- 底本
- Vergil. The Bucolics, Aeneid, and Georgics Of Virgil. Greenough, J.B., editor. Boston: Ginn and Company, 1881.
- 翻译
- AI 生成(gemini-3.5-flash) — 机器翻译,可能包含错误
- 语言
- 日本語 · English · 简体中文 · 한국어
- CTS URN
- urn:cts:latinLit:phi0690.phi001.humanitext-lat2:5.1-5.90
- 输出
- Humanitext Reader · reader.humanitext.ai · 2026-10-27
牧人莫普苏斯与梅纳尔卡斯在洞窟中歌唱竞智,前者哀悼达夫尼斯的逝世,后者颂扬达夫尼斯的升神与大地的和平,最后双方交换了礼物。
Cur non, Mopse, boni quoniam convenimus ambo,
莫普苏斯啊,既然我们俩人都很擅长,
tu calamos inflare levis, ego dicere versus,
你擅长吹奏轻快的芦笛,而我擅长歌唱诗句,
hic corylis mixtas inter consedimus1 ulmos?
我们何不坐在这儿,在混杂着榛树的榆树林间?
Tu maior; tibi me est aequum parere, Menalca,
你年长;我理应听从你,梅纳尔卡斯,
sive sub incertas zephyris motantibus umbras,
无论我们是走到因西风摇曳而明暗不定的树荫下,
sive antro potius succedimus: aspice, ut antrum
还是进到洞窟里更好:瞧,那洞窟
silvestris raris sparsit labrusca racemis.
野生的葡萄藤正用稀疏的果穗点缀着它。
Montibus in nostris solus tibi certat Amyntas.
在我们的山林中,只有阿敏塔斯能与你竞争。
Quid, si idem certet Phoebum superare canendo?
要是那个人还要在歌唱中竞争超越斐波斯,又当如何?
Incipe, Mopse, prior, si quos aut Phyllidis ignes,
莫普苏斯,你先开始吧,如果你有什么关于菲丽丝的爱情,
aut Alconis habes laudes, aut iurgia Codri:
或是对阿尔孔的赞美,或是对科德鲁斯的争吵:
incipe, pascentis servabit Tityrus haedos.
开始吧;提提鲁斯会照看吃草的小山羊。
Immo haec, in viridi nuper quae cortice fagi
不,还是这些诗句吧,最近我在绿色的山毛榉树皮上
carmina descripsi et modulans alterna2 notavi,
刻下了它们,并边吟边记下了交替的曲调,
experiar, tu deinde iubeto ut certet Amyntas.
我要试一试;然后你再让阿敏塔斯来竞争吧。
Lenta salix quantum pallenti cedit olivae,
柔软的柳树如何不及苍白的橄榄树,
puniceis humilis quantum saliunca rosetis,
低矮的野香草如何不及深红的玫瑰丛,
iudicio nostro tantum tibi cedit Amyntas.
在我的判断里,阿敏塔斯就是如此远不及你。
sed tu desine plura, puer; successimus antro.
不过,孩子,别再多说了;我们已经进到洞窟里了。
Extinctum nymphae crudeli funere Daphnim
仙女们为因残酷死亡而消逝的达夫尼斯
flebant; vos coryli testes et flumina nymphis;
哭泣;你们榛树和河流就是仙女们的见证者;
cum complexa sui corpus miserabile nati,
那时,母亲搂着自己孩子可怜的遗体,
atque deos atque astra vocat crudelia mater.
呼喊着神明与星辰是何等残酷。
Non ulli pastos illis egere diebus
那些日子里,没有哪个牧人驱赶吃饱的牛群
frigida, Daphni, boves ad flumina; nulla neque amnem
去向冰凉的溪流,达夫尼斯啊;没有哪只四足兽饮过溪水,
libavit quadrupes, nec graminis attigit herbam.
也没有触碰过一根草茎。
Daphni, tuum Poenos etiam ingemuisse leones
达夫尼斯,甚至连迦太基的雄狮也为你死而哀号,
interitum montesque feri silvaeque loquuntur.
荒野的山岭与森林都在诉说着。
Daphnis et Armenias curru subiungere tigres
达夫尼斯还教人将亚美尼亚的猛虎驾于战车之下;
instituit; Daphnis thiasos inducere Bacchi,
达夫尼斯引进了巴克科斯的狂欢舞队,
et foliis lentas intexere mollibus hastas.
并用柔嫩的叶片编织柔韧的仪仗长矛。
Vitis ut arboribus decori est, ut vitibus uvae,
正如葡萄藤是树木的装饰,葡萄是葡萄藤的装饰,
ut gregibus tauri, segetes ut pinguibus arvis,
公牛是牛群的装饰,庄稼是肥沃田野的装饰,
tu decus omne tuis. Postquam te fata tulerunt,
你是你同伴们的全部光彩。自从命运将你夺走,
ipsa Pales agros atque ipse reliquit Apollo.
帕勒斯女神自己和阿波罗自己都离开了田野。
Grandia saepe quibus mandavimus hordea sulcis,
在我们常常播下饱满大麦的犁沟里,
infelix lolium et steriles nascuntur avenae;
如今却长出不幸的毒麦和不育的野燕麦;
pro molli viola, pro purpureo narcisso,
代替柔嫩的紫罗兰,代替深红的水仙花,
carduus et spinis surgit paliurus acutis.
蓟草和长着锐刺的荆棘却拔地而起。
Spargite humum foliis, inducite fontibus umbras,
牧人们啊,在地上撒满叶子吧,给泉水引来绿荫吧,
pastores, mandat fieri sibi talia Daphnis;
达夫尼斯吩咐为他行这些事;
et tumulum facite, et tumulo superaddite carmen:
并且筑起一座坟冢,在冢上加上诗篇:
"DAPHNIS EGO IN SILVIS HINC VSQUE AD SIDERA NOTVS"
“我就是林中的达夫尼斯,名声从这儿直达星空,”
"FORMONSI PECORIS CVSTOS FORMONSIOR IPSE."
“美丽羊群的看守,而我自己比羊群更为美丽。”
Tale tuum carmen nobis, divine poeta,
神圣真诚的诗人啊,你的歌声对我们而言,
quale sopor fessis in gramine, quale per aestum
犹如疲惫之人草地上的安眠,犹如烈日之下
dulcis aquae saliente sitim restinguere rivo:
用奔流的甘泉之水来解除干渴:
nec calamis solum aequiparas, sed voce magistrum.
你不仅在芦笛上,而且在歌声中也与导师并驾齐驱。
Nos tamen haec quocumque modo tibi nostra vicissim
然而,我们将尽我们所能,把我们的这些诗歌作为回报
dicemus, Daphnimque tuum tollemus ad astra;
唱给你听,并将你的达夫尼斯提升至星空;
Daphnin ad astra feremus: amavit nos quoque Daphnis.
我们要把达夫尼斯带往星际:达夫尼斯也曾爱过我们。
An quicquam nobis tali sit3 munere maius
对我们而言,难道还有什么比这般馈赠更伟大的吗?
Et puer ipse fuit cantari dignus, et ista
那孩子本身就值得歌颂,而且那些
iam pridem Stimichon laudavit carmina nobis.
诗歌,斯提米孔很久以前就对我们赞美过了。
Candidus insuetum miratur limen Olympi,
洁白晶莹的达夫尼斯惊奇地看着奥林匹斯那陌生的门槛,
sub pedibusque videt nubes et sidera Daphnis.
在脚下,达夫尼斯看见了云彩和星辰。
ergo alacris silvas et cetera rura voluptas
因此,欢欣的喜悦占据了森林与其他的田野,
Panaque pastoresque tenet, Dryadasque puellas;
还有潘神、牧人们以及德律阿得斯的女孩子们;
nec lupus insidias pecori, nec retia cervis
豺狼不设谋伏击羊群,网罗也不对鹿群
ulla dolum meditantur: amat bonus otia Daphnis.
谋划诡计:善良的达夫尼斯喜爱安宁。
ipsi laetitia voces ad sidera iactant
未被开垦的山峦自己也欣喜地向星空发出呼喊;
intonsi montes; ipsae iam carmina rupes,
如今岩石自己也唱着歌,
ipsa sonant arbusta: “Deus, deus ille, Menalca.”
灌木丛自己也回响着:“他是神,他是神啊,梅纳尔卡斯。”
Sis bonus O felixque tuis! En quattuor aras:
噢,愿你对你的人们仁慈而福佑!看,这四座祭坛:
ecce duas tibi, Daphni, duas altaria Phoebo.
瞧,达夫尼斯,两座给你,两座作为高坛给斐波斯。
pocula bina novo spumantia lacte quotannis,
我将每年为你设立两只盛满新鲜泡沫牛奶的杯子,
craterasque duo statuam tibi pinguis olivi,
以及两只盛着浓郁橄榄油的宽口瓮,
et multo in primis hilarans convivia Baccho,—
尤其是用充足的巴克科斯佳酿使宴席欢畅,——
ante focum, si frigus erit, si messis, in umbra,—
若是寒冬,便在炉火前;若是收获季节,便在阴凉处,——
vina novum fundam calathis Ariusia nectar.
我将从器皿里倒出阿里乌西亚的葡萄酒,那是崭新的琼浆玉液。
cantabunt mihi Damoetas et Lyctius Aegon;
达墨塔斯和利克托斯的埃贡将为我歌唱;
saltantis satyros imitabitur Alphesiboeus.
阿尔斐西博伊斯将模仿起舞的萨堤尔。
Haec tibi semper erunt, et cum solemnia vota
这些将永远属于你,不论是在我们向仙女们履行庄严誓愿之时,
reddemus Nymphis, et cum lustrabimus agros.
还是在我们净化田野之际。
Dum iuga montis aper, fluvios dum piscis amabit,
只要野猪还喜爱山脊,鱼儿还喜爱河流,
dumque thymo pascentur apes, dum rore cicadae,
只要蜜蜂还以百里香为食,蝉儿还以露水为食,
semper honos nomenque tuum laudesque manebunt;
你的尊荣、名字与赞美将永远存留;
ut Baccho Cererique, tibi sic vota quotannis
犹如对待巴克科斯和刻瑞斯,农人们也将每年向你
agricolae facient: damnabis tu quoque votis.4
许下誓愿:你也将使他们因誓愿而负有履行之责。
Quae tibi, quae tali reddam pro carmine dona?
为着这般的歌声,我将回报你什么,什么礼物好呢?
Nam neque me tantum venientis sibilus austri,
因为,不论是渐起南风的沙沙声,
nec percussa iuvant fluctu tam litora, nec quae
还是波涛拍击着的海岸,亦或是那些
saxosas inter decurrunt flumina valles.
在石谷间流淌而下的河流,都不能使我如此欢喜。
Hac te nos fragili donabimus ante cicuta:
我们将先赠予你这支纤弱的芦笛:
haec nos, “Formosum Corydon ardebat Alexim,”
它曾教导我们:“科里冬热恋着美丽的阿莱克西斯,”
haec eadem docuit, “Cuium pecus, an Meliboei?”
这同一支芦笛也教过我们:“这是谁的羊群?是梅里波伊斯的不成?”
At tu sume pedum, quod, me cum saepe rogaret,
而你,收下这支牧杖吧,当安提格内斯多次向我请求时,
non tulit Antigenes—et erat tum dignus amari—
我都没有给过他——而他那时也是值得被爱的——
formosum paribus nodis atque aere, Menalca.
梅纳尔卡斯,它有着匀称的木节和黄铜装饰,十分美丽。
- 5.1Cur non... consedimus
由 Cur non 引导的疑问句,配合 consido 的现在完成时直陈式 consedimus,表示对当前行为的强烈劝诱(“我们为什么不坐下呢?”)。
- 5.14alterna
形容词 alternus 的中性复数宾格。既可以作副词用(“交替地、轮流地”),也可以用作修饰前文 carmina 的定语(“交替歌唱的诗歌”),指牧歌轮唱的艺术形式。
- 5.53sit
现在时虚拟语气。用于反问句中表示潜在可能性(“难道会有……吗?”),暗含强烈的否定回答。
- 5.80damnabis tu quoque votis
宗教与法律上的惯用表达。damnare 通常意为“判决有罪”,但与夺格 votis 连用时,表示“使(某人)因誓愿达成而负有履行誓言的义务”(即通过实现人们的祈愿,使他们必须兑现祭献),这象征着达夫尼斯已升格为神。
