← 泰伦提乌斯

兄弟

§71-141

德美亚的控诉与米基奥对儿子的袒护

米基奥刚结束关于其教育理念的独白,愤怒的德美亚便前来控诉埃斯基努斯的暴力闯入行为。米基奥为年轻人的行为辩护,主张宽容对待,并提议两人各自专心管教其中一个儿子。

显示 ▾
显示
译文
字体
AI ↗
← 上一节下一节 →
71

​Si sperat fore clam1 rursum ad ingenium redit.

如果他期望事情能隐瞒下去,他就又会回到原本的性情。

​Ille quem beneficio adiungas ex animo facit;

你用恩惠拉拢过来的人,他是真心实意去做的;

​Studet par referre: praesens absensque idem erit.

他渴望予以回报:你在与不在,他都是一个样。

​Hoc patrium est, potius consuefacere filium

这才是做父亲的本分,宁可让儿子习惯于

75

​Sua sponte recte facere quam alieno metu.

自愿地行事正确,而不是出于对别人的恐惧。

​Hoc pater ac dominus interest:2 hoc qui nequit,

在这一点上,父亲和主人有别:无法做到这一点的人,

​Fateatur nescire imperare liberis.

就承认自己不懂得如何管教自由的儿女吧。

​Sed estne hic ipsus de quo agebam? et certe is est.

不过,这不就是我刚才说的那个人吗?确实是他。

​Nescio quid tristem video: credo iam ut solet

我看他不知为何满脸愁容:我想他现在又要像往常一样

80

​Iurgabit. Salvum te advenire, Demea,

争吵了。德美亚,我们很高兴

​Gaudemus.

你平安归来。

​Ehem, opportune: te ipsum quaerito.

哎呀,来得正好:我正找你呢。

​Quid tristis es?

你为什么发愁?

​Rogas me, ubi nobis Aeschinus

你问我?当我们的埃斯基努斯

​Siet, quid tristis ego sim?

处于这种状况时,我为什么发愁?

​Dixine hoc fore?

没说错吧,这事迟早会发生?

​Quid fecit?

他做了什么?

​Quid ille fecerit? quem neque pudet

他做了什么?他这个人对任何事都既不感到羞耻,

85

​Quicquam; nec metuit quemquam; neque legem putat

也不惧怕任何人,也不认为有任何法律

​Tenere se ullam: nam illa quae antehac facta sunt

能约束他:因为在此之前所发生的事,

​Omitto: modo quid designavit!

我就不提了:刚才他干了什么好事!

​Quidnam id est?

那到底是什么事?

​Fores effregit atque in aedes irruit

他砸开大门,闯入别人的

​Alienas: ipsum dominum atque omnem familiam

住宅:把主人自己和所有的奴隶

90

​Mulcavit usque ad mortem: eripuit mulierem

揍得奄奄一息:抢走了那个他所爱的

​Quam amabat. Clamant omnes indignissime

女人。所有人都在愤怒地叫嚷着,说这是最无耻的

​Factum esse. Hoc advenienti quot mihi, Micio,

恶行。我一到这里,有多少人,米基奥,

​Dixere! in ore est omni populo. Denique,

对我这么说!这已经成了所有人的口头禅。总之,

​Si conferendum exemplum est, non fratrem videt

如果有必要对比榜样,他难道看不见自己的弟弟

95

​Rei dare operam, ruri esse parcum ac sobrium?

致力于家业,在乡下过着节俭而清醒的生活吗?

​Nullum huius simile factum. Haec quum illi, Micio,

弟弟绝没有做出过类似的事情。米基奥,我跟你说这些,

​Dico tibi dico: tu illum corrumpi sinis.

是在对你说:是你放任他被毁掉的。

​Homine imperito nunquam quicquam iniustius,

没有什么比无知的人更不公道的了,

​Qui nisi quod ipse fecit nihil rectum putat.

他除了自己做过的事,认为什么都不对。

100

​Quorsum istuc?

这话怎么说?

​Quia tu Demea haec male iudicas.

因为你,德美亚,对这些事情判断错误。

​Non est flagitium, mihi crede, adolescentulum

相信我,年轻人

​Scortari neque potare; non est; neque fores

寻花问柳、饮酒纵欲并不是什么罪过,绝对不是;砸开

​Effringere. Haec si neque ego neque tu fecimus,

大门也不是。如果这些事你我当年都没有做过,

​Non siit egestas facere nos. Tu nunc tibi

那是因为贫困不容许我们去做。难道你现在要把

105

​Id laudi ducis quod tum fecisti inopia?

当年因贫困而没做这些事,当成你自己的骄傲吗?

​Iniurium est; nam si esset unde id fieret,

这不公平;因为如果有钱可以做这些,

​Faceremus: et tu illum tuum, si esses homo,

我们当时也会做的:而你,如果你还是个通情达理的人,

​Sineres3 nunc facere, dum per aetatem licet,

现在趁他年龄还允许,也会放手让你那个儿子去做的,

​Potius quam, ubi te exspectatum eiecisset foras,

而不至于等到他盼着你死而把你赶出家门之后,

110

​Alieniore aetate post faceret tamen.

在更不合适的年纪最终还是会去做。

​Pro Iupiter! tu homo adigis me ad insaniam.

凭着朱庇特起誓!你这家伙简直要逼疯我。

​Non est flagitium, facere haec adolescentulum?

年轻人做出这些事,难道不是罪过吗?

​Ah,

哎呀,

​Ausculta: ne me obtundas de hac re saepius.

听我说:别再为了这事一遍遍地烦我了。

​Tuum filium dedisti adoptandum mihi:

你把你的儿子交给我收养:

115

​Is meus est factus: si quid peccat Demea,

他成了我的儿子:如果他犯了什么错,德美亚,

​Mihi peccat: ego illi maximam partem feram.

他是得罪了我:我会承担最大部分的费用。

​Obsonat, potat, olet unguenta; de meo.

他大吃大喝、纵酒、浑身散发香水味;这都花我的钱。

​Amat; a me argentum dabitur dum erit commodum:

他谈恋爱;只要方便,钱就由我来出:

​Ubi non erit fortasse excludetur foras.

等不方便的时候,也许他就会被拒之门外。

120

​Fores effregit; restituentur: discidit

他砸了门,门会被修好:他撕破了

​Vestem; resarcietur. Est, Dis gratia,

衣服,衣服会被补好。感谢神明,

​Et unde haec fiant, et adhuc non molesta sunt.

我有这些开销的来源,而且目前还不成负担。

​Postremo aut desine, aut cedo quemvis arbitrum:

最后,要么你别再烦我,要么随便找个裁判:

​Te plura in hac re peccare ostendam.​Hei mihi!

我会证明,在这件事上你错得更多。

125

​Pater esse disce ab illis qui vere sciunt.

唉!

​Natura tu illi pater es, consiliis ego.

去向那些真正懂得的人学习如何做父亲吧。

​Tun consulis quicquam?

按天性你是他的父亲,按指导我是。

​Ah, si pergis abiero.

你指导什么?

​Sicine agis?

哎呀,如果你再这样,我就走了。

​An ego toties de eadem re audiam?

难道我要为了同一件事听你啰嗦这么多次吗?

​Curae est mihi.

我是在替他操心。

​Et mihi curae est: verum Demea

我也在操心:但,德美亚,

130

​Curemus aequam uterque partem: tu alterum,

让我们各自操心平等的一半:你管你的那一个,

​Ego item alterum; nam ambos curare propemodum

我同样管我的这一个;因为两个人都去操心,几乎就是

​Reposcere illum est quem dedisti.

把你已经给出去的孩子要回来。

​Ah, Micio.

唉,米基奥。

​Mihi sic videtur.

在我看来就是这样。

​Quid istic?4 tibi si istic placet,

随你便吧!如果你喜欢那样,

​Profundat, perdat, pereat: nihil ad me attinet.

让他去挥霍、败家、毁灭吧:与我毫不相干。

135

​Iam si verbum unum posthac—

从今以后,如果我再说一个字——

​Rursum, Demea,

德美亚,你又

​Irascere?

发火了?

​An non credis? repeto quem dedi?

难道你不相信?我是要把我已经给出去的孩子要回来吗?

​Aegre est: alienus non sum: si obsto, hem, desino.

真是痛心:我不是外人:如果我碍事了,好,我闭嘴。

​Unum vis curem; curo; et est Dis gratia

你希望我只管好一个,我管;感谢神明,

​Quum ita ut volo est. Iste tuus ipse sentiet

他正如我所愿。你那一个,他自己会明白的,

140

​Posterius—nolo in illum gravius dicere.

迟早——我不想对他口出恶言。

​Nec nihil neque omnia haec sunt quae dicit; tamen

他的这些话,既非毫无根据,也非完全正确;然而

语法注4 条
  1. 71fore clam

    "fore" 是 "esse" 的缩写式将来不定式(即 futurus esse)。它构成了依赖于 "sperat" 的对格代不定式结构,其中省略了主格对格(如 "id"),意为“如果他期望这件事会保密下去”。"clam" 在此用作副词。

  2. 76Hoc pater ac dominus interest

    "hoc" 在此用作表示关系或限制的对格/夺格(意为“在这一点上”)。"pater ac dominus" 是 "interest" 的主语,该动词在此作为表示“有区别”的个人称动词使用,而非无人称用法。

  3. 107si esses homo, sineres

    使用虚拟式未完成过去时("esses... sineres")构成的违背现在事实的条件句。含意为“如果你是个(通情达理的)人,你就会放手去做了(但实际上你没有)”。此处 "homo" 指“有同理心或通情达理的人”。

  4. 133bQuid istic?

    罗马喜剧中常见的口语惯用语,用于说话者放弃争论或向对方妥协时。意为“既然如此,那就随你便吧!”或“好啦,就这样吧!”表示让步。

翻译:Gemini 3.5 Flash(2026-05-22 发布)・修订记录(1 处,最近 2026-09-21)
  • 2026-09-21 AI校阅 — 原文 1 处
urn:cts:latinLit:phi0134.phi006.humanitext-lat2:71-141