- 底本
- Terence. Publii Terentii Comoediae Sex. Parry, Edward St. John, editor. London: Whittaker and Co.; George Bell, 1857.
- 翻译
- AI 生成(gemini-3.5-flash) — 机器翻译,可能包含错误
- 语言
- 日本語 · English · 简体中文 · 한국어
- CTS URN
- urn:cts:latinLit:phi0134.phi006.humanitext-lat2:production-70
- 输出
- Humanitext Reader · reader.humanitext.ai · 2026-10-27
在泰伦提乌斯喜剧《兄弟》的前言中,作者驳斥了关于抄袭及与显贵合著的指控;接着,居住在城里、性格温和的老人米基奥登场,开始其独白,并将自己宽容的养育方式与他那严厉的兄弟德美亚进行对比。
ADELPHI. ACTA LUDIS FUNEBRIBUS AEMILII PAULLI QUOS FECERE Q. FABIUS MAXIMUS, P. CORNELIUS AFRICANUS. EGERE L. ATTILIUS PRAENESTINUS, MINUTIUS PROTHIMUS. MODOS FECIT FLACCUS CLAUDII, TIBIIS SARRANIS. FACTA GRAECA MENANDRU L. ANICIO M. CORNELIO COSS.
《兄弟》。在上演于路奇乌斯·埃米利乌斯·保卢斯的葬礼竞技会,由昆图斯·法比乌斯·马克西穆斯与普布利乌斯·科尔内利乌斯·阿非利加努斯主办。由路奇乌斯·阿提利乌斯·普莱内斯蒂努斯与米努提乌斯·普罗提穆斯主演。克劳狄乌斯的奴隶弗拉库斯作曲,以萨拉(推罗)长笛伴奏。改编自米南德的希腊原作。时值执政官路奇乌斯·阿尼奇乌斯与马克斯·科尔内利乌斯任内。
POSTQUAM Poëta sensit scripturam suam
诗人既然察觉到自己的作品
Ab iniquis observari, et adversarios
正受到心怀恶意者的监视,且对手们
Rapere in peiorem partem quam acturi sumus,1
将我们即将上演的剧作歪曲为更坏的意思,
Indicio de se ipse erit;2 vos eritis iudices
他自己将成为关于自己的证人;而你们将是裁判,
Laudine an vitio duci id factum oporteat.
判断这一行为应当被归为荣誉还是过错。
Synapothnescontes Diphili comoedia est.
《同死者》是狄菲卢斯的喜剧。
Eam Commorientes Plautus fecit fabulam.
普劳图斯曾将该剧改编为戏剧《同死者》。
In Graeca adolescens est qui lenoni eripuit
在希腊原作中,有一位青年在剧的开头
Meretricem in prima fabula. Eum Plautus locum
从皮条客那里夺走了一个妓女。普劳图斯将那一幕
Reliquit integrum: eum hic locum sumpsit sibi
完好地保留了下来;而这位作者则将那一幕收录
In Adelphos; verbum de verbo expressum extulit.
在《兄弟》中,逐字逐句地将其翻译并展现了出来。
Eam nos acturi sumus novam: pernoscite
我们即将把它作为一部新剧上演;请仔细端详,
Furtumne factum existimetis, an locum
你们是认为这是一起剽窃行为,还是认为这是一幕
Reprehensum qui praeteritus negligentia est.3
因疏忽而被遗漏、如今被重新找回的场景。
Nam quod isti dicunt malevoli, homines nobiles
因为至于那些心怀恶意者所说的,显贵人物
Eum adiutare, assidueque una scribere;
在协助他,并经常与他一同写作;
Quod illi maledictum vehemens esse existimant
尽管他们认为这是一种严厉的诽谤,
Eam laudem hic ducit maximam, quum illis placet
本剧作者却将其视为极大的赞美,因为他取悦了那些
Qui vobis universis et populo placent;
同样取悦了你们全体和人民的人;
Quorum opera in bello, in otio, in negotio,
他们的协助,无论是在战争中、闲暇里还是公务上,
Suo quisque tempore usus est sine superbia.
每个人都在各自需要的时候享用过,且他们毫无傲慢之态。
Dehinc ne exspectetis argumentum fabulae:
从今往后,请不要期待剧本的梗概:
Senes qui primi venient ii partem aperient;
最先登场的长者们会透露一部分;
In agendo partem ostendent. Facite, aequanimitas
在演出过程中他们会展现一部分。愿你们的公正态度
Poëtae ad scribendum augeat industriam.
能增加诗人写作的积极性。
Storax—Non rediit hac nocte a coena Aeschinus,
斯托拉克斯!——埃斯基努斯今晚没有从晚宴上回来,
Neque servulorum quisquam qui adversum ierant.4
那些前去迎接他的年轻奴隶也一个都没回来。
Profecto hoc vere dicunt: si absis uspiam,
确实,人们这话说的很对:如果你出门在外,
Aut ubi si cesses, evenire ea satius est
或者在某处耽搁了,那么发生以下这些事倒还更好:
Quae in te uxor dicit et quae in animo cogitat
即一个愤怒的妻子对你的责骂和在心里对你的揣想,
Irata quam illa quae parentes propitii.
也好过那些慈爱的父母(为你担惊受怕)所想的事情。
Uxor si cesses aut te amare cogitat,
妻子的话,如果你耽搁了,她要么认为你恋爱了,
Aut tete amari, aut potare, aut animo obsequi;
要么认为你被爱着,要么在喝酒,要么在寻欢作乐;
Et tibi bene esse soli quum sibi sit male.
并且认为只有你一个人过得快活,而她自己却在受苦。
Ego quia non rediit filius quae cogito, et
而我呢,因为儿子没回来,我想了些什么,
Quibus nunc sollicitor rebus! ne aut ille alserit,
现在又在为何事焦虑啊!生怕他受了凉,
Aut uspiam ceciderit, aut perfregerit
或者在什么地方摔倒了,或者摔断了
Aliquid. Vah, quemquamne hominem in animum instituere5 aut
骨头。唉!怎么会有人在心里确立
Parare quod sit carius quam ipse est sibi?
或准备起一个比自己对自己还要珍贵的东西呢?
Atqui ex me hic non natus est, sed ex fratre. Is adeo
可是,这孩子并不是我生的,而是我兄弟生的。他
Dissimili studio est iam inde ab adolescentia.
确实从小时候起就有着完全不同的志趣。
Ego hanc clementem vitam urbanam atque otium
我追求的是这温和的城市生活与清闲,
Secutus sum; et, quod fortunatum isti putant,
而且,正如人们认为幸运的那样,
Uxorem numquam habui. Ille contra haec omnia:
我从未娶妻。而他则与这一切相反:
Ruri agere vitam; semper parce ac duriter
在乡下生活;总是过得极其节俭和艰苦;
Se habere: uxorem duxit; nati filii
他娶了妻子,生了两个
Duo: inde ego hunc maiorem adoptavi mihi;
儿子:从中我收养了这个大儿子;
Eduxi a parvulo; habui, amavi pro meo;
从小把他抚养大;视如己出,疼爱他;
In eo me oblecto; solum id est carum mihi.
在他身上我找到了乐趣;只有他是我的心头肉。
Ille ut item contra me habeat facio sedulo:
我尽心竭力使他也同样这样对待我:
Do, praetermitto: non necesse habeo omnia
我给予,我宽容:我不认为有必要事事
Pro meo iure agere. Postremo alii clanculum
凭我的特权行事。最后,其他年轻人瞒着父亲
Patres quae faciunt, quae fert adolescentia,
所做的事,以及青春期所带来的那些行为,
Ea ne me celet consuefeci filium;
我已让我的儿子习惯于不瞒着我;
Nam qui mentiri aut fallere insuerit patrem, aut
因为凡是习惯于对父亲撒谎或欺骗,或者
Audebit, tanto magis audebit caeteros.
胆敢这样做的人,他就更胆敢这样对待其他人。
Pudore et liberalitate liberos
我相信,用羞耻心和宽容体贴来约束孩子,
Retinere satius esse credo quam metu.
比用恐惧来约束更为妥当。
Haec fratri mecum non convenient neque placent.
这些观点我与我兄弟意见不合,他也不喜欢这些。
Venit ad me saepe clamitans, "Quid agis, Micio?
他经常来到我面前大喊大叫:“你在干什么,米基奥?
Cur perdis adolescentem nobis? cur amat?
你为什么要把我们的年轻人毁掉?他为什么要谈恋爱?
Cur potat? cur tu his rebus sumtum suggeris?
他为什么要喝酒?你为什么要为这些事情提供资金?
Vestitu nimio indulges; nimium ineptus es."
你让他穿得过于华丽,你太愚蠢了。”
Nimium ipse est durus praeter aequumque et bonum:
他自己也太严厉了,超出了公平与善良的界限:
Et errat longe mea quidem sententia
至少依我之见,他犯了大错,
Qui imperium credat6 gravius esse aut stabilius
竟然相信那依靠暴力建立的权威,会比
Vi quod fit quam illud quod amicitia adiungitur.
那凭借友谊建立的权威更为庄重或稳固。
Mea sic est ratio, et sic animum induco meum:
我的原则是这样的,我也这样说服自己的内心:
Malo coactus qui suum officium facit
因害怕惩罚而履行职责的人,
Dum id rescitum iri credit tantisper cavet:
只要他认为事情会被发现,他就只在那个期间保持警惕;
- 3peiorem partem quam acturi sumus
短语 rapere in peiorem partem 是一个惯用表达,意为“(作最坏的解释)歪曲”。在关系从句 quam acturi sumus(我们即将上演的)中,先行词(大概是 fabulam)被省略了,而关系代词则承担了它的宾格。
- 4indicio de se ipse erit
indicio 是表示目的或结果的与格(双重与格中的一个,也称作表语性与格),与主句动词 erit 结合,构成类似于双重与格的结构,意为“他自己将成为关于自己的证言(证据)”。
- 14reprehensum qui praeteritus negligentia est
reprehensum 是动词 reprehendo(回收、救出、重新拾起)的完成被动分词。在此处并非指“受到谴责”,而是指“(收回被普劳图斯因疏忽而遗漏的部分)”。它受到关系从句 qui... est 的修饰。
- 27adversum ierant
短语 adversum ire(或作 adversus ire)带有一个省略的、指代埃斯基努斯(主人)的与格,是当时的家庭生活惯用表达,意为“(去外出地点)迎接、接(主人)回家”。
- 38quemquamne hominem in animum instituere
此处使用了“宾格/主格加不定式”结构(quemquam hominem ... instituere aut parare)来表达感叹或愤慨的疑问。句尾附着词 -ne 带有强烈的不解和叹息:“怎么会有人在心里确立……!”
- 66qui imperium credat
关系代词 qui 引导的从句中动词使用虚拟语气 credat,是因为这里属于特征性关系从句(relative clause of characteristic),表示“会相信……的那种人”,而非指代具体某人的事实性描述。
翻译:Gemini 3.5 Flash(2026-05-22 发布)・修订记录(2 处,最近 2026-09-21)
- 2026-09-21 AI校阅 — 译文 2 处
