- 底本
- Terence. Publii Terentii Comoediae Sex. Parry, Edward St. John, editor. London: Whittaker and Co.; George Bell, 1857.
- 翻译
- AI 生成(gemini-3.5-flash) — 机器翻译,可能包含错误
- 语言
- 日本語 · English · 简体中文 · 한국어
- CTS URN
- urn:cts:latinLit:phi0134.phi005.humanitext-lat2:656-721b
- 输出
- Humanitext Reader · reader.humanitext.ai · 2026-10-27
潘皮卢斯表达了与妻子离婚的意愿,但拉凯斯和菲迪普斯围绕新生外孙的抚养问题展开争论。拉凯斯愤怒地怀疑潘皮卢斯企图重投情妇巴姬丝的怀抱,最终两位父亲决定召见巴姬丝以解决问题。
Aut se esse mecum nuptam, satis certo scio
潘皮卢斯:或者说,如果她认为自己与我结为夫妻,我完全可以确信,
Non me clam haberet quod celasse intelligo.1
她绝不会向我隐瞒我明知她隐瞒了的事情。
Nunc quum eius alienum esse a me animum sentiam,
现在,既然我感觉到她的心已经与我疏远,
Nec conventurum inter nos posthac esse arbitror,
且我认为今后我们之间不会再和睦相处,
Quamobrem reducam?
那我为什么还要接她回来呢?
Mater quod suasit sua
菲迪普斯:年轻的女子做了
Adolescens mulier fecit: mirandumne id est?
她自己母亲劝说的事:这有什么可奇怪的吗?
Censen te posse reperire ullam mulierem
你以为你能找到任何一个没有过错的女人吗?
Quae careat culpa? an quia non delinquunt viri?
还是说,因为男人就不犯错?
Vosmet videte iam, Lache et tu Pamphile,
拉凯斯,还有你,潘皮卢斯,现在你们自己看着办吧,
Remissane opus sit vobis redductan domum.2
是需要让她留在娘家,还是接回夫家。
Uxor quid faciat in manu non est mea:
我女儿会怎么做并不在我的掌控之中;
Neutra in re vobis difficultas a me erit.
无论哪种情况,我都不会给你们制造困难。
Sed quid faciemus puero?
拉凯斯:但是孩子该怎么办?
Ridicule rogas:
菲迪普斯:你问得真可笑:
Quicquid futurum est, huic suum reddas scilicet,
不管将来如何,你当然要把他自己的孩子还给他,
Ut alamus nostrum.
以便我们抚养我们自己的后代。
Quem ipse neglexit pater
潘皮卢斯:(父亲自己都遗弃的孩子,
Ego alam?
难道要我来抚养吗?)
Quid dixti? Eho, an non alemus, Pamphile?
拉凯斯:你说了什么?喂,难道我们不抚养吗,潘皮卢斯?
Prodemus quaeso potius? Quae haec amentia est?
我求求你,难道反而要遗弃他吗?这是什么疯狂的想法?
Enimvero prorsus iam tacere non queo;
确实,我现在完全无法再保持沉默了;
Nam cogis ea quae nolo ut praesente hoc loquar.
因为你强迫我在他面前说出我不愿意说的话。
Ignarum censes tuarum lacrimarum esse me?
你以为我不知道你的眼泪背后的原因吗?
Aut quid sit id quod sollicitere ad hunc modum?
或者你这样焦虑的原因是什么?
Primum hanc ubi dixti causam, te propter tuam
起初,当你给出这个理由,说因为你
Matrem non posse habere hanc uxorem domi,
母亲的缘故,你无法把这个妻子留在家里时,
Pollicita est ea se concessuram ex aedibus.
她便许诺她会搬出这所房子。
Nunc postquam ademtam hanc quoque tibi causam vides;
现在,在你看到这个理由也从你那里被拿走之后,
Puer quia clam te est natus nactus alteram es.
因为孩子是在你不知情的情况下出生的,你又找到了另一个借口。
Erras, tui animi si me esse ignarum putas.
如果你以为我不知道你的心思,你就错了。
Aliquando tandem huc animum ut adiungas tuum,
为了让你最终有一天能把心收回来放到这里,
Quam longum spatium amandi amicam tibi dedi!
我给了你多么长的时间去爱你的情妇!
Sumtus quos fecisti in eam quam animo aequo tuli!
你花在她身上的费用,我又是多么平心静气地容忍了!
Egi atque oravi tecum uxorem ut duceres.
我曾向你恳求并劝说你娶妻。
Tempus dixi esse; impulsu duxisti meo:
我说时候到了;在我的促使下你娶了妻:
Quae tum obsecutus mihi fecisti ut decuerat;
那时,你顺从了我,做了体面的事;
Nunc animum rursum ad meretricem induxti tuum:
现在你又把心转向了那个妓女:
Cui tu obsecutus facis huic adeo iniuriam:
你顺从她,从而对这妻子犯下了极大的不义:
Nam in eandem vitam te revolutum denuo
因为我看到你又重新堕回到了
Video esse.
以前的那种生活之中。
Mene?
潘皮卢斯:我?
Te ipsum. Et facis iniuriam,
拉凯斯:正是你。而且你在制造不和的虚假借口,
Quum fingis falsas causas ad discordiam,
好在你把这个目击者赶走之后,
Ut cum illa vivas, testem hanc quum abs te amoveris;3
去和那个女人生活在一起,你这就是在作恶;
Sensitque adeo uxor; nam ei causa alia quae fuit
而且你的妻子也确实察觉到了;否则她
Quamobrem abs te abiret?
离开你还有什么别的理由?
Plane hic divinat; nam id est.
潘皮卢斯:(他完全猜中了;因为事实就是如此。)
Dabo iusiurandum nihil esse istorum tibi.
我可以向您发誓,这些事情绝无此事。
Ah,
拉凯斯:啊,
Reduc uxorem: aut quamobrem non opus sit cedo.
接回你的妻子:否则,告诉我为什么不需要接她回来。
Non est nunc tempus.
潘皮卢斯:现在不是时候。
Puerum accipias; nam is quidem
拉凯斯:把孩子领过去;因为他确实
In culpa non est: post de matre videro.
没有任何过错:至于他母亲的事,我以后会看着办的。
Omnibus modis miser sum; nec quid agam scio;
潘皮卢斯:我真是千方百计地痛苦;我不知道该怎么办;
Tot me nunc rebus miserum concludit pater.
父亲现在用这么多的事情把可怜的我逼入绝境。
Abibo hinc, praesens quando promoveo parum;
我还是离开这里吧,既然我留在这里也无济于事;
Nam puerum iniussu, credo, non tollent meo;4
因为我相信,没有我的许可,他们是不会领养这个孩子的;
Praesertim in ea re quum sit mihi adiutrix socrus.
特别是在这件事上,我丈母娘还是我的同盟。
Fugis? hem, nec quicquam certi respondes mihi?
拉凯斯:你逃跑吗?哼,你对我连个明确的答复都没有?
Num tibi videtur esse apud sese? Sine.
您看他像是神志清醒的样子吗?随他去吧。
Puerum, Phidippe, mihi cedo; ego alam.
菲迪普斯,把孩子交给我;我来抚养。
Maxime.
菲迪普斯:十分愿意。
Non mirum fecit uxor si hoc aegre tulit.
如果他的妻子为此感到难过,这也并不奇怪。
Amarae mulieres sunt: non facile haec ferunt.
女人是心胸狭隘的:她们不能轻易容忍这些事情。
Propterea haec ira est: nam ipsa narravit mihi.
因此才有了这股怨气:因为她自己亲口对我说的。
Id ego hoc praesente tibi nolebam dicere,
当着他的面,我本来不想对您说这话,
Neque ei credebam primo; nunc vero palam est.
起初我也不相信她;但现在事情很明显了。
Nam omnino abhorrere animum huic video a nuptiis.
因为我看到他的心完全厌弃了这桩婚事。
Quid ergo agam, Phidippe? quid das consili?
拉凯斯:那么,我该怎么办呢,菲迪普斯?您有什么建议?
Quid agas? Meretricem hanc primum adeundam censeo.
菲迪普斯:该怎么办?我认为首先应该去找这个妓女。
Oremus; accusemus; gravius denique
让我们哀求她,指责她,最后,
Minitemur, si cum illo habuerit rem postea.
如果她以后还跟他有来往,就严厉地威胁她。
Faciam ut mones. Eho, puer, curre ad Bacchidem hanc
拉凯斯:我会照您建议的去做。喂,孩子,跑到我们邻居那个巴姬丝那里去:
Vicinam nostram: huc evoca verbis meis;
以我的名义把她叫到这里来;
Et te oro porro in hac re adiutor sis mihi.
我还请求您,在这件事上继续做我的帮手。
Ah,
菲迪普斯:啊,
- 657Non me clam haberet quod celasse intelligo.
clam habere 属于双宾语结构,意为“对(某人,宾格)隐瞒(某事,宾格)”。此处 quod 是省略了先行词的关系代词,充当 celasse(完成时主动不定式,省略了逻辑主语 eam)的宾语。整句意为“她绝不会向我隐瞒我明知她隐瞒了的事情”。
- 665Remissane opus sit vobis redductan domum.
非人称句型 opus est 连用夺格表示“需要……”。这里使用被动完成分词的夺格形式 remissa(送回娘家)和 redducta(接回夫家,因附着疑问小词 -ne 而写为 redductan),以此表示选择性疑问:“是有必要让她留在娘家,还是接她回家”。
- 694testem hanc quum abs te amoveris
testem 作为宾格 hanc(此女,即妻子菲鲁美娜)的同格语或宾语补足语(“将此女作为目击者/监视者”)。quum amoveris(完成时虚拟式或将来完成时)引导带有条件意味的时间从句:“一旦你把这个目击者赶走”。
- 704Nam puerum iniussu, credo, non tollent meo
动词 tollent(源自 tollere,字面意为“抱起”)指的是罗马人通过从地上抱起新生儿来“承认并抚养”自己孩子的社会习俗。iniussu meo(“未经我的允许”)是夺格副词短语,潘皮卢斯断定,如果没有他本人的同意,其他人是无法抚养这个孩子的。
翻译:Gemini 3.5 Flash(2026-05-22 发布)
- 中于 2026-05-24 由 Gemini 3.5 Flash 重新翻译
