← 维吉尔

牧歌

§3.1-3.56

梅纳尔卡斯与达莫伊塔斯的争吵与赛歌之赌

梅纳尔卡斯与达莫伊塔斯互相嘲讽对方的放牧能力并揭露旧短,随后决定以珍贵的木杯和母牛为赌注进行歌唱比赛。正巧路过的帕莱蒙担任裁判,并请他们开始吟唱。

显示 ▾
显示
译文
字体
AI ↗
← 上一节下一节 →
1

​Dic mihi, Damoeta, cuium pecus, an Meliboei?

“告诉我,达莫伊塔斯,这是谁的羊群?是梅里波伊乌斯的吗?”

​Non, verum Aegonis; nuper mihi tradidit Aegon.

“不,是埃贡的;埃贡最近把它托付给我。”

​Infelix o semper, ovis, pecus, ipse Neaeram

“噢,永远不幸的羊儿,可怜的羊群!当他自己正宠爱着

​dum fovet, ac ne me sibi praeferat illa veretur,

内埃拉,并担心她更喜欢我而不是他时,

5

​hic alienus ovis custos bis mulget in hora,

这个雇来的牧羊人一小时挤两次牛奶,

​et sucus pecori et lac subducitur agnis.

羊群的生命力被偷走了,小羊的奶水也被克扣了。”

​Parcius ista viris tamen obicienda memento:

“不过请记住,对男人的这种指责应该稍微克制一些;

​novimus et qui te, transversa tuentibus hircis,1

我们既知道是谁对你——在公羊斜眼盯着的时候——做了那事,

​et quo—sed faciles Nymphae risere—sacello.

也知道是在哪个神殿里——尽管温和的宁芙们只是付之一笑。”

10

​Tum, credo, cum me arbustum videre Miconis

“我想,那是在他们看到我砍伐米孔的树林、

​atque mala vitis incidere falce novellas.

并用恶毒的镰刀割断年轻的葡萄藤的时候吧。”

​Aut hic ad veteres fagos cum Daphnidis arcum

“或者是在这古老的榉树旁,你折断达夫尼斯的弓箭

​fregisti et calamos quae tu, perverse Menalca,

和箭矢的时候。你这个乖张的梅纳尔卡斯,

​et cum vidisti puero donata, dolebas,

当你看到这些东西送给那个少年时,你感到痛苦,

15

​et si non aliqua nocuisses, mortuus esses.

如果你没有在某处伤害到他,你早就气死了。”

​Quid domini faciant, audent cum talia fures!2

“当小偷们敢于做出这样的事,主人该怎么办呢!

​non ego te vidi Damonis, pessime, caprum

你这最恶劣的家伙,难道我没看见你在吕西斯卡狂吠不已时、

​excipere insidiis, multum latrante Lycisca?

用诡计捕捉达蒙的公羊吗?

​et cum clamarem: “Quo nunc se proripit ille?

而当我大喊:‘那家伙现在往哪里跑?

20

​Tityre, coge pecus,” tu post carecta latebas.

提提鲁斯,快把羊群赶拢!’你却躲在莎草后面。”

​An mihi cantando victus non redderet ille3

“难道他在歌唱比赛中输了,不该把

​quem mea carminibus meruisset fistula caprum?

我的笛子凭歌声赢得的那只公羊还给我吗?

​Si nescis, meus ille caper fuit; et mihi Damon

如果你不知道,那只公羊是我的;达蒙自己

​ipse fatebatur, sed reddere posse negabat.

也向我承认了,但他又说无法交还。”

25

​Cantando tu illum, aut umquam tibi fistula cera

“你凭歌唱赢了他?或者你曾有过用蜡

​iuncta fuit? Non tu in triviis, indocte, solebas

连接的笛子吗?你这不学无术的家伙,难道你以前不是在十字路口上、

​stridenti miserum stipula disperdere carmen?

用尖叫的麦秆吹奏凄惨的调子来糟蹋歌谣吗?”

​Vis ergo inter nos quid possit uterque vicissim

“那么,你愿意我们轮流展示一下各自的本事吗?

​experiamur? Ego hanc vitulam—ne forte recuses,

我赌这只年轻的母牛——免得你拒绝,

30

​bis venit ad mulctram, binos alit ubere fetus—

它一天来挤奶桶两次,用乳房喂养着两只幼崽——

​depono: tu dic, mecum quo pignore certes.

我把它押上。你说吧,你拿什么赌注和我竞争。”

​De grege non ausim quicquam deponere tecum.

“我不敢拿羊群里的任何东西和你打赌,

​Est mihi namque domi pater, est iniusta noverca;

因为我家里有父亲,还有一个刻薄的继母;

​bisque die numerant ambo pecus, alter et haedos.

他们俩每天数两次羊群,其中一人还要数小山羊。

35

​Verum, id quod multo tute ipse fatebere maius,4

但是——这件你自己也会承认价值大得多的东西,

​insanire libet quoniam tibi, pocula ponam

既然你执意要发疯——我愿意押上山毛榉木杯,

​fagina, caelatum divini opus Alcimedontis;

这是神圣的阿尔西梅东的雕刻杰作;

​lenta quibus torno facili superaddita vitis

在上面,柔韧的葡萄藤通过轻巧的车床工艺覆盖其上,

​diffusos hedera vestit pallente corymbos:

用苍白的长春藤包裹着散落的果穗:

40

​in medio duo signa, Conon, et—quis fuit alter,

中间有两个人物,科农,和——另一个是谁来着?

​descripsit radio totum qui gentibus orbem,

那个用圆规为各国人民描绘了整个天体、

​tempora quae messor, quae curvus arator haberet?

规定了收割者和弯腰耕作的农夫应该遵守什么季节的人?

​Necdum illis labra admovi, sed condita servo.

我还没有用嘴唇碰过它们,而是珍藏着。”

​Et nobis idem Alcimedon duo pocula fecit,

“而对于我,同一个阿尔西梅东也制作了两个杯子,

45

​et molli circum est ansas amplexus acantho,

并用柔和的茛苕叶环绕着杯柄,

​Orpheaque in medio posuit silvasque sequentis.

中间放着奥尔菲斯以及跟随他的森林。

​Necdum illis labra admovi, sed condita servo:

我也还没有用嘴唇碰过它们,而是珍藏着;

​si ad vitulam spectas, nihil est quod pocula laudes.

但如果你看着那只母牛,这些杯子就不值一提了。”

​Nunquam hodie effugies; veniam, quocumque vocari

“你今天绝逃不掉;只要有人能听到——

50

​audiat haec tantum—vel qui venit ecce Palaemon

看啊,走过来的帕莱蒙不就是吗——不管被叫到哪里,我都会去。

​efficiam posthac ne quemquam voce lacessas.

我会让你此后再也不敢用歌声挑衅任何人。”

​Quin age, si quid habes, in me mora non erit ulla,

“来吧,如果你有什么本事,我绝不拖延,

​nec quemquam fugio: tantum, vicine Palaemon,

也不躲避任何人;只是,邻人帕莱蒙啊,

​sensibus haec imis, res est non parva, reponas.5

请将此事深藏在你的心底,这绝非小事。”

55

​Dicite, quandoquidem in molli consedimus herba:

“唱吧,既然我们已经在柔软的草地上坐下了;

​et nunc omnis ager, nunc omnis parturit arbos,

现在每一片田野,现在每一棵树都在孕育,”

语法注5 条
  1. 3.8transversa tuentibus hircis

    由名词 hircis 和分词 tuentibus 构成的夺格独立结构(Ablative Absolute)。表示伴随状况:“在公羊斜眼盯着的时候”。

  2. 3.16Quid domini faciant, audent cum talia fures!

    主句动词 faciant 为现在时虚拟语气,用于修辞疑问句中表示迟疑、困惑或可能性(“主人该怎么办/会怎么做”)。从句中的 cum 为表示原因或前提的连词。

  3. 3.21An mihi cantando victus non redderet ille

    未完成过去时虚拟语气 redderet 在反问句中表示过去应当履行的义务或必然性,带有愤慨的语气:“难道他不应该还给我……吗?”

  4. 3.35Verum, id quod multo tute ipse fatebere maius

    关系从句 id quod... 以同位语的方式提前修饰随后出现的赌注 pocula fagina(山毛榉木杯)。fatebere 是第二人称单数将来时异态动词 fateberis 的异体形式。

  5. 3.54sensibus haec imis... reponas

    受到前一行中限制性副词 tantum(“只需”)的引导,现在时虚拟语气 reponas 表示委婉的命令或请求:“请将此事深藏。”

翻译:Gemini 3.5 Flash(2026-05-22 发布)urn:cts:latinLit:phi0690.phi001.humanitext-lat2:3.1-3.56