← 维吉尔

牧歌

§8.1-8.57

致庇护人的题献与达蒙的失恋哀歌

在介绍了两位牧人达蒙和阿尔佩西博埃乌斯的优美牧歌并向其庇护人致敬之后,达蒙开始唱起哀叹自己被不贞情人背叛的悲歌。

显示 ▾
显示
译文
字体
AI ↗
← 上一节下一节 →
1

​Pastorem Musam1 Damonis et Alphesiboei—

达蒙和阿尔佩西博埃乌斯的牧歌——

​immemor herbarum quos est mirata iuvenca

他们竞争时,忘记了吃草的母牛也为之赞叹,

​certantis, quorum stupefactae carmine lynces,

他们的歌声让猞猁为之惊呆,

​et mutata suos requierunt flumina cursus—

而改变了方向的河流也停下了脚步——

5

​Illonis2 Musam dicemus et Alphesiboei.

我们要歌唱达蒙和阿尔佩西博埃乌斯的诗歌。

​Tu mihi seu magni superas iam saxa Timavi,

你啊,无论你现在正越过雄伟的蒂马武斯河的岩石,

​sive oram Illyrici legis aequoris, en erit umquam

还是正沿着伊利里亚海的海岸航行,啊,是否会有

​ille dies, mihi cum liceat tua dicere facta?

那一天,让我得以歌颂你的功绩?

​en erit ut liceat totum mihi ferre per orbem

啊,是否能让我把唯有你的、配得上索福克勒斯悲剧高筒靴的

10

​sola Sophocleo tua carmina digna coturno?

诗歌,传遍整个世界?

​A te principium, tibi desinam: accipe iussis

我的诗歌始于你,也将终于你:请接受因你的

​carmina coepta tuis, atque hanc sine tempora circum

嘱托而开始的诗作,并允许这常春藤在你胜利的

​inter victrices hederam tibi serpere laurus.

月桂冠之间,环绕着你的太阳穴攀爬。

​Frigida vix caelo noctis decesserat umbra,

寒冷的夜影刚刚从天空中退去,

15

​cum ros3 in tenera pecori gratissimus herba;

当娇嫩草地上的露水对牲畜来说最受欢迎的时候;

​incumbens tereti Damon sic coepit olivae.

达蒙倚着光滑的橄榄树,这样开始了歌唱:

​Nascere, praeque diem veniens age, Lucifer, almum,

“诞生吧,启明星啊,走在前面,带来温煦的一天,

​coniugis indigno Nisae deceptus amore

当我因被新娘妮萨不公的爱所欺骗

​dum queror, et divos, quamquam nil testibus illis

而哀叹时;尽管我把神明作为证人毫无

20

​profeci, extrema moriens tamen adloquor hora.

益处,但在生命最后的时刻,垂死的我仍要向神明呼唤。

​Incipe Maenalios mecum, mea tibia, versus.

我的芦笛啊,与我一起开始唱起迈纳罗斯的诗行吧。

​Maenalus argutumque nemus pinosque loquentis

迈纳罗斯山始终拥有沙沙作响的树林和会说话的松树;

​semper habet; semper pastorum ille audit amores,

它始终倾听着牧人们的爱情,

​Panaque, qui primus calamos non passus inertis.

以及最先不容许芦苇荒废的潘。

25

​Incipe Maenalios mecum, mea tibia, versus.

我的芦笛啊,与我一起开始唱起迈纳罗斯的诗行吧。

​Mopso Nisa datur: quid non speremus amantes?

妮萨被许配给了莫普苏斯:我们做情人的还能指望什么呢?

​Iungentur iam grypes equis, aevoque sequenti

如今狮鹫将与马匹交配,在随后的时代里,

​cum canibus timidi venient ad pocula dammae.

胆小的鹿将与猎犬一同来到水池旁饮水。

​Mopse, novas incide faces: tibi ducitur uxor;

莫普苏斯啊,削好新的婚礼火把吧:妻子正被领到你身边;

30

​sparge, marite, nuces: tibi deserit Hesperus Oetam.

新郎啊,撒下坚果吧:赫斯珀罗斯正为你离开奥伊塔山。

​Incipe Maenalios mecum, mea tibia, versus.

我的芦笛啊,与我一起开始唱起迈纳罗斯的诗行吧。

​O digno coniuncta viro, dum despicis omnes,

啊,嫁给了配得上你的丈夫的人啊,当你鄙视所有人,

​dumque tibi est odio mea fistula, dumque capellae,

当我的芦笛被你憎恨,当我的小山羊,

​hirsutumque supercilium promissaque barba,

和我浓密的眉毛以及垂下的胡须被你厌恶,

35

​nec curare deum credis mortalia quemquam!

并且你相信没有任何神明会关心凡人的事务时!

​Incipe Maenalios mecum, mea tibia, versus.

我的芦笛啊,与我一起开始唱起迈纳罗斯的诗行吧。

​Saepibus in nostris parvam te roscida mala—

在我们的篱笆里,我看到年幼的你摘着带露水的苹果

​dux ego vester eram—vidi cum matre legentem.

——我是你们的向导——你和母亲在一起。

​Alter ab undecimo4 tum me iam acceperat annus;

那时,十一岁之后的下一年已经接纳了我;

40

​iam fragilis poteram ab terra contingere ramos.

我已经可以从地上够到易断的树枝。

​Ut vidi, ut perii!5 Ut me malus abstulit error!

我一看见,就如何陷入毁灭!那邪恶的迷误如何将我夺走!

​Incipe Maenalios mecum, mea tibia, versus.

我的芦笛啊,与我一起开始唱起迈纳罗斯的诗行吧。

​Nunc scio, quid sit Amor: duris in cotibus illum

如今我知道爱神是什么了:在坚硬的岩石上,

​aut Tmaros, aut Rhodope, aut extremi Garamantes,

要么是特马罗斯,要么是罗多培,要么是极远的加拉曼特斯人孕育了他,

45

​nec generis nostri puerum nec sanguinis edunt.

那个既非我们种族也非我们血统的男孩。

​Incipe Maenalios mecum, mea tibia, versus.

我的芦笛啊,与我一起开始唱起迈纳罗斯的诗行吧。

​saevus Amor docuit natorum sanguine matrem

残酷的爱神教会了母亲用亲生骨肉的鲜血

​commaculare manus; crudelis tu quoque, mater:

染红双手;母亲啊,你也是残酷的:

​crudelis mater magis, an puer improbus ille?

是母亲更残酷,还是那个男孩更恶劣?

50

​improbus ille puer; crudelis tu quoque, mater.

那个男孩是恶劣的;母亲啊,你也是残酷的。

​Incipe Maenalios mecum, mea tibia, versus.

我的芦笛啊,与我一起开始唱起迈纳罗斯的诗行吧。

​nunc et ovis ultro fugiat lupus; aurea durae

如今,甚至让狼也主动避开绵羊吧;让坚硬的

​mala ferant quercus; narcisso floreat alnus;

橡树结出金苹果;让桤木开出水仙花;

​pinguia corticibus sudent electra myricae;

让柽柳的树皮里渗出丰盈的琥珀;

55

​certent et cycnis ululae; sit Tityrus Orpheus,

让猫头鹰也与天鹅竞争;让蒂特鲁斯成为奥尔甫斯,

​Orpheus in silvis, inter delphinas Arion.

成为森林中的奥尔甫斯,成为海豚群中的阿里翁。

​Incipe Maenalios mecum, mea tibia, versus.

我的芦笛啊,与我一起开始唱起迈纳罗斯的诗行吧。”

语法注5 条
  1. 8.1Pastorem Musam

    名词 'pastorem'(牧人,即 pastor 的单数宾格)在此作形容词用,修饰 'Musam',意为“牧歌般的缪斯”或“牧歌”,这是模仿希腊诗歌的诗意用法。

  2. 8.5Illonis

    原文中的 'Illonis' 显然是 'Damonis'(达蒙的)在数字化过程中的典型OCR误读(D误作Il,am误作lo,o作o,n作n,i作i,s作s)。基于第1行的平行对应和标准文本,此处译作“达蒙的”。

  3. 8.15cum ros

    这是典型的“倒装 cum 关系从句”(cum inversum)句型,主句使用过去完成时(decesserat),而以 cum 引导突然发生的事情。此处从句中省略了系动词(erat 或 est),生动地展现了夜幕刚刚退去、清露突降的清晨景象。

  4. 8.39Alter ab undecimo

    直译为“自第十一个起的第二个(年份)”。根据拉丁语中包含起点在内的包括性计数法(inclusive counting)的习惯,这指的是“十一岁之后的下一年”,即“十二岁”。

  5. 8.41Ut vidi, ut perii!

    第一个 'ut' 为时间副词(“当我看见时”),第二个 'ut' 为叹词(“我是如何陷于毁灭!”)。这种双重 'ut' 的并置极其戏剧性地表现了叙述者在看到她的瞬间便猝然坠入爱河的震撼。

翻译:Gemini 3.5 Flash(2026-05-22 发布)・修订记录(1 处,最近 2026-09-21)
  • 2026-09-21 AI校阅 — 原文 1 处
urn:cts:latinLit:phi0690.phi001.humanitext-lat2:8.1-8.57