← 维吉尔

埃涅阿斯纪

§10.1-10.77

众神会议与维纳斯和朱诺的争辩

奥林匹斯召开众神会议,朱庇特命令停止战争。对此,维纳斯痛陈特洛伊人的困境并恳求保护阿斯卡尼乌斯,而朱诺则愤怒地予以反驳,指责特洛伊人挑起事端。

显示 ▾
显示
译文
字体
AI ↗
← 上一节下一节 →
1

​Panditur interea domus omnipotentis Olympi,

与此同时,全能的奥林匹斯宫殿洞开,

​conciliumque vocat divom pater atque hominum rex

众神之父兼人类之王召集会议,

​sideream in sedem, terras unde arduus omnis

到那繁星闪烁的座所,他从那高处俯瞰一切大地、

​castraque Dardanidum adspectat populosque Latinos.

达尔达尼亚人的营地以及拉丁诸族。

5

​Considunt tectis bipatentibus, incipit ipse:

他们在双重洞开的殿堂中就座,他亲自开口:

​Caelicolae magni, quianam sententia vobis

“伟大的天界居民啊,为何你们的决定

​versa retro tantumque animis certatis iniquis?

发生倒转,且怀着不公的心如此激烈地争斗?

​Abnueram bello Italiam concurrere Teucris.

我曾禁止意大利与特洛伊人交战。

​Quae contra vetitum discordia? Quis metus aut hos

这违反禁令的纷争是何意?何种恐惧说服了他们

10

​aut hos arma sequi1 ferrumque lacessere suasit?

或他们去诉诸武力、挑起兵刃?

​Adveniet iustum pugnae, ne arcessite, tempus,

正义的战争时刻终将到来,切勿急于招引,

​cum fera Karthago Romanis arcibus olim

届时凶猛的迦太基终将向罗马的卫城

​exitium magnum atque Alpes immittet apertas:

送来巨大的毁灭,并使阿尔卑斯山门大开:

​tum certare odiis, tum res rapuisse licebit.

届时便可因仇恨而争斗,届时便可劫掠。

15

​Nunc sinite et placitum laeti componite foedus.

如今且听之任之,欣然缔结这已定的盟约。”

​Iuppiter haec paucis; at non Venus aurea contra

朱庇特简短地说了这些;然而金色的维纳斯却

​pauca refert:

回敬了长篇大论:

​O pater, O hominum rerumque aeterna potestas!

“噢,父亲,人类与万物的永恒主宰!

​Namque aliud quid sit, quod iam implorare queamus?

因为除此之外,我们如今还能哀求什么呢?

20

​Cernis ut insultent Rutulli Turnusque

你看见鲁图利人如何肆虐,而图尔努斯

​secundo

乘着顺遂的

​Marte ruat? Non clausa tegunt iam moenia Teucros:

战局冲杀?关闭的城墙已无法再庇护特洛伊人:

​quin intra portas atque ipsis proelia miscent

甚至在城门内、在城墙的

​aggeribus moerorum et inundant sanguine fossas.

土垒之上展开交锋,使沟壑流满鲜血。

25

​Aeneas ignarus abest. Numquamne levari

埃涅阿斯在不知情中缺席。难道你绝不容许他们从

​obsidione sines? Muris iterum imminet hostis

围困中解脱吗?敌人再次逼近这正在新生中的

​nascentis Troiae

特洛伊的城墙,

​atque iterum in Teucros Aetolis surgit ab Arpis

且再次从埃托利亚的阿尔皮,狄俄墨德斯针对特洛伊人崛起。

​Tydides. Equidem credo, mea volnera restant2

确实,我相信,我的伤口依然存在,

30

​et tua progenies mortalia demoror arma.

而我作为你的子嗣,却在延宕着凡人的兵器。

​Si sine pace tua atque invito numine Troes

如果特洛伊人是在未经你允准且违背神意的情况下

​Italiam petiere, luant peccata neque illos

来到意大利,就让他们赎罪,你也不必

​iuveris auxilio; sin tot responsa secuti,3

给他们以援助;但如果是遵循着众多神谕,

​quae superi manesque dabant: cur nunc tua quisquam

就是那些天神与阴魂所给予的神谕:那为何现在还有人能

35

​vertere iussa potest aut cur nova condere fata?

颠覆你的旨意,或者编造新的命运?

​Quid repetem exustas Erycino in litore classes,

我何必重提在埃里克神圣海岸上被焚毁的船队,

​quid tempestatum regem ventosque furentis

何必重提风暴之王以及从埃奥利亚被召唤出的

​Aeolia excitos aut actam nubibus Irim?

狂风,或者从云雾中被遣出的伊里斯?

​Nunc etiam manis, haec intemptata manebat

如今她甚至调动了阴魂——这一界事务本未曾动用——

40

​sors rerum, movet et superis4 immissa repente

且突然被投入人间的阿莱克托,

​Allecto, medias Italum bacchata per urbes.

已经在意大利的城市中四处狂舞。

​Nil super imperio moveor: speravimus ista,

我绝非为统治权而动容;当命运尚存时,

​dum fortuna fuit; vincant quos vincere mavis.

我们曾如此期盼;让你更愿其获胜的人获胜吧。

​Si nulla est regio, Teucris quam det tua coniunx

如果没有任何土地,是你的悍妻愿意赐予特洛伊人的,

45

​dura, per eversae, genitor, fumantia Troiae

父亲啊,我以毁灭的特洛伊那冒烟的

​exscidia obtestor, liceat dimittere ab armis

废墟起誓,求你允许阿斯卡尼乌斯安然撤离战场,

​incolumem Ascanium, liceat superesse nepotem.

允许我的孙儿存活下去。

​Aeneas sane ignotis iactetur in undis

确实,就让埃涅阿斯在未知的波涛中颠簸,

​et, quamcumque viam dederit Fortuna, sequatur:

顺从命运所给予的任何道路吧:

50

​hunc tegere et dirae valeam subducere pugnae.

但愿我有能力庇护这个孩子,将他从可怕的战斗中引开。

​Est Amathus, est celsa mihi Paphus atque Cythera

我有阿玛图斯,有高耸的帕福斯和基西拉,

​Idaliaeque domus: positis inglorius armis

以及伊达利亚的宫殿:让他放下武器,默默无闻地

​exigat hic aevum. Magna dicione iubeto

在此度过余生。求你下达严令,让迦太基

​Karthago premat Ausoniam: nihil urbibus inde

用强大的威力压制奥索尼亚:此后便没有任何事物会阻挡提尔人的城市。

55

​obstabit Tyriis. Quid pestem evadere belli

逃脱战争的瘟疫,并穿过阿耳戈斯的烈火

​iuvit et Argolicos medium fugisse per ignes

逃生,又有什么益处?

​totque maris vastaeque exhausta pericula terrae,

历尽了辽阔海洋与大地的重重险境,

​dum Latium Teucri recidivaque Pergama quaerunt?

当特洛伊人寻找着拉提乌姆和重生的佩加蒙之时?

​Non satius cineres patriae insedisse supremos

难道定居在祖国最后的灰烬上,

60

​atque solum, quo Troia fuit? Xanthum et Simoenta

以及特洛伊曾在的土地上,不是更好吗?求你把克桑托斯和西莫伊斯

​redde, oro, miseris iterumque revolvere casus

归还给这些不幸的人吧,父亲啊,求你允许特洛伊人

​da, pater, Iliacos Teucris.

再次经历伊利昂的厄运。”

​Tum regia Iuno

此时,王后朱诺

​acta furore gravi: Quid me alta silentia cogis

在极大的愤怒驱使下说道:“为何你强迫我打破深沉的沉默,

​rumpere et obductum verbis volgare dolorem?

并用言辞将掩盖着的痛苦公之于众?

65

​Aenean hominum quisquam divomque subegit

人类或众神中有谁曾强迫埃涅阿斯

​bella sequi aut hostem regi se inferre Latino?

去寻求战争,或者使自己成为拉丁努斯国王的敌人?

​Italiam petiit fatis auctoribus, esto,

他是在命运的指引下前往意大利的,且当如此,

​Cassandrae inpulsus furiis: num linquere castra

虽是受了卡桑德拉狂言的驱使:但难道是我们劝他离开营地,

​hortati sumus aut vitam committere ventis?

或是将生命交付给风浪的吗?

70

​Num puero summam belli, num credere muros

难道是我们让他把战局全局、把城墙托付给一个孩子,

​Tyrrhenamque fidem, aut gentis agitare quietas?

把那托斯卡纳人的忠诚交付出去,或是去骚扰平静的族群?

​Quis deus in fraudem, quae dura potentia nostra

是哪位神明,或是我们的哪种残酷权力将他

​egit? Ubi hic Iuno demissave nubibus Iris?

逼入险境?这里何来朱诺,何来从云雾中遣下的伊里斯?

​Indignum est Italos Troiam circumdare flammis

难道意大利人用火焰包围新生中的特洛伊,

75

​nascentem et patria Turnum consistere terra,

且图尔努斯坚守在祖国的土地上,就是不公的事吗?

​cui Pilumnus avus, cui diva Venilia mater:

须知他的祖父是皮卢姆努斯,母亲是女神维尼莉亚:

​quid face Troianos atra vim ferre Latinis,

那特洛伊人举着阴暗的火炬向拉丁人施暴,

语法注4 条
  1. 10.10arma sequi

    arma sequi(跟随武器)在此处是“拿起武器”或“诉诸战争”的惯用表达。它作为动词 suasit 的宾语,构成了“宾格加不定式”结构(hos aut hos ... sequi ...)。

  2. 10.29mea volnera restant

    关于“我的伤口依然存在”,这既是指维纳斯曾在特洛伊战争中被狄俄墨德斯所伤的身体伤口(神话事实),也是隐喻性地将特洛伊人当前所遭受的痛苦视为自己的伤口。

  3. 10.33sin tot responsa secuti

    在以 sin(但如果……)引导的条件从句中,动词(sunt)被省略。此外,该条件从句(前件)对应的主句(后件)并未明确给出,而是直接连接到随后的直接疑问句 cur nunc...,从而产生了无主句法(anacoluthon)的结构。

  4. 10.40superis

    superis 是指代“天上之人(众神或人类)”的名词 superi 的与格或夺格。此处最自然的解释是在 inmissa 之后作为表示方向的与格(“被投入人间/地上界”),但在语法上将其视为施事夺格(“被天神们”)也是可能的。

翻译:Gemini 3.5 Flash(2026-05-22 发布)・修订记录(1 处,最近 2026-09-21)
  • 2026-09-21 AI校阅 — 译文 1 处
urn:cts:latinLit:phi0690.phi003.humanitext-lat2:10.1-10.77