- 底本
- Vergil. The Bucolics, Aeneid, and Georgics Of Virgil. Greenough, J.B., editor. Boston: Ginn and Company, 1881.
- 翻译
- AI 生成(gemini-3.5-flash) — 机器翻译,可能包含错误
- 语言
- 日本語 · English · 简体中文 · 한국어
- CTS URN
- urn:cts:latinLit:phi0690.phi002.humanitext-lat2:1.440-1.514
- 输出
- Humanitext Reader · reader.humanitext.ai · 2026-10-22
这一段描述了通过太阳判断天气的征兆,并历数了凯撒遇刺前后及内战时期出现的种种超自然凶兆,最后感叹世界的混乱秩序,祈求神明保佑年轻的屋大维拯救罗马。
et quae mane refert et quae surgentibus astris.
无论是他在清晨带来的征兆,还是在群星升起时给出的征兆。
Ille ubi nascentem maculis variaverit ortum
当他在初升的朝日上饰以斑点,
conditus in nubem medioque refugerit orbe,
隐藏在云层中,并将圆盘的中部收缩回去时,
suspecti tibi sint imbres; namque urget ab alto
你当防备雨水;因为
arboribusque satisque Notus pecorique sinister.
对树木、庄稼和牲畜都不吉利的南风正从高空迫近。
Aut ubi sub lucem densa inter nubila sese
或者当黎明前,在密云之中,
diversi rumpent radii aut ubi pallida surget
射线向四方分散射出时,又或者当苍白的黎明女神,
Tithoni croceum linquens Aurora cubile,
离开提托诺斯的藏红花色床榻而升起时,
heu male1 tum mitis defendet pampinus uvas:
唉,那时柔嫩的葡萄叶将难以保护葡萄:
tam multa in tectis crepitans salit horrida grando.
那么多可怕的冰雹在屋顶上发出噼啪声并跳跃着。
Hoc etiam, emenso cum iam decedit Olympo,
当他已经渡过奥林匹斯山而西沉时,记住这一点
profuerit meminisse magis; nam saepe videmus
将会更加有益;因为我们经常看见
ipsius in voltu varios errare colores:
各种颜色在他自己的脸上游移:
caeruleus pluviam denuntiat, igneus Euros;
深蓝色预示着雨水,火红色预示着东风;
sin maculae incipient rutilo inmiscerier2 igni,
但如果斑点开始混入赤红的火焰之中,
omnia tum pariter vento nimbisque videbis
那么那时你会看到万物同样因风和暴雨
fervere. Non illa quisquam me nocte per altum
沸腾。在那个夜晚,谁也别劝我行于深海,
ire, neque a terra moneat convellere funem.
或是从陆地上解开缆绳。
At si, cum referetque diem condetque relatum,
但是,如果当他带回白昼和将带回的白昼隐藏时,
lucidus orbis erit, frustra terrebere nimbis
他的圆盘是明亮的,你将徒然害怕暴风雨,
et claro silvas cernes Aquilone moveri.
并且会看到森林被清澈的北风吹动。
Denique quid vesper serus vehat, unde serenas
总之,深夜会带来什么,风从何处驱动
ventus agat nubes, quid cogitet humidus Auster,
晴朗的云彩,潮湿的南风在谋划什么,
sol tibi signa dabit. Solem quis dicere falsum
太阳都将给你征兆。谁敢说太阳是虚假的呢?
audeat. Ille etiam caecos instare tumultus
他甚至经常警告隐秘的骚乱正在迫近,
saepe monet fraudemque et operta tumescere bella.
以及欺骗和隐蔽的战争正在孕育。
Ille etiam exstincto miseratus Caesare Romam,
他也在凯撒身亡时怜悯罗马,
cum caput obscura nitidum ferrugine texit
当他用阴沉的铁锈色遮蔽起自己明亮的头部,
inpiaque aeternam timuerunt saecula noctem.
而不敬的世代害怕起永恒的黑夜。
Tempore quamquam illo tellus quoque et aequora ponti
尽管在那时,大地和海洋的面,
obscenaeque canes inportunaeque volucres
以及不祥的犬只和不合时宜的鸟类,
signa dabant. Quotiens Cyclopum effervere in agros
都在给出征兆。我们有多少次看到埃特纳火山从破裂的炉膛中
vidimus undantem ruptis fornacibus Aetnam
翻涌着喷向独眼巨人的田野,
flammarumque globos liquefactaque volvere saxa!
并滚滚吐出火焰的球体和熔化的岩石!
Armorum sonitum toto Germania caelo
日耳曼听见整个天空中武器的轰鸣,
audiit, insolitis tremuerunt motibus Alpes.
阿尔卑斯山因不寻常的震动而颤抖。
Vox quoque per lucos volgo exaudita silentis
在寂静的林莽中,处处可听到巨大的声音,
ingens et simulacra modis pallentia miris
且在夜幕低垂时,显现出面色惨白得令人惊异的
visa sub obscurum noctis, pecudesque locutae,
幽灵,牲畜开口说话——骇人听闻!
infandum! sistunt amnes terraeque dehiscunt
河流停滞,大地裂开,
et maestum inlacrimat templis ebur aeraque sudant.
神庙里悲哀的象牙流泪,青铜出汗。
Proluit insano contorquens vertice silvas
众河之王埃里达努斯以狂暴的漩涡卷走森林并将其冲刷,
fluviorum rex Eridanus camposque per omnis
并席卷了所有的平原,
cum stabulis armenta tulit. Nec tempore eodem
将牲口连同圈棚一同带走。在同一时期内,
tristibus aut extis fibrae adparere3 minaces
阴郁的内脏中既不曾停止出现不祥的纹路,
aut puteis manare cruor cessavit et altae
井水也不曾停止流出鲜血,而高耸的城市
per noctem resonare lupis ululantibus urbes.
整夜因群狼的嚎叫而回荡。
Non alias caelo ceciderunt plura sereno
在晴朗的天空中,从未有如此多的雷电落下,
fulgura nec diri totiens arsere cometae.
凶兆的彗星也不曾如此频繁地燃烧。
ergo inter sese paribus concurrere telis
因此,腓立比再次看到罗马的军队
Romanas acies iterum videre Philippi;
用彼此相同的武器相互交锋;
nec fuit indignum superis, bis sanguine nostro
天神也并不认为,让埃马提亚和海摩斯的广阔平原
Emathiam et latos Haemi pinguescere campos.
两次用我们的鲜血来肥沃,是不妥当的。
Scilicet et tempus veniet, cum finibus illis
确实,那个时刻终将来临:在那些边界上,
agricola incurvo terram molitus aratro
用弯曲的犁耕作土地的农夫,
exesa inveniet scabra robigine pila
将会发现被粗糙铁锈腐蚀的投枪,
aut gravibus rastris galeas pulsabit inanis
或者用沉重的耙子敲击空洞的头盔,
grandiaque effossis mirabitur ossa sepulchris.
并对掘开的坟墓中巨大的骨骸惊叹不已。
Di patrii, Indigetes, et Romule Vestaque mater,
祖先的神明啊,土著的保护神,以及罗穆路斯和母亲维斯塔,
quae Tuscum Tiberim et Romana Palatia servas,
您守护着托斯卡纳的台伯河和罗马的帕拉蒂尼,
hunc saltem everso iuvenem succurrere saeclo
至少不要阻止这位年轻人去拯救
ne prohibete! Satis iam pridem sanguine nostro
这颠覆的时代!我们早已用我们的鲜血
Laomedonteae luimus periuria Troiae;
偿清了拉奥墨冬之特洛伊的背信弃义;
iam pridem nobis caeli te regia, Caesar,
凯撒啊,天上的殿堂早已嫉妒我们拥有你,
invidet atque hominum queritur curare triumphos;
并抱怨你仍在关心人间的凯旋;
quippe ubi fas versum atque nefas: tot bella per orbem,
因为在这里正义与邪恶被颠倒:世上有如此多的战争,
tam multae scelerum facies; non ullus aratro
如此多样的犯罪面目;犁头得不到
dignus honos, squalent abductis arva colonis
任何应有的尊崇,农夫被带走,田野荒凉,
et curvae rigidum falces conflantur in ensem.
弯曲的镰刀被熔铸成坚硬的利剑。
Hinc movet Euphrates, illinc Germania bellum;
这边幼发拉底河,那边日耳曼激起战火;
vicinae ruptis inter se legibus urbes
邻近的城市撕毁了彼此的契约,
arma ferunt; saevit toto Mars inpius orbe;
拿起武器;不敬的战神在全世界肆虐;
ut cum carceribus sese effudere quadrigae,
就像四马战车从起跑处冲出,
addunt in spatia4 et frustra retinacula tendens
它们在赛道上不断加速,而御者徒劳地拉紧缰绳,
fertur equis auriga neque audit currus habenas.
却被马匹带走,战车不再听从缰绳的控制。
- 1.448male
副词 male 既可修饰 mitis(形容词,“柔和的,成熟的”),也可修饰 defendet(动词,“保护”)。此处修饰 defendet,表示“难以保护”、“不能充分防范”之意。
- 1.454inmiscerier
古典诗歌中保留的古体被动/异动现在不定式形式(以 -ier 结尾),等同于古典时期的 inmisceri(“混合,介入”)。
- 1.484adparere
此处的 adparere 与接下来的 manare 和 resonare 一样,是充当动词 cessavit(停止)的补足语不定式。
- 1.513addunt in spatia
字面意思是“它们向空间里增加”,这是一个非常省略的表达。此处通常理解为省略了 se(“它们自身”)或 gradum(“步伐、速度”),用以形容战车在赛道(spatia)上圈数越多、速度越快的状态。
翻译:Gemini 3.5 Flash(2026-05-22 发布)・修订记录(2 处,最近 2026-09-22)
- 2026-09-22 AI校阅 — 注 1 处
- 2026-09-21 AI校阅 — 译文 1 处
