- 底本
- Terence. Publii Terentii Comoediae Sex. Parry, Edward St. John, editor. London: Whittaker and Co.; George Bell, 1857.
- 翻译
- AI 生成(gemini-3.5-flash) — 机器翻译,可能包含错误
- 语言
- 日本語 · English · 简体中文 · 한국어
- CTS URN
- urn:cts:latinLit:phi0134.phi006.humanitext-lat2:438-510
- 输出
- Humanitext Reader · reader.humanitext.ai · 2026-10-27
德美亚从他的老朋友赫吉欧那里得知了一个令人震惊的消息:他的儿子埃斯基努斯玷污并使一名自由民少女怀孕,现在却企图抛弃她。赫吉欧强烈要求德美亚和他的家族承担起符合其高贵身份的道德责任。
Sed quis illic est procul quem video? estne hic Hegio,
德美亚:但那在远处我看见的人是谁?莫非是赫吉欧,
Tribulis noster? si satis cerno, is hercle est: vah,
德美亚:我们的同区人?如果我没看错,凭着赫拉克勒斯起誓,确实是他。啊,
Homo amicus nobis iam inde a puero. Di boni!
德美亚:一个从孩提时代起就一直是我们的朋友的人。良善的神明啊!
Nae illiusmodi1 iam nobis magna civium
德美亚:真的,如今在我们这里,那种类型的公民
Penuria est: homo antiqua virtute ac fide.
德美亚:是大大匮乏的:一个具有古风德行和诚信的人。
Haud cito mali quid ortum ex hoc sit publice.
德美亚:从他身上绝不会轻易产生危害公众的事。
Quam gaudeo ubi etiam huius generis reliquias
德美亚:当我看到即使是这种人的遗存
Restare video! Ah, vivere etiam nunc libet.
德美亚:仍然留存时,我是多么高兴!啊,即使现在也让人想活下去了。
Opperiar hominem hic, ut salutem et conloquar.
德美亚:我要在这里等他,以便向他问候并交谈。
Pro Di immortales, facinus indignum, Geta.
赫吉欧:噢,不朽的神明啊,多么不体面的恶行,盖塔。
Quid narras?
盖塔:您说什么?
Sic est factum.
盖塔:事情就是这样发生的。
Ex illan familia
赫吉欧:竟然从那个家族
Tam illiberale facinus esse ortum? O Aeschine,
赫吉欧:产生了如此卑劣的恶行?噢,埃斯基努斯,
Pol haud paternum istuc dedisti.2
赫吉欧:凭着波鲁克斯起誓,你做这事可一点都不像你父亲。
Videlicet
德美亚:(旁白)显然,
De psaltria hac audivit: id illi nunc dolet
德美亚:(旁白)他听说了关于这个琴女的事:这事现在让那个
Alieno: pater is nihili pendit. Hei mihi!
德美亚:(旁白)局外人感到痛苦;而他的父亲却根本不放在心上。唉,我真命苦!
Utinam hic prope adesset alicubi, atque audiret haec.
德美亚:(旁白)但愿兄长就在这附近的某个地方,并且能听到这些话。
Nisi facient quae illos aequum est, haud sic auferent.
赫吉欧:除非他们做他们应当做的事,否则不能就这样蒙混过去。
In te spes omnis, Hegio, nobis sita est.
盖塔:赫吉欧,我们所有的希望都寄托在您身上了。
Te solum habemus: tu es patronus, tu parens:
盖塔:我们只有您了:您是我们的保护者,您是我们的父亲:
Ille tibi moriens nos commendavit senex.
盖塔:那位死去的老人在临终时把我们托付给了您。
Si deseris tu, periimus.
盖塔:如果您抛弃我们,我们就完了。
Cave dixeris.3
赫吉欧:千万别这么说。
Neque faciam, neque me satis pie posse arbitror.
赫吉欧:我既不会这么做,也认为自己不能在不失虔诚(本分)的情况下这样做。
Adibo. Salvere Hegionem plurimum
德美亚:我上前去。向赫吉欧致以最诚挚的
Iubeo.4
德美亚:问候。
Te quaerebam ipsum. Salve Demea.
赫吉欧:我正要找你呢。你好,德美亚。
Quid autem?
德美亚:不过,出什么事了?
Maior filius tuus Aeschinus,
赫吉欧:你的大儿子埃斯基努斯,
Quem fratri adoptandum dedisti, neque boni
赫吉欧:就是你送给兄弟收养的那个孩子,既没有尽到好人的职责,
Neque liberalis functus officium est viri.
赫吉欧:也没有尽到一个体面人应尽的本分。
Quid istuc est?
德美亚:那是什么事?
Nostrum amicum noras Simulum
赫吉欧:你认识我们的朋友西穆鲁斯,
Atque aequalem?
赫吉欧:也就是我们的同龄人吧?
Quidni?
德美亚:怎么不认识?
Filiam eius virginem
赫吉欧:他玷污了
Vitiavit.
赫吉欧:他那身为处女的女儿。
Hem!
德美亚:天哪!
Mane; nondum audisti, Demea,
赫吉欧:等一下;德美亚,你还没听到
Quod est gravissimum.
赫吉欧:最严重的部分呢。
An quid est etiam amplius?
德美亚:难道还有更严重的事吗?
Vero amplius; nam hoc quidem ferendum aliquo modo est:
赫吉欧:确实更严重;因为那件事(玷污处女)好歹还能以某种方式容忍:
Persuasit nox, amor, vinum, adolescentia:
赫吉欧:是黑夜、爱情、美酒和青春唆使了他;
Humanum est. Ubi scit factum, ad matrem virginis
赫吉欧:这是人之常情。当他知道事情发生后,他自己主动来到处女的母亲面前,
Venit ipsus ultro lacrimans, orans, obsecrans,
赫吉欧:流着泪,祈求着,哀请着,
Fidem dans, iurans se illam ducturum domum.
赫吉欧:许下诺言,发誓要娶她过门。
Ignotum est; tacitum est; creditum est. Virgo ex eo
赫吉欧:他被宽恕了;这事被隐瞒了;他被信任了。那姑娘因为那次
Compressu gravida facta est: mensis hic decimus est.
赫吉欧:结合而怀孕了:现在是第十个月了。
Ille bonus vir nobis psaltriam, si Dis placet,
赫吉欧:而那位“大好人”,天知道,
Paravit quicum vivat, illam deserit.
赫吉欧:竟然为自己准备了一个同居的琴女,把那姑娘抛弃了。
Pro certon tu istaec dicis?
德美亚:你这话当真吗?
Mater virginis
赫吉欧:姑娘的母亲
In medio est; ipsa virgo; res ipsa: hic Geta
赫吉欧:就在现场;姑娘自己也是;事实本身也是。此外这里的盖塔,
Praeterea, ut captus est servorum5 non malus
赫吉欧:以奴隶的能力而言,不算坏,
Neque iners, alit illas: solus omnem familiam
赫吉欧:也不懒惰,是他养活了她们:他独自一人支撑着
Sustentat: hunc abduce, vinci; quaere rem.
赫吉欧:整个家庭。你把他带走,绑起来,查明事实吧。
Immo hercle extorque, nisi ita factum est, Demea.
盖塔:没错,凭着赫拉克勒斯起誓,德美亚,如果事实不是这样,就把我送去严刑拷打吧。
Postremo non negabit: coram ipsum cedo.
赫吉欧:总之,他不会否认的:带他当面对质。
Pudet: nec quid agam neque quid huic respondeam
德美亚:(旁白)真丢脸:我既不知道该怎么做,也不知道该怎么回答他,
Scio.
德美亚:(旁白)不知道。
Miseram me, differor doloribus.
索斯特拉塔:(在屋里)可怜的我啊,我快被阵痛折磨死了。
Iuno Lucina, fer opem: serva me, obsecro.
索斯特拉塔:朱诺·卢基娜,请赐予援助:求求您救救我。
Hem.
赫吉欧:哎呀。
Numnam illa quaeso parturit?
德美亚:请问,莫非她要分娩了?
Certe Hegio.
盖塔:确实如此,赫吉欧。
Hem.
赫吉欧:哎呀。
Illaec fidem nunc vestram implorat, Demea:
赫吉欧:德美亚,她现在正祈求着你们的信义:
Quod vos vis cogit, id voluntate impetret.6
赫吉欧:让那件法律将会强迫你们做的事,由你们自愿履行吧。
Haec primum ut fiant Deos quaeso ut vobis decet:
赫吉欧:我首先向神明祈求,愿这些事能以适合你们的方式实现;
Sin aliter animus vester est, ego, Demea,
赫吉欧:但如果你们的心意并非如此,德美亚,
Summa vi defendam hanc atque illum mortuum.
赫吉欧:我将竭尽全力保护她和那位逝者。
Mihi cognatus erat: una a pueris parvulis
赫吉欧:他是我的亲戚:我们从小到大
Sumus educti; una semper militiae et domi
赫吉欧:都是一起长大的;无论在军中还是在家里,我们总是在一起;
Fuimus; paupertatem una pertulimus gravem.
赫吉欧:我们一起忍受了沉重的贫困。
Quapropter nitar, faciam, experiar, denique
赫吉欧:因此我将努力、践行、尝试,总之,
Animam relinquam potius quam illas deseram.
赫吉欧:我宁可舍弃生命,也不会抛弃她们。
Quid mihi respondes?
赫吉欧:你回答我什么?
Fratrem conveniam, Hegio:
德美亚:我去见见我兄弟,赫吉欧:
Is quod mihi de hac re dederit consilium id sequar.
德美亚:在这件事上,无论他给我什么建议,我都将遵循。
Sed Demea hoc tu facito, cum animo cogites
赫吉欧:但是德美亚,你要做到这一点,请在心中想一想
Quam vos facillime agitis, quam estis maxime
赫吉欧:你们生活得多么舒适,你们是多么
Potentes, dites, fortunati, nobiles,
赫吉欧:有权势、富有、幸运、显贵;
Tam maxime vos aequo animo aequa noscere
赫吉欧:因此,如果你们想要被视为诚实的人,
Oportet, si vos vultis perhiberi probos.
赫吉欧:你们就更应该以公平的心态去承认公平的事。
Redito: fient quae fieri aequum est omnia.
赫吉欧:回去吧;所有应当做的事都会被做好。
Decet te facere. Geta duc me intro ad Sostratam.
赫吉欧:你这样做是合宜的。盖塔,带我进去见索斯特拉塔。
Non me indicente haec fiunt. Utinam hic sit modo
德美亚:事情正如我所预言的那样发生。但愿这事能
Defunctum: verum nimia illaec licentia
德美亚:就此结束;但是那种过分的放纵,
Profecto evadet in aliquod magnum malum.
德美亚:终究会演变成某种巨大的灾难。
- 441illiusmodi
包含名词 modus 属格的 illiusmodi 作为具有形容词功能的性质属格(genitivus qualitatis)修饰 civium,意为“那样的”。
- 450haud paternum istuc dedisti
动词 dedisti(dare)在此不作“给予”解,而作“做出(行为)、犯下”解;paternum 具有副词性质,意为“你做这事绝不符合父亲的身份”。
- 458bCave dixeris
cavere 的祈使式 cave 后接虚拟式完成时 dixeris,是拉丁语中省去 ne 的标准否定命令(禁止)句式,意为“不要这样说”。
- 460Salvere Hegionem plurimum iubeo
短语 salvere iubere(接宾格)在字面上是“命令(某人)保持健康”,是拉丁语中表示“向某人问候、祝愿某人安好”的典型宾格加不定式(AcI)惯用表达。
- 480ut captus est servorum
短语 ut captus est(接属格)是一个限定性的惯用表达,意为“根据……的能力(度量、局限)来看”,在此意为“在奴隶这一身份的能力范围内”。
- 490Quod vos vis cogit, id voluntate impetret
关系从句 quod vos vis cogit(“力量[vis]强迫你们[vos]做的事”)的先行词是主句中的 id。impetret 是表示愿望或劝告的现在虚拟式,意在促使他们自觉履行本应由法律强制力执行的事。
