- 底本
- Terence. Publii Terentii Comoediae Sex. Parry, Edward St. John, editor. London: Whittaker and Co.; George Bell, 1857.
- 翻译
- AI 生成(gemini-3.5-flash) — 机器翻译,可能包含错误
- 语言
- 日本語 · English · 简体中文 · 한국어
- CTS URN
- urn:cts:latinLit:phi0134.phi006.humanitext-lat2:685-745
- 输出
- Humanitext Reader · reader.humanitext.ai · 2026-10-27
埃斯基努斯因自己的过错感到愧疚,但在得到米基翁允许他娶那姑娘的承诺后欣喜万分。与此同时,四处寻找米基翁的德美亚出现,激烈地斥责埃斯基努斯与公民姑娘的新丑闻,而米基翁则平淡地接受了事实,并将人生比作掷骰子以从容应对。
Et me tui pudet.1
埃斯基努斯:我对您感到十分愧疚。
Credo hercle; nam ingenium novi tuum
米基翁:凭着赫拉克勒斯起誓,我相信;因为我知道你的天性
Liberale: sed vereor ne indiligens nimium sies.
是高尚的:但我担心你太过于疏忽大意了。
In qua civitate tandem te arbitrare vivere?
请问,你以为自己生活在什么样的国家里?
Virginem vitiasti quam te ius non fuerat tangere.
你玷污了一个你原本无权触碰的年轻姑娘。
Iam id peccatum primum magnum; magnum, at humanum tamen.
现在,这确实是第一个重大的过错;虽然重大,但也是人之常情。
Fecere alii saepe item boni: at postquam id evenit, cedo
其他优秀的人也常常这样做。但是,在那件事发生之后,告诉我,
Numquid circumspexti? aut numquid tute prospexti tibi,
你可曾四下打量过?或者你可曾亲自为自己作过什么打算,
Quid fieret, qua fieret? si te ipsum mihi puduit dicere,
考虑会发生什么、该如何解决?如果你自己不好意思对我说,
Qua resciscerem? Haec dum dubitas menses abierunt decem.
我又该如何得知呢?在你犹豫不决的时候,十个月已经过去了。
Prodidisti et te, et illam miseram, et gnatum, quod quidem in te fuit.
你背叛了你自己,也背叛了那个可怜的姑娘,还有那个孩子,在你能做到的范围内。
Quid? credebas dormienti haec tibi confecturos Deos,
怎么?你以为神明会在你睡觉的时候为你把这些事办妥,
Et illam sine tua opera in cubiculum iri deductum2 domum?
而且她无需你的努力,就会被带进你家中的洞房吗?
Nolim ceterarum rerum te socordem eodem modo.
我不希望你在其他事情上也是这般怠惰。
Bono animo es: duces uxorem hanc.
振作起来:你要娶这个姑娘为妻。
Hem.
埃斯基努斯:啊?
Bono animo es, inquam.
米基翁:我说,振作起来。
Pater,
埃斯基努斯:父亲,
Obsecro, non ludis tu nunc me?
求求您,您现在不是在拿我寻开心吧?
Ego te? quamobrem?
米基翁:我拿你?凭什么?
Nescio;
埃斯基努斯:我不知道;
Nisi quia tam misere hoc esse cupio verum eo vereor magis.
只是因为我如此迫切地希望这是真的,所以才越发感到害怕。
Abi domum, ac Deos comprecare ut uxorem arcessas: abi.
米基翁:回家去吧,向神明祈祷,把你的妻子迎娶过来:去吧。
Quid? iam uxorem?
埃斯基努斯:什么?现在就迎娶妻子?
Iam.
米基翁:现在。
Iam?
埃斯基努斯:现在吗?
Iam, quantum potest.
米基翁:现在,越快越好。
Di me, pater,
埃斯基努斯:父亲,愿所有
Omnes oderint ni magis3 te quam oculos nunc amo meos.
神明都憎恨我,如果我现在不爱您胜过爱我自己的双眼。
Quid? quam illam?
米基翁:什么?胜过爱她吗?
Aeque.
埃斯基努斯:一样爱。
Perbenigne.
米基翁:真是太有孝心了。
Quid? ille ubi est Milesius?
埃斯基努斯:那么,那个米利都人在哪里?
Abiit; periit; navem adscendit. Sed cur cessas?
米基翁:走了;消失了;上船了。但你为什么还磨蹭?
Abi pater:
埃斯基努斯:去吧,父亲:
Tu potius Deos comprecare; nam tibi eos certo scio,
您去向神明祈祷吧;因为我确信神明
Quo vir melior multo es quam ego, obtemperaturos magis.
会更听您的话,因为您是比我好得多的人。
Ego eo intro ut quae opus sunt parentur: tu fac ut dixi, si sapis.
米基翁:我进去了,好把该准备的东西准备好:你要是聪明的话,就照我说的办。
Quid hoc est negoti! Hoc est patrem esse? aut hoc est filium esse?
埃斯基努斯:这是怎么一回事!这就是做父亲的吗?或者这就是做儿子的吗?
Si frater aut sodalis esset, qui magis morem gereret?
即使是兄弟或挚友,又怎能更加顺从我呢?
Hic non amandus? hicine non gestandus in sinu est? hem!
难道不该爱这个人吗?难道不该把他捧在心坎上吗?啊!
Itaque adeo magnam mili iniecit sua commoditate curam
因此,他用他的体贴让我背负了极大的忧虑,
Ne forte imprudens faciam quod nolit: sciens cavebo.
唯恐我无意中做了他不乐见的事:我会留神注意的。
Sed cesso ire intro ne morae meis nuptiis egomet siem?
但我为何还不进去,免得我自己耽误了自己的婚礼呢?
Defessus sum ambulando. Ut, Syre, te cum tua
德美亚:走得累死了。西鲁斯,愿伟大的朱庇特
Monstratione magnus perdat Iupiter!
连同你那指路把你们都消灭掉!
Perreptavi usque omne oppidum: ad portam, ad lacum:
我几乎爬遍了整个城镇:去过城门,去过水池:
Quo non? neque illic fabrica ulla erat, neque fratrem homo
哪里没去过?那里根本没有什么作坊,也没有人
Vidisse se aibat quisquam: nunc vero domi
说看见过我兄弟:不过现在,我决定在家里
Certum obsidere est usque donec redierit.
一直死守着,直到他回来。
Ibo, illis dicam nullam esse in nobis moram.
米基翁:我去告诉她们,我们这边没有任何耽搁。
Sed eccum ipsum: te iamdudum quaero, Micio.
德美亚:但他就在那儿:我找你很久了,米基翁。
Quidnam?
米基翁:什么事?
Fero alia flagitia ad te ingentia
德美亚:我给你带来了那个“好”青年
Boni illius adolescentis.
另一桩巨大的罪行。
Ecce autem!
米基翁:瞧瞧,又来了!
Nova;
德美亚:新罪行;
Capitalia.
极其严重的罪行。
Ohe, iam.
米基翁:行了,够了。
Nescis qui vir sit.
德美亚:你不知道他是怎样的人。
Scio.
米基翁:我知道。
O stulte, tu de psaltria me somnias
德美亚:噢,愚蠢的人,你梦见我是在谈论
Agere: hoc peccatum in virginem est civem.
那个琴女:这桩罪行是针对一个身为公民的年轻姑娘。
Scio.
米基翁:我知道。
Oho, scis et patere?
德美亚:哦,你知道还容忍?
Quidni patiar?
米基翁:为什么不容忍?
Dic mihi,
德美亚:告诉我,
Non clamas? non insanis?
你不大喊大叫吗?你不发疯吗?
Non. Malim quidem—
米基翁:不。我甚至宁愿——
Puer natus est.
德美亚:孩子已经出生了。
Di bene vertant!
米基翁:愿神明保佑一切顺利!
Virgo nihil habet.
德美亚:姑娘一无所有。
Audivi.
米基翁:我听说了。
Et ducenda indotata est?
德美亚:而且必须在没有嫁妆的情况下娶她?
Scilicet.
米基翁:当然。
Quid nunc futurum est?
德美亚:现在该怎么办?
Id enim quod res ipsa fert:
米基翁:那就顺应事态本身的发展吧:
Illinc huc transferetur virgo.
把姑娘从那边接过来。
O Iupiter!
德美亚:噢,朱庇特!
Istocine pacto oportet?
难道应该用那种方式吗?
Quid faciam amplius?
米基翁:我还能多做什么?
Quid facias? Si non ipsa re istuc tibi dolet,
德美亚:还能做什么?如果事情本身不能让你感到痛心,
Simulare certe est hominis.4
至少装作痛心也是做人应有的表现。
Quin iam virginem
米基翁:不,我已经把那姑娘
Despondi; res composita est; fiunt nuptiae:
定下了婚约;事情办妥了;婚礼正在举行:
Demsi metum omnem: haec magis sunt hominis.
我消除了一切担忧:这更是一个人应有的表现。
Caeterum,
德美亚:不过,
Placet tibi factum, Micio?
米基翁,这件做成的事你满意吗?
Non, si queam
米基翁:不,如果我能
Mutare: nunc, quum non queo, aequo animo fero.
改变它的话;但现在,既然我无法改变,我就坦然接受。
Ita vita est hominum quasi quum ludas tesseris:
人的生活就像玩掷骰子一样:
Si illud quod maxime opus est iactu non cadit,
如果扔出来的不是最需要的点数,
Illud quod cecidit forte id arte ut corrigas.
那就必须用技巧去修正偶然出现的点数。
Corrector! Nempe tua arte viginti minae
德美亚:修正者!想必凭借你的“技巧”,二十个米纳
Pro psaltria periere; quae, quantum potest,
为了那个琴女而打水漂了;而她,越快越好——
- 685me tui pudet
此处展现了无人称动词 pudet(羞愧)的特殊格支配用法:感到羞愧的主体用宾格(me),而引起羞愧的对象或原因用属格(tui)。意为“我对您感到十分愧疚”。
- 696iri deductum
这是被动未来不定式结构,由宾格目的苏平(supine)形式(deductum)与无人称被动不定式 iri(动词 eo 的被动现在不定式)结合而成。在带宾格的不定式结构中(主语为宾格的 illam),表示未来被动的意义(即“她将被带入”)。
- 703ni magis
誓言构文(Di me... oderint ni...的一部分),字面意思是“如果我不……愿所有的神明都憎恨我”。通过带有 ni(相当于 nisi)的条件从句,强烈地肯定了说话者对父亲的爱(即“我爱您更甚于我的双眼”)。
- 736hominis
作表语使用的特征属格(表示“是……的特征”或“符合……的身分”)。此处表示“(即使只是假装痛苦)也是一个(有教养、有同情心的)人应有的表现”。
翻译:Gemini 3.5 Flash(2026-05-22 发布)・修订记录(1 处,最近 2026-09-21)
- 2026-09-21 AI校阅 — 译文 1 处
