← 维吉尔

埃涅阿斯纪

§1.604-1.679

狄多的宫筵与维纳斯的计谋

阿涅阿斯向狄多现身并表达深切谢意。狄多随即将特洛伊人迎入宫殿,准备盛宴款待,而维纳斯因提防朱诺的阴谋,命令丘比特化身为阿斯卡尼乌斯,去激起狄多对阿涅阿斯的炽热爱情。

显示 ▾
显示
译文
字体
AI ↗
← 上一节下一节 →
604

​usquam iustitia est et mens sibi conscia recti,1

如果在任何地方还有正义,以及自知行事正直的心灵,

605

​praemia digna ferant. Quae te tam laeta tulerunt

愿神明赐予你相称的赏赐。是什么样幸福的时代孕育了

​saecula? Qui tanti talem genuere parentes?

你?是怎样伟大的父母生下了你这样的人?

​In freta dum fluvii current, dum montibus umbrae

只要河流还奔向海洋,只要山间的阴影

​lustrabunt convexa, polus dum sidera pascet,

还在山坡上扫过,只要天空还在哺育繁星,

​semper honos nomenque tuum laudesque manebunt,

你的荣誉、名声与赞美就将永远流传,

610

​quae me cumque2 vocant terrae. Sic fatus, amicum

无论什么样的土地在召唤我。” 他如此说完,便用右手迎向他的朋友

​Ilionea petit dextra, laevaque Serestum,

伊利奥纽斯,用左手迎向塞雷斯图斯,

​post alios, fortemque Gyan fortemque Cloanthum.

随后是其他人,以及勇敢的吉阿斯与勇敢的克罗安图斯。

​Obstipuit primo aspectu Sidonia Dido,

西顿的狄多起初因他的出现而惊愕,

​casu deinde viri tanto, et sic ore locuta est:

继而因这位英雄经历如此巨大的厄运而震动,于是亲口说道:

615

​Quis te, nate dea, per tanta pericula casus

“女神之子啊,是什么样的厄运驱使你历经如此重重的险阻?

​insequitur? Quae vis immanibus applicat oris?

又是什么力量将你带到了这片蛮荒的海岸?

​Tune ille Aeneas, quem Dardanio Anchisae

难道你就是那位阿涅阿斯——仁慈的维纳斯在弗里吉亚的西摩伊斯河畔,

​alma Venus Phrygii genuit Simoentis ad undam?

为达尔达诺斯人安奇塞斯所生的那位英雄吗?

​Atque equidem Teucrum memini Sidona venire3

确实,我还记得提乌克耳曾来到西顿,

620

​finibus expulsum patriis, nova regna petentem

他被逐出国境,在贝鲁斯的援助下寻找新的王国;

​auxilio Beli; genitor tum Belus opimam

那时我的父亲贝鲁斯正横扫富饶的

​vastabat Cyprum, et victor dicione tenebat.

塞浦路斯,并作为征服者将其置于统治之下。

​Tempore iam ex illo casus mihi cognitus urbis

从那时起,特洛伊城的厄运、

​Troianae nomenque tuum regesque Pelasgi.

你的名字以及巴拉斯吉人的君王们,就已为我所知。

625

​Ipse hostis Teucros insigni laude ferebat,

敌人自己也对特洛伊人赞誉有加,

​seque ortum antiqua Teucrorum ab stirpe volebat.

并声称自己也源于特洛伊人的古老血脉。

​Quare agite, O tectis, iuvenes, succedite nostris.

既然如此,来吧,年轻人们,走进我们的家园。

​Me quoque per multos similis fortuna labores

同样的命运也曾让我在历经诸多磨难后,

​iactatam hac demum voluit consistere terra.

最终决定在这片土地上安顿下来。

630

​Non ignara mali, miseris succurrere disco.

饱尝疾苦的我,正学会去援助不幸的人。”

​Sic memorat; simul Aenean in regia ducit

她如此说道;同时将阿涅阿斯引向皇宫,

​tecta, simul divom templis indicit honorem.

同时宣布在诸神的庙宇中举行感恩祭礼。

​Nec minus interea sociis ad litora mittit

与此同时,她同样派人送给海岸上的同伴们

​viginti tauros, magnorum horrentia centum

二十头公牛、一百头背毛粗硬的大公猪、

635

​terga suum, pinguis centum cum matribus agnos,

一百只带着母羊的肥美羔羊,

​munera laetitiamque dii.4

以及作为这天之欢乐的恩赐。

​At domus interior regali splendida luxu

此时,宫殿内部被布置得极尽王家奢华,

​instruitur, mediisque parant convivia tectis:

他们在大殿中央准备着盛宴:

​arte laboratae vestes ostroque superbo,

那里有精心制作的、高贵紫色的帷幔,

640

​ingens argentum mensis, caelataque in auro

餐桌上陈列着沉甸甸的银器,以及黄金上雕刻着的

​fortia facta patrum, series longissima rerum

先祖们的英勇事迹,那是一条漫长无比的历史谱系,

​per tot ducta viros antiqua ab origine gentis.

历经如此多代人、自古老族源承袭而来的漫长历程。

​Aeneas (neque enim patrius consistere mentem

阿涅阿斯(因为父爱不容他的心

​passus amor) rapidum ad navis praemittit Achaten,

安静下来)预先派快捷的阿卡特斯前往船只那里,

645

​Ascanio ferat haec, ipsumque ad moenia ducat;

让他把这些消息带给阿斯卡尼乌斯,并领他来到城墙内;

​omnis in Ascanio cari stat cura parentis.

慈父的所有牵挂都系于阿斯卡尼乌斯一人。

​Munera praeterea, Iliacis erepta ruinis,

此外,他命令带去从特洛伊废墟中抢救出来的礼物:

​ferre iubet, pallam signis auroque rigentem,

一件绣满金线、挺括的斗篷,

​et circumtextum croceo velamen acantho,

一条四周织有藏红花色毛茛花纹的头巾,

650

​ornatus Argivae Helenae, quos illa Mycenis,

这是阿耳戈斯的海伦的饰物(是她当初

​Pergama cum peteret inconcessosque hymenaeos,

前往波伽摩去寻求那不合法的婚姻时,

​extulerat, matris Ledae mirabile donum:

从迈锡尼带出来的,是其母亲丽达赠予的绝妙礼物);

​praeterea sceptrum, Ilione quod gesserat olim,

此外还有普里阿摩斯长女伊利奥妮曾执掌过的权杖,

​maxima natarum Priami, colloque monile

挂在颈上的珍珠项链,

655

​bacatum, et duplicem gemmis auroque coronam.

以及一顶镶有宝石与黄金的双重王冠。

​Haec celerans ita ad naves tendebat Achates.

催促着这些事情,阿卡特斯便如此朝船只走去。

​At Cytherea novas artes, nova pectore versat

然而西塞蕾亚却在胸中盘算着新的诡计和新的计划:

​Consilia, ut faciem mutatus et ora5 Cupido

让丘比特改变面容和神态,

​pro dulci Ascanio veniat, donisque furentem

顶替可爱的阿斯卡尼乌斯前来,并用礼物去激起

660

​incendat reginam, atque ossibus implicet ignem;

那位狂热女王的爱火,并将火焰深植入她的骨髓;

​quippe domum timet ambiguam Tyriosque bilinguis;

因为她害怕这立场难测的家族和两面三刀的提尔人;

​urit atrox Iuno, et sub noctem cura recursat.

残酷的朱诺使她备受煎熬,夜幕降临时忧虑又重新袭来。

​Ergo his aligerum dictis adfatur Amorem:

因此她用这些话语对生有双翼的爱神说道:

​Nate, meae vires, mea magna potentia solus,

“孩子,我的力量,唯有你是我的强大威力,

665

​nate, patris summi qui tela Typhoia temnis,

孩子,甚至连至高父亲那击退堤丰的雷霆都不放在眼里的孩子啊,

​ad te confugio et supplex tua numina posco.

我向你求助,以恳求者的身份祈求你的神威。

​Frater ut Aeneas pelago tuus omnia circum

你的兄弟阿涅阿斯如何在海面上、在所有海岸周围

​litora iactetur odiis Iunonis iniquae,

饱受不公的朱诺的憎恨而颠沛流离,

​nota tibi, et nostro doluisti saepe dolore.

你是知道的,你也曾屡屡为我们的痛苦而同感哀伤。

670

​Hunc Phoenissa tenet Dido blandisque moratur

如今腓尼基人狄多留住了他,用甜言蜜语

​vocibus; et vereor, quo se Iunonia vertant

挽留着他;而我担心,这属于朱诺辖下的款待

​hospitia; haud tanto cessabit cardine rerum.

会转向何方;在如此重大的关头,她决不会罢手。

​Quocirca capere ante dolis et cingere flamma

因此,我密谋预先用计谋俘获这位女王,并用爱之火

​reginam meditor, ne quo se numine mutet,

包围她,使她不会因任何神灵的作用而动摇,

675

​sed magno Aeneae mecum teneatur amore.

而是和我一样,被对阿涅阿斯的炽热之爱深深维系。

​Qua facere id possis, nostram nunc accipe mentem.

你将如何做到这一点,且听我此刻的想法。

​Regius accitu cari genitoris ad urbem

应爱父的召集,那位皇家少年——

​Sidoniam puer ire parat, mea maxima cura,

我最疼爱的心头肉,正准备前往西顿城,

​dona ferens, pelago et flammis restantia Troiae:

带着那些在海洋与特洛伊烈火中幸存下来的礼物:

语法注5 条
  1. 1.604mens sibi conscia recti

    recti 是中性名词 rectum(正直/正确之事)的属格,作为形容词 conscia 的支配词,起宾格性属格的作用,意为“自知行事正直的心灵”。

  2. 1.610quae me cumque

    quae...cumque 是割裂法(tmesis)的典型例子,复合关系代词 quaecumque 被宾格代词 me 隔开。

  3. 1.619Teucrum memini Sidona venire

    在动词 memini(我记得)引导的宾格与不定式结构中,即使表示的是过去发生的事件,若由于说话者直接目睹或经历,为表现记忆的生动性,往往使用现在不定式 venire 而非完成不定式 venisse。

  4. 1.636dii

    此处的 dii 被解释为名词 dies(日)的古体单数属格形式(相当于 diei),意为“那一天的(宴席的)礼物与欢乐”。不应将其与表示“神明(复数主格)”的 di 混淆。

  5. 1.658faciem mutatus et ora

    mutatus 虽然是被动分词,但在此处起中动词(middle voice)作用,带关系宾格(或称尊重宾格)的 faciem 和 ora 作为其直接受词,意为“改变了他的容貌与面部特征”。

翻译:Gemini 3.5 Flash(2026-05-22 发布)・修订记录(1 处,最近 2026-09-21)
  • 2026-09-21 AI校阅 — 译文 1 处
urn:cts:latinLit:phi0690.phi003.humanitext-lat2:1.604-1.679