- 底本
- Vergil. The Bucolics, Aeneid, and Georgics Of Virgil. Greenough, J.B., editor. Boston: Ginn and Company, 1881.
- 翻译
- AI 生成(gemini-3.5-flash) — 机器翻译,可能包含错误
- 语言
- 日本語 · English · 简体中文 · 한국어
- CTS URN
- urn:cts:latinLit:phi0690.phi003.humanitext-lat2:10.1-10.77
- 输出
- Humanitext Reader · reader.humanitext.ai · 2026-10-30
奥林匹斯召开众神会议,朱庇特命令停止战争。对此,维纳斯痛陈特洛伊人的困境并恳求保护阿斯卡尼乌斯,而朱诺则愤怒地予以反驳,指责特洛伊人挑起事端。
Panditur interea domus omnipotentis Olympi,
与此同时,全能的奥林匹斯宫殿洞开,
conciliumque vocat divom pater atque hominum rex
众神之父兼人类之王召集会议,
sideream in sedem, terras unde arduus omnis
到那繁星闪烁的座所,他从那高处俯瞰一切大地、
castraque Dardanidum adspectat populosque Latinos.
达尔达尼亚人的营地以及拉丁诸族。
Considunt tectis bipatentibus, incipit ipse:
他们在双重洞开的殿堂中就座,他亲自开口:
Caelicolae magni, quianam sententia vobis
“伟大的天界居民啊,为何你们的决定
versa retro tantumque animis certatis iniquis?
发生倒转,且怀着不公的心如此激烈地争斗?
Abnueram bello Italiam concurrere Teucris.
我曾禁止意大利与特洛伊人交战。
Quae contra vetitum discordia? Quis metus aut hos
这违反禁令的纷争是何意?何种恐惧说服了他们
aut hos arma sequi1 ferrumque lacessere suasit?
或他们去诉诸武力、挑起兵刃?
Adveniet iustum pugnae, ne arcessite, tempus,
正义的战争时刻终将到来,切勿急于招引,
cum fera Karthago Romanis arcibus olim
届时凶猛的迦太基终将向罗马的卫城
exitium magnum atque Alpes immittet apertas:
送来巨大的毁灭,并使阿尔卑斯山门大开:
tum certare odiis, tum res rapuisse licebit.
届时便可因仇恨而争斗,届时便可劫掠。
Nunc sinite et placitum laeti componite foedus.
如今且听之任之,欣然缔结这已定的盟约。”
Iuppiter haec paucis; at non Venus aurea contra
朱庇特简短地说了这些;然而金色的维纳斯却
pauca refert:
回敬了长篇大论:
O pater, O hominum rerumque aeterna potestas!
“噢,父亲,人类与万物的永恒主宰!
Namque aliud quid sit, quod iam implorare queamus?
因为除此之外,我们如今还能哀求什么呢?
Cernis ut insultent Rutulli Turnusque
你看见鲁图利人如何肆虐,而图尔努斯
secundo
乘着顺遂的
Marte ruat? Non clausa tegunt iam moenia Teucros:
战局冲杀?关闭的城墙已无法再庇护特洛伊人:
quin intra portas atque ipsis proelia miscent
甚至在城门内、在城墙的
aggeribus moerorum et inundant sanguine fossas.
土垒之上展开交锋,使沟壑流满鲜血。
Aeneas ignarus abest. Numquamne levari
埃涅阿斯在不知情中缺席。难道你绝不容许他们从
obsidione sines? Muris iterum imminet hostis
围困中解脱吗?敌人再次逼近这正在新生中的
nascentis Troiae
特洛伊的城墙,
atque iterum in Teucros Aetolis surgit ab Arpis
且再次从埃托利亚的阿尔皮,狄俄墨德斯针对特洛伊人崛起。
Tydides. Equidem credo, mea volnera restant2
确实,我相信,我的伤口依然存在,
et tua progenies mortalia demoror arma.
而我作为你的子嗣,却在延宕着凡人的兵器。
Si sine pace tua atque invito numine Troes
如果特洛伊人是在未经你允准且违背神意的情况下
Italiam petiere, luant peccata neque illos
来到意大利,就让他们赎罪,你也不必
iuveris auxilio; sin tot responsa secuti,3
给他们以援助;但如果是遵循着众多神谕,
quae superi manesque dabant: cur nunc tua quisquam
就是那些天神与阴魂所给予的神谕:那为何现在还有人能
vertere iussa potest aut cur nova condere fata?
颠覆你的旨意,或者编造新的命运?
Quid repetem exustas Erycino in litore classes,
我何必重提在埃里克神圣海岸上被焚毁的船队,
quid tempestatum regem ventosque furentis
何必重提风暴之王以及从埃奥利亚被召唤出的
Aeolia excitos aut actam nubibus Irim?
狂风,或者从云雾中被遣出的伊里斯?
Nunc etiam manis, haec intemptata manebat
如今她甚至调动了阴魂——这一界事务本未曾动用——
sors rerum, movet et superis4 immissa repente
且突然被投入人间的阿莱克托,
Allecto, medias Italum bacchata per urbes.
已经在意大利的城市中四处狂舞。
Nil super imperio moveor: speravimus ista,
我绝非为统治权而动容;当命运尚存时,
dum fortuna fuit; vincant quos vincere mavis.
我们曾如此期盼;让你更愿其获胜的人获胜吧。
Si nulla est regio, Teucris quam det tua coniunx
如果没有任何土地,是你的悍妻愿意赐予特洛伊人的,
dura, per eversae, genitor, fumantia Troiae
父亲啊,我以毁灭的特洛伊那冒烟的
exscidia obtestor, liceat dimittere ab armis
废墟起誓,求你允许阿斯卡尼乌斯安然撤离战场,
incolumem Ascanium, liceat superesse nepotem.
允许我的孙儿存活下去。
Aeneas sane ignotis iactetur in undis
确实,就让埃涅阿斯在未知的波涛中颠簸,
et, quamcumque viam dederit Fortuna, sequatur:
顺从命运所给予的任何道路吧:
hunc tegere et dirae valeam subducere pugnae.
但愿我有能力庇护这个孩子,将他从可怕的战斗中引开。
Est Amathus, est celsa mihi Paphus atque Cythera
我有阿玛图斯,有高耸的帕福斯和基西拉,
Idaliaeque domus: positis inglorius armis
以及伊达利亚的宫殿:让他放下武器,默默无闻地
exigat hic aevum. Magna dicione iubeto
在此度过余生。求你下达严令,让迦太基
Karthago premat Ausoniam: nihil urbibus inde
用强大的威力压制奥索尼亚:此后便没有任何事物会阻挡提尔人的城市。
obstabit Tyriis. Quid pestem evadere belli
逃脱战争的瘟疫,并穿过阿耳戈斯的烈火
iuvit et Argolicos medium fugisse per ignes
逃生,又有什么益处?
totque maris vastaeque exhausta pericula terrae,
历尽了辽阔海洋与大地的重重险境,
dum Latium Teucri recidivaque Pergama quaerunt?
当特洛伊人寻找着拉提乌姆和重生的佩加蒙之时?
Non satius cineres patriae insedisse supremos
难道定居在祖国最后的灰烬上,
atque solum, quo Troia fuit? Xanthum et Simoenta
以及特洛伊曾在的土地上,不是更好吗?求你把克桑托斯和西莫伊斯
redde, oro, miseris iterumque revolvere casus
归还给这些不幸的人吧,父亲啊,求你允许特洛伊人
da, pater, Iliacos Teucris.
再次经历伊利昂的厄运。”
Tum regia Iuno
此时,王后朱诺
acta furore gravi: Quid me alta silentia cogis
在极大的愤怒驱使下说道:“为何你强迫我打破深沉的沉默,
rumpere et obductum verbis volgare dolorem?
并用言辞将掩盖着的痛苦公之于众?
Aenean hominum quisquam divomque subegit
人类或众神中有谁曾强迫埃涅阿斯
bella sequi aut hostem regi se inferre Latino?
去寻求战争,或者使自己成为拉丁努斯国王的敌人?
Italiam petiit fatis auctoribus, esto,
他是在命运的指引下前往意大利的,且当如此,
Cassandrae inpulsus furiis: num linquere castra
虽是受了卡桑德拉狂言的驱使:但难道是我们劝他离开营地,
hortati sumus aut vitam committere ventis?
或是将生命交付给风浪的吗?
Num puero summam belli, num credere muros
难道是我们让他把战局全局、把城墙托付给一个孩子,
Tyrrhenamque fidem, aut gentis agitare quietas?
把那托斯卡纳人的忠诚交付出去,或是去骚扰平静的族群?
Quis deus in fraudem, quae dura potentia nostra
是哪位神明,或是我们的哪种残酷权力将他
egit? Ubi hic Iuno demissave nubibus Iris?
逼入险境?这里何来朱诺,何来从云雾中遣下的伊里斯?
Indignum est Italos Troiam circumdare flammis
难道意大利人用火焰包围新生中的特洛伊,
nascentem et patria Turnum consistere terra,
且图尔努斯坚守在祖国的土地上,就是不公的事吗?
cui Pilumnus avus, cui diva Venilia mater:
须知他的祖父是皮卢姆努斯,母亲是女神维尼莉亚:
quid face Troianos atra vim ferre Latinis,
那特洛伊人举着阴暗的火炬向拉丁人施暴,
- 10.10arma sequi
arma sequi(跟随武器)在此处是“拿起武器”或“诉诸战争”的惯用表达。它作为动词 suasit 的宾语,构成了“宾格加不定式”结构(hos aut hos ... sequi ...)。
- 10.29mea volnera restant
关于“我的伤口依然存在”,这既是指维纳斯曾在特洛伊战争中被狄俄墨德斯所伤的身体伤口(神话事实),也是隐喻性地将特洛伊人当前所遭受的痛苦视为自己的伤口。
- 10.33sin tot responsa secuti
在以 sin(但如果……)引导的条件从句中,动词(sunt)被省略。此外,该条件从句(前件)对应的主句(后件)并未明确给出,而是直接连接到随后的直接疑问句 cur nunc...,从而产生了无主句法(anacoluthon)的结构。
- 10.40superis
superis 是指代“天上之人(众神或人类)”的名词 superi 的与格或夺格。此处最自然的解释是在 inmissa 之后作为表示方向的与格(“被投入人间/地上界”),但在语法上将其视为施事夺格(“被天神们”)也是可能的。
翻译:Gemini 3.5 Flash(2026-05-22 发布)・修订记录(1 处,最近 2026-09-21)
- 2026-09-21 AI校阅 — 译文 1 处
