← 泰伦提乌斯

兄弟

§685-745

米基翁应允婚事与德美亚的愤慨

埃斯基努斯因自己的过错感到愧疚,但在得到米基翁允许他娶那姑娘的承诺后欣喜万分。与此同时,四处寻找米基翁的德美亚出现,激烈地斥责埃斯基努斯与公民姑娘的新丑闻,而米基翁则平淡地接受了事实,并将人生比作掷骰子以从容应对。

显示 ▾
显示
译文
字体
AI ↗
← 上一节下一节 →
685

​Et me tui pudet.1

埃斯基努斯:我对您感到十分愧疚。

​Credo hercle; nam ingenium novi tuum

米基翁:凭着赫拉克勒斯起誓,我相信;因为我知道你的天性

​Liberale: sed vereor ne indiligens nimium sies.

是高尚的:但我担心你太过于疏忽大意了。

​In qua civitate tandem te arbitrare vivere?

请问,你以为自己生活在什么样的国家里?

​Virginem vitiasti quam te ius non fuerat tangere.

你玷污了一个你原本无权触碰的年轻姑娘。

​Iam id peccatum primum magnum; magnum, at humanum tamen.

现在,这确实是第一个重大的过错;虽然重大,但也是人之常情。

690

​Fecere alii saepe item boni: at postquam id evenit, cedo

其他优秀的人也常常这样做。但是,在那件事发生之后,告诉我,

​Numquid circumspexti? aut numquid tute prospexti tibi,

你可曾四下打量过?或者你可曾亲自为自己作过什么打算,

​Quid fieret, qua fieret? si te ipsum mihi puduit dicere,

考虑会发生什么、该如何解决?如果你自己不好意思对我说,

​Qua resciscerem? Haec dum dubitas menses abierunt decem.

我又该如何得知呢?在你犹豫不决的时候,十个月已经过去了。

​Prodidisti et te, et illam miseram, et gnatum, quod quidem in te fuit.

你背叛了你自己,也背叛了那个可怜的姑娘,还有那个孩子,在你能做到的范围内。

695

​Quid? credebas dormienti haec tibi confecturos Deos,

怎么?你以为神明会在你睡觉的时候为你把这些事办妥,

​Et illam sine tua opera in cubiculum iri deductum2 domum?

而且她无需你的努力,就会被带进你家中的洞房吗?

​Nolim ceterarum rerum te socordem eodem modo.

我不希望你在其他事情上也是这般怠惰。

​Bono animo es: duces uxorem hanc.

振作起来:你要娶这个姑娘为妻。

​Hem.

埃斯基努斯:啊?

​Bono animo es, inquam.

米基翁:我说,振作起来。

​Pater,

埃斯基努斯:父亲,

​Obsecro, non ludis tu nunc me?

求求您,您现在不是在拿我寻开心吧?

​Ego te? quamobrem?

米基翁:我拿你?凭什么?

​Nescio;

埃斯基努斯:我不知道;

700

​Nisi quia tam misere hoc esse cupio verum eo vereor magis.

只是因为我如此迫切地希望这是真的,所以才越发感到害怕。

​Abi domum, ac Deos comprecare ut uxorem arcessas: abi.

米基翁:回家去吧,向神明祈祷,把你的妻子迎娶过来:去吧。

​Quid? iam uxorem?

埃斯基努斯:什么?现在就迎娶妻子?

​Iam.

米基翁:现在。

​Iam?

埃斯基努斯:现在吗?

​Iam, quantum potest.

米基翁:现在,越快越好。

​Di me, pater,

埃斯基努斯:父亲,愿所有

​Omnes oderint ni magis3 te quam oculos nunc amo meos.

神明都憎恨我,如果我现在不爱您胜过爱我自己的双眼。

​Quid? quam illam?

米基翁:什么?胜过爱她吗?

​Aeque.

埃斯基努斯:一样爱。

​Perbenigne.

米基翁:真是太有孝心了。

​Quid? ille ubi est Milesius?

埃斯基努斯:那么,那个米利都人在哪里?

705

​Abiit; periit; navem adscendit. Sed cur cessas?

米基翁:走了;消失了;上船了。但你为什么还磨蹭?

​Abi pater:

埃斯基努斯:去吧,父亲:

​Tu potius Deos comprecare; nam tibi eos certo scio,

您去向神明祈祷吧;因为我确信神明

​Quo vir melior multo es quam ego, obtemperaturos magis.

会更听您的话,因为您是比我好得多的人。

​Ego eo intro ut quae opus sunt parentur: tu fac ut dixi, si sapis.

米基翁:我进去了,好把该准备的东西准备好:你要是聪明的话,就照我说的办。

​Quid hoc est negoti! Hoc est patrem esse? aut hoc est filium esse?

埃斯基努斯:这是怎么一回事!这就是做父亲的吗?或者这就是做儿子的吗?

710

​Si frater aut sodalis esset, qui magis morem gereret?

即使是兄弟或挚友,又怎能更加顺从我呢?

​Hic non amandus? hicine non gestandus in sinu est? hem!

难道不该爱这个人吗?难道不该把他捧在心坎上吗?啊!

​Itaque adeo magnam mili iniecit sua commoditate curam

因此,他用他的体贴让我背负了极大的忧虑,

​Ne forte imprudens faciam quod nolit: sciens cavebo.

唯恐我无意中做了他不乐见的事:我会留神注意的。

​Sed cesso ire intro ne morae meis nuptiis egomet siem?

但我为何还不进去,免得我自己耽误了自己的婚礼呢?

715

​Defessus sum ambulando. Ut, Syre, te cum tua

德美亚:走得累死了。西鲁斯,愿伟大的朱庇特

​Monstratione magnus perdat Iupiter!

连同你那指路把你们都消灭掉!

​Perreptavi usque omne oppidum: ad portam, ad lacum:

我几乎爬遍了整个城镇:去过城门,去过水池:

​Quo non? neque illic fabrica ulla erat, neque fratrem homo

哪里没去过?那里根本没有什么作坊,也没有人

​Vidisse se aibat quisquam: nunc vero domi

说看见过我兄弟:不过现在,我决定在家里

720

​Certum obsidere est usque donec redierit.

一直死守着,直到他回来。

​Ibo, illis dicam nullam esse in nobis moram.

米基翁:我去告诉她们,我们这边没有任何耽搁。

​Sed eccum ipsum: te iamdudum quaero, Micio.

德美亚:但他就在那儿:我找你很久了,米基翁。

​Quidnam?

米基翁:什么事?

​Fero alia flagitia ad te ingentia

德美亚:我给你带来了那个“好”青年

​Boni illius adolescentis.

另一桩巨大的罪行。

​Ecce autem!

米基翁:瞧瞧,又来了!

​Nova;

德美亚:新罪行;

725

​Capitalia.

极其严重的罪行。

​Ohe, iam.

米基翁:行了,够了。

​Nescis qui vir sit.

德美亚:你不知道他是怎样的人。

​Scio.

米基翁:我知道。

​O stulte, tu de psaltria me somnias

德美亚:噢,愚蠢的人,你梦见我是在谈论

​Agere: hoc peccatum in virginem est civem.

那个琴女:这桩罪行是针对一个身为公民的年轻姑娘。

​Scio.

米基翁:我知道。

​Oho, scis et patere?

德美亚:哦,你知道还容忍?

​Quidni patiar?

米基翁:为什么不容忍?

​Dic mihi,

德美亚:告诉我,

​Non clamas? non insanis?

你不大喊大叫吗?你不发疯吗?

​Non. Malim quidem—

米基翁:不。我甚至宁愿——

730

​Puer natus est.

德美亚:孩子已经出生了。

​Di bene vertant!

米基翁:愿神明保佑一切顺利!

​Virgo nihil habet.

德美亚:姑娘一无所有。

​Audivi.

米基翁:我听说了。

​Et ducenda indotata est?

德美亚:而且必须在没有嫁妆的情况下娶她?

​Scilicet.

米基翁:当然。

​Quid nunc futurum est?

德美亚:现在该怎么办?

​Id enim quod res ipsa fert:

米基翁:那就顺应事态本身的发展吧:

​Illinc huc transferetur virgo.

把姑娘从那边接过来。

​O Iupiter!

德美亚:噢,朱庇特!

​Istocine pacto oportet?

难道应该用那种方式吗?

​Quid faciam amplius?

米基翁:我还能多做什么?

735

​Quid facias? Si non ipsa re istuc tibi dolet,

德美亚:还能做什么?如果事情本身不能让你感到痛心,

​Simulare certe est hominis.4

至少装作痛心也是做人应有的表现。

​Quin iam virginem

米基翁:不,我已经把那姑娘

​Despondi; res composita est; fiunt nuptiae:

定下了婚约;事情办妥了;婚礼正在举行:

​Demsi metum omnem: haec magis sunt hominis.

我消除了一切担忧:这更是一个人应有的表现。

​Caeterum,

德美亚:不过,

​Placet tibi factum, Micio?

米基翁,这件做成的事你满意吗?

​Non, si queam

米基翁:不,如果我能

740

​Mutare: nunc, quum non queo, aequo animo fero.

改变它的话;但现在,既然我无法改变,我就坦然接受。

​Ita vita est hominum quasi quum ludas tesseris:

人的生活就像玩掷骰子一样:

​Si illud quod maxime opus est iactu non cadit,

如果扔出来的不是最需要的点数,

​Illud quod cecidit forte id arte ut corrigas.

那就必须用技巧去修正偶然出现的点数。

​Corrector! Nempe tua arte viginti minae

德美亚:修正者!想必凭借你的“技巧”,二十个米纳

745

​Pro psaltria periere; quae, quantum potest,

为了那个琴女而打水漂了;而她,越快越好——

语法注4 条
  1. 685me tui pudet

    此处展现了无人称动词 pudet(羞愧)的特殊格支配用法:感到羞愧的主体用宾格(me),而引起羞愧的对象或原因用属格(tui)。意为“我对您感到十分愧疚”。

  2. 696iri deductum

    这是被动未来不定式结构,由宾格目的苏平(supine)形式(deductum)与无人称被动不定式 iri(动词 eo 的被动现在不定式)结合而成。在带宾格的不定式结构中(主语为宾格的 illam),表示未来被动的意义(即“她将被带入”)。

  3. 703ni magis

    誓言构文(Di me... oderint ni...的一部分),字面意思是“如果我不……愿所有的神明都憎恨我”。通过带有 ni(相当于 nisi)的条件从句,强烈地肯定了说话者对父亲的爱(即“我爱您更甚于我的双眼”)。

  4. 736hominis

    作表语使用的特征属格(表示“是……的特征”或“符合……的身分”)。此处表示“(即使只是假装痛苦)也是一个(有教养、有同情心的)人应有的表现”。

翻译:Gemini 3.5 Flash(2026-05-22 发布)・修订记录(1 处,最近 2026-09-21)
  • 2026-09-21 AI校阅 — 译文 1 处
urn:cts:latinLit:phi0134.phi006.humanitext-lat2:685-745