← 维吉尔

农耕诗

§1.296-1.367

冬季农闲手工、暴风雨与天气变化的征兆

本节论及农闲冬季时农夫的闲暇消遣与适宜的手工,继而描写突发暴风雨的毁灭性威力。此外,还规定了春季祭祀刻瑞斯的仪式,并阐明了预示天气突变与风暴来临的各种自然征兆(如禽鸟活动与流星)。

显示 ▾
显示
译文
字体
AI ↗
← 上一节下一节 →
296

​et foliis undam trepidi despumat aeni.

并用树叶拂去沸腾青铜锅上的泡沫。

​At rubicunda Ceres medio succiditur aestu

但在夏日炎炎之中,红润的刻瑞斯被收割,

​et medio tostas aestu terit area fruges.

在夏日炎炎之中,打谷场磨碎了烘干的谷物。

​Nudus ara, sere nudus; hiems ignava colono.1

赤身耕作吧,赤身播种吧;冬天对农夫来说是闲暇的。

300

​Frigoribus parto agricolae plerumque fruuntur

在寒冷的日子里,农夫们大都享受着他们的劳动成果,

​mutuaque inter se laeti convivia curant.

并在彼此之间快活地筹备着互惠的宴会。

​Invitat genialis hiems curasque resolvit,

温馨的冬季向他们发出邀请,并解开他们的忧虑,

​ceu pressae cum iam portum tetigere carinae,

正如当沉重的船只终于抵达港口,

​puppibus et laeti nautae inposuere coronas.

快乐的船员们将花冠戴在船尾上一样。

305

​Sed tamen et quernas glandes tum stringere tempus

然而,此时也是采摘橡树橡子的时候,

​et lauri bacas oleamque cruentaque myrta,

也是收获月桂浆果、橄榄以及血红香桃木浆果的时候,

​tum gruibus pedicas et retia ponere cervis

此时应当为鹤设下陷阱,为鹿布下罗网,

​auritosque sequi lepores, tum figere dammas,

并追逐长耳野兔,此时应当射杀雌鹿,

​stuppea torquentem2 Balearis verbera fundae,

当深雪铺地、当河流推着冰块前进时,

310

​cum nix alta iacet, glaciem cum flumina trudunt.

挥舞着巴利阿里投石器那麻制的绳索。

​Quid tempestates autumni et sidera dicam,

我该如何谈论秋天的风暴和星宿,

​atque, ubi iam breviorque dies et mollior aestas,

以及当白天已经变短、夏热减退时,人们所必须警惕的事物呢?

​quae vigilanda viris.3 vel cum ruit imbriferum ver,

或者是当带来降雨的春季降临时,

​spicea iam campis cum messis inhorruit et cum

当田野里带芒的麦穗已经耸立,当

315

​frumenta in viridi stipula lactentia turgent.

绿色的茎秆中含乳的谷物膨胀时。

​Saepe ego, cum flavis messorem induceret arvis

很多时候,当农夫将收割者领进金色的田野,

​agricola et fragili iam stringeret hordea culmo,

且正从脆弱的麦秆上剥下大麦时,我目睹了

​omnia ventorum concurrere proelia vidi,

所有的风交织成一片混战,

​quae gravidam late segetem ab radicibus imis

它们将沉甸甸的庄稼从最深处的根部拔起,

320

​sublimem expulsam eruerent; ita turbine nigro

抛向高空;正如在黑色的旋风中,

​ferret hiems culmumque levem stipulasque volantis.

寒冬带走轻盈的麦秆和飞舞的碎叶。

​Saepe etiam inmensum caelo venit agmen aquarum

往往也有天空中聚集起无边无际的水军,

​et foedam glomerant tempestatem imbribus atris

从深海汇聚而来的云朵用黑雨凝聚成恶劣的风暴;

​collectae ex alto nubes; ruit arduus aether

高耸的天空崩溃,

325

​et pluvia ingenti sata laeta boumque labores

用暴雨冲刷掉喜人的庄稼和耕牛的辛劳;

​diluit; inplentur fossae et cava flumina crescunt

沟壑被填满,凹陷的河道在轰鸣中暴涨,

​cum sonitu fervetque fretis spirantibus aequor.

大海随之在喘息的潮水中沸腾。

​Ipse pater media nimborum in nocte corusca

天父本人在风暴云团的黑夜中,

​fulmina molitur dextra; quo maxuma motu

用闪光的右手执掌着雷霆;在他的震怒之下,

330

​terra tremit; fugere ferae et mortalia corda

广袤的大地颤抖;野兽逃逸,而在列国之中,

​per gentis humilis stravit pavor; ille flagranti

凡人的心灵被卑微的恐惧所震慑;他用燃烧的

​aut Athon aut Rhodopen aut alta Ceraunia telo

神兵击碎了阿索斯山、罗多彼山或高耸的凯劳尼亚山;

​deicit; ingeminant austri et densissimus imber;

南风和极密的暴雨加剧;

​nunc nemora ingenti vento, nunc litora plangunt.

此时山林在狂风中哀号,此时海岸也在哀号。

335

​Hoc metuens caeli menses et sidera serva,

畏惧于此,你当观察天象的月份和星宿,

​frigida Saturni sese quo stella receptet,

寒冷的土星退避到何方,

​quos ignis caelo Cyllenius erret in orbis.

基勒涅的火在天空的何种轨道上游荡。

​In primis venerare deos atque annua magnae

首先要敬奉神明,并将每年的祭祀

​sacra refer Cereri laetis operatus in herbis

献给伟大的刻瑞斯,在严冬将尽、

340

​extremae sub casum hiemis, iam vere sereno.

春光明媚之时,在喜悦的草地上献祭。

​Tum pingues agni et tum mollissima vina,

那时羔羊肥美,那时美酒最是醇和,

​tum somni dulces densaeque in montibus umbrae.

那时睡眠甘甜,山中的树荫浓密。

​Cuncta tibi Cererem pubes agrestis adoret;

愿你所有的田园青年都崇拜刻瑞斯;

​cui tu lacte favos et miti dilue Baccho,

你当为她用牛奶和温和的巴克科斯融化蜂巢,

345

​terque novas circum felix eat hostia fruges,

并让吉祥的祭牲绕着新生的作物走上三圈,

​omnis quam chorus et socii comitentur ovantes,

所有的合唱队和同伴们都应当欢呼着跟随它,

​et Cererem clamore vocent in tecta; neque ante

用呼喊声将刻瑞斯迎入家中;在此之前

​falcem maturis quisquam supponat aristis,

任何人不得将镰刀伸向成熟的麦穗,

​quam Cereri torta redimitus tempora quercu4

直到他用缠绕的橡叶束住太阳穴,

350

​det motus incompositos et carmina dicat.

为刻瑞斯跳起粗狂不羁的舞蹈并唱起歌谣。

​Atque haec ut certis possemus discere signis,

为了使我们能够通过确凿的征兆学到这些,

​aestusque pluviasque et agentis frigora ventos,

无论是酷热、降雨还是带来寒冷的狂风,

​ipse Pater statuit, quid menstrua Luna moneret,

天父本人规定了每月的月亮应该预告什么,

​quo signo caderent austri, quid saepe videntes

南风在何种征兆下平息,以及农夫们经常看到什么

355

​agricolae propius stabulis armenta tenerent.

就该将牲畜关得离牛棚更近。

​Continuo ventis surgentibus aut freta ponti

随即,当风起时,要么是海洋的波涛

​incipiunt agitata tumescere et aridus altis

开始激荡澎湃,高山之上

​montibus audiri fragor aut resonantia longe

听见干燥的碎裂声,要么是远处的海岸

​litora misceri et nemorum increbrescere murmur.

开始喧嚣震耳,山林间的低吟也愈发频繁。

360

​Iam sibi tum a curvis male temperat unda carinis,5

此时,波涛已难以在弯曲的船身前克制其怒火,

​cum medio celeres revolant ex aequore mergi

当快捷的海鸥从大海中央飞回

​clamoremque ferunt ad litora, cumque marinae

并将它们的聒噪带到海岸,当海里的

​in sicco ludunt fulicae notasque paludes

骨顶鸡在干地上嬉戏,苍鹭离开了它所熟悉的沼泽

​deserit atque altam supra volat ardea nubem.

并飞越到高耸的云层之上。

365

​Saepe etiam stellas vento inpendente videbis

经常,当风暴逼近时,你会看到星星

​praecipitis caelo labi noctisque per umbram

从天空中急速滑落,在黑夜的阴影中

​flammarum longos a tergo albescere tractus;

留下身后白色的长长火焰轨迹;

语法注5 条
  1. 1.299hiems ignava colono

    一个省略了系动词 est 的省略句。名词 colono 是关系与格(dative of reference / relation),表示在农夫看来,冬季是个闲暇或怠惰的季节。

  2. 1.309torquentem

    现在的能动分词(阳性单数宾格),它修饰并与前一行(1.308)中不定式 figere 的隐含主语(猎人)一致。这种在不定式结构中将暗示主语及其分词用宾格表示的作法在诗歌中十分普遍。

  3. 1.313quae vigilanda viris

    关系代词 quae 指代前句中提到的风暴与星象。vigilanda 是表示必要性或义务的动形容词(gerundive),与之搭配的 viris 是施动者与格(dative of agent)。此处省略了虚拟式动词 sint。

  4. 1.349torta redimitus tempora quercu

    过去被动分词 redimitus 在此处具有中动或再归意义,带有名词宾格 tempora 构成“希腊宾格”(关系宾格/限定宾格),字面意思是“用缠绕的橡树叶束住自己的太阳穴”。

  5. 1.360male temperat unda carinis

    动词 tempero 在此与与格 carinis 搭配(或省略介词 ab),表示“对……克制”或“放过”。副词 male 在此起否定修饰作用(意为“几乎不”、“难以”),意指海浪已经难以控制住对弯曲船只的侵袭。

翻译:Gemini 3.5 Flash(2026-05-22 发布)urn:cts:latinLit:phi0690.phi002.humanitext-lat2:1.296-1.367