- 底本
- Vergil. The Bucolics, Aeneid, and Georgics Of Virgil. Greenough, J.B., editor. Boston: Ginn and Company, 1881.
- 翻译
- AI 生成(gemini-3.5-flash) — 机器翻译,可能包含错误
- 语言
- 日本語 · English · 简体中文 · 한국어
- CTS URN
- urn:cts:latinLit:phi0690.phi002.humanitext-lat2:2.1-2.77
- 输出
- Humanitext Reader · reader.humanitext.ai · 2026-10-22
作者呼吁巴克科斯和梅塞纳斯,论述了各种树木的自然繁殖方式,以及嫁接和移植等人工栽培技术。
Hactenus arvorum cultus et sidera caeli,
至此已叙述了田野的耕作与天空的星辰,
nunc te, Bacche, canam, nec non silvestria tecum
现在,巴克科斯啊,我要歌唱你,以及与你一同的林木
virgulta et prolem tarde crescentis olivae.
灌木,和生长缓慢的橄榄的后代。
Huc, pater o Lenaee—tuis hic omnia plena
到这里来,哦,莱奈乌斯父亲——这里一切都充满了你的
muneribus, tibi pampineo gravidus autumno
恩赐,为你,田野在多叶的秋天里孕育繁茂,
floret ager, spumat plenis vindemia labris—
丰收的酒汁在盛满的边缘起泡——
huc, pater o Lenaee, veni nudataque musto
到这里来,哦,莱奈乌斯父亲,请来吧,脱去长靴,
tingue novo mecum direptis crura cothurnis.
与我一同用新的葡萄汁染红你裸露的双腿。
Principio arboribus varia est natura creandis.1
首先,培育树木具有多种不同的天性。
namque aliae nullis hominum cogentibus ipsae
因为有些树木,在没有任何人类强迫的情况下,自发地
sponte sua veniunt camposque et flumina late
破土而出,广泛地占据着平原和弯曲的
curva tenent, ut molle siler lentaeque genestae,
河流,如柔嫩的溪柳、柔韧的金雀花、
populus et glauca canentia fronde salicta;
白杨,以及因灰白叶子而发白的柳林;
pars autem posito surgunt de semine, ut altae
而另一部分则是由落下的种子长出,如高大的
castaneae nemorumque Iovi quae maxima frondet
栗树,和在众林中为尤皮特长得最茂盛的
aesculus atque habitae Grais oracula quercus.
槲树,以及被希腊人视为神谕的橡树。
Pullulat ab radice aliis densissima silva,
对于其他的树,从根部抽出的极密林芽,
ut cerasis ulmisque; etiam Parnasia laurus
如樱桃和榆树;甚至帕尔纳索斯的月桂树,
parva sub ingenti matris se subicit umbra.
也在母亲巨大的阴影下,以矮小的身躯向上生长。
Hos natura modos primum dedit, his genus omne
自然最早赋予了这些方式;通过这些,一切种类
silvarum fruticumque viret nemorumque sacrorum.
的森林、灌木和神圣的林莽都呈现出一片翠绿。
Sunt aliae, quas ipse via2 sibi repperit usus.
还有其他一些方法,是经验在实践中为自己发现的。
Hic plantas tenero abscindens de corpore matrum
这人从母体柔嫩的身上切下秧苗,
deposuit sulcis, hic stirpes obruit arvo
播在沟中;那人将树茎埋入田野,
quadrifidasque sudes et acuto robore vallos;
或是四裂的木桩,或是削尖的坚硬木栅;
silvarumque aliae pressos propaginis arcus
有些林木则期待着压弯的压条之弧,
exspectant et viva sua plantaria terra;
和在自己土壤中生长的活苗圃;
nil radicis egent aliae summumque putator
有些树木完全不需要根,而修剪者
haud dubitat terrae referens mandare cacumen.
毫不犹豫地将顶梢折回,托付给大地。
Quin et caudicibus sectis—mirabile dictu—
不仅如此,甚至在劈开树干时——说来令人惊异——
truditur e sicco radix oleagina ligno.
橄榄的根竟从干燥的木头中长出。
Et saepe alterius ramos inpune videmus
我们经常看见一棵树的枝条安然地
vertere in alterius mutatamque insita mala
化为另一棵树的枝条,改变了的梨树结出接上去的苹果,
ferre pirum et prunis lapidosa rubescere corna.
而坚硬的茱萸果在李树上变红。
Quare agite o proprios generatim discite cultus,
因此,行动起来吧,农夫们,按类别学习它们各自的栽培法,
agricolae, fructusque feros mollite colendo,
通过耕作驯化野生的果实,
neu segnes iaceant terrae. Iuvat Ismara Baccho
不要让土地荒芜。在伊斯马罗斯山上种植巴克科斯,
conserere atque olea magnum vestire Taburnum.
用橄榄装扮巨大的塔布尔努斯山,这令人欢欣。
Tuque ades inceptumque una decurre laborem,
而你,请来吧,与我一同完成这已开始的劳作,
O decus, o famae merito pars maxima nostrae,
哦,我的荣耀,理所当然是我名声最大部分,
Maecenas, pelagoque volans da vela patenti;
梅塞纳斯,请在敞开的大海上展翅扬帆;
non ego cuncta meis amplecti versibus opto,
我不指望用我的诗篇包罗万象,
non, mihi si linguae centum sint oraque centum,
即使我有百条舌头、百个嘴巴
ferrea vox; ades et primi lege litoris oram.
和铁一般的嗓音,也不可能;请来吧,沿着最近的海岸航行。
In manibus terrae; non hic te carmine ficto
土地就在手中;我不会用虚构的歌谣、
atque per ambages et longa exorsa tenebo.
曲折的叙述和冗长的开篇来挽留你。
Sponte sua quae se tollunt in luminis oras,
那些自发升入光明领域的树木,
infecunda quidem, sed laeta et fortia surgunt;
虽然不育,却长得茂盛而强壮;
quippe solo natura subest. Tamen haec quoque, si quis
因为自然之力蕴藏于土壤中。然而这些树木,如果有人
inserat aut scrobibus mandet mutata subactis,
将它们嫁接,或者移入挖好的壕沟中委付栽培,
exuerint silvestrem animum cultuque frequenti
它们也会脱去野性,通过频繁的照料,
in quascumque voles artis haud tarda sequentur.
会毫不迟缓地顺从你所期望的任何技艺。
Nec non et sterilis, quae stirpibus exit ab imis,
而且,那从根部最深处长出的不育蘖芽,
hoc faciat, vacuos si sit digesta per agros;
如果被移栽分布在空旷的田野中,也会如此行;
nunc altae frondes et rami matris opacant
而现在,母亲高大的叶子和枝条遮蔽了它,
crescentique adimunt fetus uruntque ferentem.
夺去了生长者的果实,并使正在结果的部分枯萎。
Iam quae seminibus iactis se sustulit arbos
至于那些由播下的种子长出的树木,
tarda venit seris factura nepotibus umbram,
生长缓慢,将为后世子孙带来阴凉,
pomaque degenerant sucos oblita priores
而果实退化,遗忘了昔日的甜美汁液,
et turpis avibus praedam fert uva racemos.
葡萄也带出丑陋的果穗,成为鸟类的猎物。
Scilicet omnibus est labor inpendendus et omnes
显然,必须对所有树木倾注劳力,必须将所有
cogendae in sulcum ac multa mercede domandae.
强行纳入垄沟,并以极大的代价加以驯服。
Sed truncis oleae melius, propagine vites
但橄榄用树干,葡萄用压条,
respondent, solido Paphiae de robore myrtus;
帕福斯的香桃木用坚实的木头,反应得更好;
plantis et durae coryli nascuntur et ingens
从秧苗中长出坚硬的榛树,高大的
fraxinus Herculeaeque arbos umbrosa coronae
梣树,和作为赫拉克勒斯冠冕的阴凉之树,
Chaoniique patris glandes, etiam ardua palma
以及卡奥尼亚父亲的橡子,还有高耸的棕榈
nascitur et casus abies visura marinos.
也被孕育,以及将目睹海上灾难的冷杉。
Inseritur vero et fetu nucis arbutus horrida,
然而,粗糙的野草莓树被嫁接了核桃的幼芽,
et steriles platani malos gessere valentis;
不育的梧桐树也曾结出强壮的苹果;
castaneae fagus,3 ornusque incanuit albo
山毛榉结出了栗子,山梣因梨树的白色
flore piri glandemque sues fregere sub ulmis.
花朵而变白,猪群在榆树下嚼碎了落下的橡子。
Nec modus inserere atque oculos inponere simplex.
嫁接和移芽的方法绝非单一。
Nam qua se medio trudunt de cortice gemmae
因为在嫩芽从皮层中部绽出、
et tenuis rumpunt tunicas, angustus in ipso
突破薄膜的地方,正是那
fit nodo sinus: huc aliena ex arbore germen
节结上形成狭窄裂口的部位:他们将异树的芽
includunt udoque docent inolescere libro.
封入其中,并教它在湿润的内皮中合而共生。
- 2.9arboribus ... creandis
'arboribus creandis' 是使用动形容词(gerundive)的与格(或夺格)结构,表示目的或领域,意为‘在产生树木方面’或‘为了培育树木’。
- 2.22via
'via' 是单数的夺格(手段、方式或路径夺格),意为‘在实践中’、‘通过经验’或‘以方法’,在此指人类通过技术探索出的‘道路’,与自然繁衍相对立。
- 2.71castaneae fagus
需补出 §2.70 中的动词 'gessere' 的宾语和主语。'castaneae' 或者是作为宾格复数 'castaneas' 的变体(山毛榉结出了栗子),或者是作为与格(在栗树上接上山毛榉),表示‘山毛榉树结出了栗子’。
翻译:Gemini 3.5 Flash(2026-05-22 发布)・修订记录(3 处,最近 2026-09-21)
- 2026-09-21 AI校阅 — 译文 3 处
