吧;我将你送还给
manibus et cineri, siqua est ea cura, remitto.
你父母的亡魂与骨灰,如果死者还保留这种关怀。
Hoc tamen infelix miseram solabere mortem:
然而,不幸的人啊,你将用这一点来慰藉你悲惨的死亡:
Aeneae magni dextra cadis. Increpat ultro
你是在伟大的埃涅阿斯的右手下倒下的。”他甚至叱责
cunctantis socios et terra sublevat ipsum,
那些迟疑不决的同伴,并将劳苏斯从地上扶起,
sanguine turpantem comptos de more capillos.
任由鲜血弄脏了那依俗梳理整齐的头发。
Interea genitor Tiberini ad fluminis undam
与此同时,他的父亲在台伯河的波浪旁,
volnera siccabat lymphis corpusque levabat
用河水清洗着伤口,休养着身体,
arboris adclinis trunco. Procul aerea ramis
斜靠在树干上。在不远处,他那青铜的头盔挂在树枝上
- 10.759amborum
属格的 amborum(双方的)修饰前一行的 iram inanem(虚无的愤怒,即 miserantur 的直接宾语)。后面的带对格不定式短语 tantos mortalibus esse labores(凡人要承受如此重大的苦难)通过连词 et 与之并列。
- 10.774voveo
动词 voveo(我发誓)支配一个省略了 esse 的对格不定式结构:ipsum te... [esse] tropaeum Aeneae(让你自己成为战胜埃涅阿斯的纪念碑)。indutum 是完成被动分词,与主格对格的 te(劳苏斯)保持一致。
- 10.781alieno volnere
意为“因(本属于)他人的伤口”。形容词 alienus 表示该伤口原本是针对他人(埃涅阿斯)的,在此作工具或原因夺格。
- 10.792siqua fidem tanto est operi latura vetustas
siqua (si qua) 修饰 vetustas(岁月/时间的流逝)。latura est 是主动未来周边立言(“将要带来”),构成了条件从句:“如果时间能够为如此伟大的功绩带来世人的笃信”。
- 10.824patriae... pietatis
意为“对父亲的敬虔”。patriae(父亲的)是宾格性属格(客体属格),象征着劳苏斯为救父亲而英勇牺牲的举动,激起了埃涅阿斯自己对父亲安喀塞斯的孝思。
翻译:Gemini 3.5 Flash(2026-05-22 发布)・修订记录(1 处,最近 2026-09-21)
- 2026-09-21 AI校阅 — 译文 1 处
