← 维吉尔

牧歌

§7.1-7.70

科里东与提尔西斯的交替歌唱比赛

梅里博埃乌斯受达普尼斯之邀,聆听了科里东和提尔西斯之间的一场交替式歌唱比赛,并记录下了他们精彩的对唱诗行。

显示 ▾
显示
译文
字体
AI ↗
← 上一节下一节 →
1

​Forte sub arguta consederat ilice Daphnis,

恰巧,达普尼斯正坐在一棵沙沙作响的冬青栎下,

​compulerantque greges Corydon et Thyrsis in unum,

科里东和提尔西斯把他们的群落聚集在了一起,

​Thyrsis ovis, Corydon distentas lacte capellas,

提尔西斯放牧着绵羊,科里东放牧着乳房充盈的母山羊,

​ambo florentes aetatibus, Arcades ambo,

两人都处于青春年华,两人都是阿卡迪亚人,

5

​et cantare pares, et respondere parati.

在歌唱上旗鼓相当,且准备好互相唱和。

​Huc mihi,1 dum teneras defendo a frigore myrtos,

当我保护娇嫩的香桃木免受寒冷时,我的

​vir gregis ipse caper deerraverat; atque ego Daphnim

羊群之主,那只公山羊本身迷路到了这里;而我

​aspicio. Ille ubi me contra videt: “Ocius” inquit

看见了达普尼斯。他一看到我,就说:“快点”

“huc ades, O Meliboee, caper tibi salvus et haedi;

“到这儿来,梅里博埃乌斯;你的公山羊和山羊羔都很安全;

10

​et, si quid cessare potes, requiesce sub umbra.

并且,如果你能闲暇片刻,就在树荫下休息吧。

​huc ipsi potum venient per prata iuvenci,

那些年轻的公牛自己会穿过草地来这里饮水,

​hic viridis tenera praetexit arundine ripas

在这里,明基奥斯河用娇嫩的芦苇覆盖着绿色的岸边,

​Mincius, eque sacra resonant examina quercu.”

神圣的橡树上正回响着成群的蜜蜂。”

​Quid facerem?2 Neque ego Alcippen, nec Phyllida habebam,

我该怎么办呢?我既没有阿尔基佩,也没有菲利斯

15

​depulsos a lacte domi quae clauderet3 agnos,

来在家里关住那些断奶的小羊,

​et certamen erat, Corydon cum Thyrside, magnum.

并且科里东和提尔西斯之间有一场重大的比赛。

​posthabui tamen illorum mea seria ludo:

然而,为了他们的游戏,我把自己的正事放在了后面:

​alternis igitur contendere versibus ambo

于是,两人开始用交替的诗行竞逐;

​coepere; alternos4 Musae meminisse volebant.

缪斯们希望他们记住交替的诗行。

20

​hos Corydon, illos referebat in ordine Thyrsis.

科里东唱出这些,提尔西斯依次唱和那些。

​Nymphae, noster amor, Libethrides, aut mihi carmen,

利贝特隆的仙女们,我们的爱,要么恩赐我一首诗,

​quale meo Codro, concedite: proxima Phoebi

就像恩赐我的科德鲁斯那样的诗:他作的诗仅次于

​versibus ille facit; aut, si non possumus omnes,

斐波斯的诗篇;或者,如果我们不能人人如此,

​hic arguta sacra pendebit fistula pinu.

那么这支清脆的芦笛就将挂在神圣的松树上。

25

​Pastores, hedera crescentem ornate poetam,

牧人们啊,用常春藤装饰这位成长中的诗人吧,

​Arcades, invidia rumpantur ut ilia Codro;

阿卡迪亚人啊,让科德鲁斯的肋腹因嫉妒而破裂;

​aut si ultra placitum5 laudarit, baccare frontem

或者,如果他的赞美超出了适度,就用野纳德编成冠冕围住额头,

​cingite, ne vati noceat mala lingua futuro.

免得恶毒的舌头伤害到未来的诗人。

​Saetosi caput hoc apri tibi, Delia, parvus

黛莉亚啊,年幼的米孔向你奉献这只多毛野猪的头,

30

​et ramosa Micon vivacis cornua cervi.

以及长寿鹿的分叉鹿角。

​Si proprium hoc fuerit, levi de marmore tota

如果这能成为我的永久恩赐,你将整身由光滑的大理石制成,

​puniceo stabis suras evincta coturno.

你的小腿将由深红色的高筒靴绑缚。

​Sinum lactis et haec te liba, Priape, quotannis

普里阿普斯啊,每年有一盆牛奶和这些扁饼让你期待,

​exspectare sat est: custos es pauperis horti.

这就足够了:你是贫穷花园的守护者。

35

​Nunc te marmoreum pro tempore fecimus; at tu,

如今我们暂时用大理石制作了你;但是你,

​si fetura gregem suppleverit, aureus esto.

如果繁殖补充了羊群,就应当变成金身的。

​Nerine Galatea, thymo mihi dulcior Hyblae,

涅柔斯的女儿伽拉忒亚啊,对我而言比许布拉的百里香更甜,

​candidior cycnis, hedera formosior alba,

比天鹅更白,比白常春藤更美丽,

​cum primum pasti repetent praesepia tauri,

一当吃饱的公牛重新回到牛棚,

40

​si qua tui Corydonis habet te cura, venito.

如果对你的科里东的思念有哪怕一点牵动着你,就来吧。

​Immo ego Sardoniis videar tibi amarior herbis,

恰恰相反,愿我让你觉得比萨丁尼亚的苦草更苦,

​horridior rusco, proiecta vilior alga,

比假叶树更粗糙,比被抛弃的海藻更卑贱,

​si mihi non haec lux toto iam longior anno est.

如果这一天对我而言,不曾比整整一年还要漫长。

​Ite domum pasti, si quis pudor, ite iuvenci.

回家去吧,吃饱的公牛们,如果你们还有羞耻心,回家去吧。

45

​Muscosi fontes et somno mollior herba,

苔藓斑驳的泉水和比睡眠更柔软的草地,

​et quae vos rara viridis tegit arbutus umbra,

以及用稀疏的绿荫遮盖你们的野草莓树,

​solstitium pecori defendite; iam venit aestas

请帮牲畜避开夏至的酷热;如今炎热的

​torrida, iam lento turgent in palmite gemmae.

夏天来了,如今柔软的葡萄藤上花蕾正在膨胀。

​Hic focus et taedae pingues, hic plurimus ignis

这里有壁炉和富含油脂的松脂,这里总是

50

​semper, et adsidua postes fuligine nigri;

有着旺盛的火,门框因不断的烟熏而发黑;

​hic tantum Boreae curamus frigora, quantum

在这里,我们对北风寒冷的在乎程度,

​aut numerum lupus, aut torrentia flumina ripas.

就像狼在乎羊群的数量,或激流在乎河岸一样。

​Stant et iuniperi, et castaneae hirsutae;

刺柏和毛茸茸的栗树都挺立着;

​strata iacent passim sua quaque sub arbore poma;

落在地上的果实遍布各处,各自在自己的树下;

55

​omnia nunc rident: at si formosus Alexis

如今万物都在微笑:但是如果美丽的亚历克西斯

​montibus his abeat, videas et flumina sicca.

从这些山峦中离去,你甚至会看见河流干涸。

​Aret ager; vitio moriens sitit aeris herba;

田野干枯;由于空气的毒害,枯萎的草叶干渴;

​Liber pampineas invidit collibus umbras:

巴克科斯嫉妒给予山丘葡萄藤的阴凉:

​Phyllidis adventu nostrae nemus omne virebit,

随着我们菲利斯的到来,整片林木都将变绿,

60

​Iuppiter et laeto descendet plurimus imbri.

朱庇特也将化作丰沛而令人欢欣的雨水降临。

​Populus Alcidae gratissima, vitis Iaccho,

白杨最受阿尔凯德斯喜爱,葡萄藤归于巴克科斯,

​formosae myrtus Veneri, sua laurea Phoebo;

香桃木归于美丽的维纳斯,他自己的月桂树归于斐波斯;

​Phyllis amat corylos: illas dum Phyllis amabit,

菲利斯喜爱榛树:只要菲利斯还喜爱它们,

​nec myrtus vincet corylos, nec laurea Phoebi.

那么香桃木就不会战胜榛树,斐波斯的月桂树也不会。

65

​Fraxinus in silvis pulcherrima, pinus in hortis,

梣树在森林中最美,松树在花园里最美,

​populus in fluviis, abies in montibus altis:

白杨在河流旁,冷杉在高山上:

​saepius at si me, Lycida formose, revisas,

但是,美丽的吕基达斯啊,如果你能更频繁地探望我,

​fraxinus in silvis cedat tibi, pinus in hortis.

森林里的梣树就会让位给你,花园里的松树也会。

​Haec memini, et victum frustra contendere Thyrsim:

这些事我都记得,也记得被击败的提尔西斯徒劳地竞争:

70

​ex illo Corydon Corydon est tempore nobis.

从那时起,科里东对我们来说就是真正的科里东。

语法注5 条
  1. 7.6mihi

    伦理性与格(dativus ethicus),表示与主观情绪或个人利益相关,可译为“对我而言”或暗示“在我没注意时”。

  2. 7.14Quid facerem?

    过去时态的商榷语气虚拟语气(deliberative subjunctive),表达过去的一种两难境地(“我当时该怎么办呢?”)。

  3. 7.15quae clauderet

    关系从句中的未完成过去时虚拟语气 clauderet,在先行词(缺失的 Alcippe 或 Phyllis)后引导一个目的或特征关系从句。

  4. 7.19alternos

    形容词 alternus 的阳性宾格复数,省略了名词 versus(诗行),指代互答歌唱(amoebaean singing)的形式。

  5. 7.27ultra placitum

    “超出所喜好的限度”(即“过分地”或“不适当地”)。反映了古典时期认为过分赞美会招致妒忌和邪眼的观念。

翻译:Gemini 3.5 Flash(2026-05-22 发布)・修订记录(2 处,最近 2026-09-22)
  • 2026-09-22 AI校阅 — 原文 1 处
  • 2026-09-21 AI校阅 — 译文 1 处
urn:cts:latinLit:phi0690.phi001.humanitext-lat2:7.1-7.70