← 泰伦提乌斯

婆母

§656-721b

潘皮卢斯的拒绝与传唤巴姬丝的决定

潘皮卢斯表达了与妻子离婚的意愿,但拉凯斯和菲迪普斯围绕新生外孙的抚养问题展开争论。拉凯斯愤怒地怀疑潘皮卢斯企图重投情妇巴姬丝的怀抱,最终两位父亲决定召见巴姬丝以解决问题。

显示 ▾
显示
译文
字体
AI ↗
← 上一节下一节 →
656

​Aut se esse mecum nuptam, satis certo scio

潘皮卢斯:或者说,如果她认为自己与我结为夫妻,我完全可以确信,

​Non me clam haberet quod celasse intelligo.1

她绝不会向我隐瞒我明知她隐瞒了的事情。

​Nunc quum eius alienum esse a me animum sentiam,

现在,既然我感觉到她的心已经与我疏远,

​Nec conventurum inter nos posthac esse arbitror,

且我认为今后我们之间不会再和睦相处,

660

​Quamobrem reducam?

那我为什么还要接她回来呢?

​Mater quod suasit sua

菲迪普斯:年轻的女子做了

​Adolescens mulier fecit: mirandumne id est?

她自己母亲劝说的事:这有什么可奇怪的吗?

​Censen te posse reperire ullam mulierem

你以为你能找到任何一个没有过错的女人吗?

​Quae careat culpa? an quia non delinquunt viri?

还是说,因为男人就不犯错?

​Vosmet videte iam, Lache et tu Pamphile,

拉凯斯,还有你,潘皮卢斯,现在你们自己看着办吧,

665

​Remissane opus sit vobis redductan domum.2

是需要让她留在娘家,还是接回夫家。

​Uxor quid faciat in manu non est mea:

我女儿会怎么做并不在我的掌控之中;

​Neutra in re vobis difficultas a me erit.

无论哪种情况,我都不会给你们制造困难。

​Sed quid faciemus puero?

拉凯斯:但是孩子该怎么办?

​Ridicule rogas:

菲迪普斯:你问得真可笑:

​Quicquid futurum est, huic suum reddas scilicet,

不管将来如何,你当然要把他自己的孩子还给他,

670

​Ut alamus nostrum.

以便我们抚养我们自己的后代。

​Quem ipse neglexit pater

潘皮卢斯:(父亲自己都遗弃的孩子,

​Ego alam?

难道要我来抚养吗?)

​Quid dixti? Eho, an non alemus, Pamphile?

拉凯斯:你说了什么?喂,难道我们不抚养吗,潘皮卢斯?

​Prodemus quaeso potius? Quae haec amentia est?

我求求你,难道反而要遗弃他吗?这是什么疯狂的想法?

​Enimvero prorsus iam tacere non queo;

确实,我现在完全无法再保持沉默了;

​Nam cogis ea quae nolo ut praesente hoc loquar.

因为你强迫我在他面前说出我不愿意说的话。

675

​Ignarum censes tuarum lacrimarum esse me?

你以为我不知道你的眼泪背后的原因吗?

​Aut quid sit id quod sollicitere ad hunc modum?

或者你这样焦虑的原因是什么?

​Primum hanc ubi dixti causam, te propter tuam

起初,当你给出这个理由,说因为你

​Matrem non posse habere hanc uxorem domi,

母亲的缘故,你无法把这个妻子留在家里时,

​Pollicita est ea se concessuram ex aedibus.

她便许诺她会搬出这所房子。

680

​Nunc postquam ademtam hanc quoque tibi causam vides;

现在,在你看到这个理由也从你那里被拿走之后,

​Puer quia clam te est natus nactus alteram es.

因为孩子是在你不知情的情况下出生的,你又找到了另一个借口。

​Erras, tui animi si me esse ignarum putas.

如果你以为我不知道你的心思,你就错了。

​Aliquando tandem huc animum ut adiungas tuum,

为了让你最终有一天能把心收回来放到这里,

​Quam longum spatium amandi amicam tibi dedi!

我给了你多么长的时间去爱你的情妇!

685

​Sumtus quos fecisti in eam quam animo aequo tuli!

你花在她身上的费用,我又是多么平心静气地容忍了!

​Egi atque oravi tecum uxorem ut duceres.

我曾向你恳求并劝说你娶妻。

​Tempus dixi esse; impulsu duxisti meo:

我说时候到了;在我的促使下你娶了妻:

​Quae tum obsecutus mihi fecisti ut decuerat;

那时,你顺从了我,做了体面的事;

​Nunc animum rursum ad meretricem induxti tuum:

现在你又把心转向了那个妓女:

690

​Cui tu obsecutus facis huic adeo iniuriam:

你顺从她,从而对这妻子犯下了极大的不义:

​Nam in eandem vitam te revolutum denuo

因为我看到你又重新堕回到了

​Video esse.

以前的那种生活之中。

​Mene?

潘皮卢斯:我?

​Te ipsum. Et facis iniuriam,

拉凯斯:正是你。而且你在制造不和的虚假借口,

​Quum fingis falsas causas ad discordiam,

好在你把这个目击者赶走之后,

​Ut cum illa vivas, testem hanc quum abs te amoveris;3

去和那个女人生活在一起,你这就是在作恶;

695

​Sensitque adeo uxor; nam ei causa alia quae fuit

而且你的妻子也确实察觉到了;否则她

​Quamobrem abs te abiret?

离开你还有什么别的理由?

​Plane hic divinat; nam id est.

潘皮卢斯:(他完全猜中了;因为事实就是如此。)

​Dabo iusiurandum nihil esse istorum tibi.

我可以向您发誓,这些事情绝无此事。

​Ah,

拉凯斯:啊,

​Reduc uxorem: aut quamobrem non opus sit cedo.

接回你的妻子:否则,告诉我为什么不需要接她回来。

​Non est nunc tempus.

潘皮卢斯:现在不是时候。

​Puerum accipias; nam is quidem

拉凯斯:把孩子领过去;因为他确实

700

​In culpa non est: post de matre videro.

没有任何过错:至于他母亲的事,我以后会看着办的。

​Omnibus modis miser sum; nec quid agam scio;

潘皮卢斯:我真是千方百计地痛苦;我不知道该怎么办;

​Tot me nunc rebus miserum concludit pater.

父亲现在用这么多的事情把可怜的我逼入绝境。

​Abibo hinc, praesens quando promoveo parum;

我还是离开这里吧,既然我留在这里也无济于事;

​Nam puerum iniussu, credo, non tollent meo;4

因为我相信,没有我的许可,他们是不会领养这个孩子的;

705

​Praesertim in ea re quum sit mihi adiutrix socrus.

特别是在这件事上,我丈母娘还是我的同盟。

​Fugis? hem, nec quicquam certi respondes mihi?

拉凯斯:你逃跑吗?哼,你对我连个明确的答复都没有?

​Num tibi videtur esse apud sese? Sine.

您看他像是神志清醒的样子吗?随他去吧。

​Puerum, Phidippe, mihi cedo; ego alam.

菲迪普斯,把孩子交给我;我来抚养。

​Maxime.

菲迪普斯:十分愿意。

​Non mirum fecit uxor si hoc aegre tulit.

如果他的妻子为此感到难过,这也并不奇怪。

710

​Amarae mulieres sunt: non facile haec ferunt.

女人是心胸狭隘的:她们不能轻易容忍这些事情。

​Propterea haec ira est: nam ipsa narravit mihi.

因此才有了这股怨气:因为她自己亲口对我说的。

​Id ego hoc praesente tibi nolebam dicere,

当着他的面,我本来不想对您说这话,

​Neque ei credebam primo; nunc vero palam est.

起初我也不相信她;但现在事情很明显了。

​Nam omnino abhorrere animum huic video a nuptiis.

因为我看到他的心完全厌弃了这桩婚事。

715

​Quid ergo agam, Phidippe? quid das consili?

拉凯斯:那么,我该怎么办呢,菲迪普斯?您有什么建议?

​Quid agas? Meretricem hanc primum adeundam censeo.

菲迪普斯:该怎么办?我认为首先应该去找这个妓女。

​Oremus; accusemus; gravius denique

让我们哀求她,指责她,最后,

​Minitemur, si cum illo habuerit rem postea.

如果她以后还跟他有来往,就严厉地威胁她。

​Faciam ut mones. Eho, puer, curre ad Bacchidem hanc

拉凯斯:我会照您建议的去做。喂,孩子,跑到我们邻居那个巴姬丝那里去:

720

​Vicinam nostram: huc evoca verbis meis;

以我的名义把她叫到这里来;

​Et te oro porro in hac re adiutor sis mihi.

我还请求您,在这件事上继续做我的帮手。

​Ah,

菲迪普斯:啊,

语法注4 条
  1. 657Non me clam haberet quod celasse intelligo.

    clam habere 属于双宾语结构,意为“对(某人,宾格)隐瞒(某事,宾格)”。此处 quod 是省略了先行词的关系代词,充当 celasse(完成时主动不定式,省略了逻辑主语 eam)的宾语。整句意为“她绝不会向我隐瞒我明知她隐瞒了的事情”。

  2. 665Remissane opus sit vobis redductan domum.

    非人称句型 opus est 连用夺格表示“需要……”。这里使用被动完成分词的夺格形式 remissa(送回娘家)和 redducta(接回夫家,因附着疑问小词 -ne 而写为 redductan),以此表示选择性疑问:“是有必要让她留在娘家,还是接她回家”。

  3. 694testem hanc quum abs te amoveris

    testem 作为宾格 hanc(此女,即妻子菲鲁美娜)的同格语或宾语补足语(“将此女作为目击者/监视者”)。quum amoveris(完成时虚拟式或将来完成时)引导带有条件意味的时间从句:“一旦你把这个目击者赶走”。

  4. 704Nam puerum iniussu, credo, non tollent meo

    动词 tollent(源自 tollere,字面意为“抱起”)指的是罗马人通过从地上抱起新生儿来“承认并抚养”自己孩子的社会习俗。iniussu meo(“未经我的允许”)是夺格副词短语,潘皮卢斯断定,如果没有他本人的同意,其他人是无法抚养这个孩子的。

翻译:Gemini 3.5 Flash(2026-05-22 发布)
  • 中于 2026-05-24 由 Gemini 3.5 Flash 重新翻译
urn:cts:latinLit:phi0134.phi005.humanitext-lat2:656-721b