← 泰伦提乌斯

婆母

§597-655

男婴出生的消息与拉凯斯要求接回妻子

索斯特拉塔决定搬到乡下,拉凯斯对此表示赞同,而潘皮卢斯内心却深陷纠结。随后菲迪普斯出现并透露菲鲁美娜生下了一个男婴,拉凯斯随之强硬要求潘皮卢斯必须接回妻子。

显示 ▾
显示
译文
字体
AI ↗
← 上一节下一节 →
597

​Hic video me esse invisam immerito: tempus est concedere.

索斯特拉塔:在这里,我看到自己无端地招人怨恨:是时候离开了。

​Sic optime, ut ego opinor, omnes causas praecidam omnibus;

在我看来,这样做最能切断所有人的一切借口;

​Et me hac suspicione exsolvam, et illis morem gessero.

我既能使自己摆脱这种嫌疑,也能顺从他们的心愿。

600

​Sine me obsecro hoc effugere vulgus quod male audit1 mulierum.

求求你让我避开这群名声不佳的女人吧。

​Quam fortunatus caeteris sim rebus, absque una hac foret,2

潘皮卢斯:如果没有这唯一的一件事,我在其他方面该是多么幸运啊,

​Hanc matrem habens talem, illam autem uxorem.​b Obsecro, mi Pamphile,

拥有这样一位母亲,又娶了那样一位妻子。索斯特拉塔:求求你,我的潘皮卢斯,

​Non tute incommodam rem, ut quaeque est, in animum induces pati?

难道你不能下定决心,去忍受那一件件并不如意的事情吗?

​Si caetera sunt ita ut vis, itaque ut esse ego illam existimo,

如果其他事都如你所愿,也正如我认为她所是的那样,

605

​Mi gnate, da veniam hanc mihi: reduce illam.​b Vae misero mihi!

我的孩子,答应我这个请求吧:把她接回来。潘皮卢斯:唉,我真可怜!

​Et mihi quidem! nam haec res non minus me male habet quam te, gnate mi.

索斯特拉塔:对我也是如此!因为这件事带给我的痛苦,我的孩子,一点也不比你少。

​Quem cum istoc sermonem habueris procul hinc stans accepi, uxor.

拉凯斯:妻子啊,我站在远处,听到了你和那小子之间的谈话。

​Istuc est sapere, qui ubicumque opus sit animum possis flectere;

这才是明智:无论何时需要,你都能转变心意;

​Quod faciendum sit post fortasse idem hoc nunc si feceris.

如果现在就做这件也许以后迟早要做的事。

610

​Fors fuat pol.​b Abi rus ergo hinc: ibi ego te et tu me feres.

索斯特拉塔:凭波鲁克斯发誓,但愿运气好。拉凯斯:那么,从这里去乡下吧:在那里你容忍我,我也容忍你。

​Spero ecastor.​b I ergo intro, et compone quae tecum simul

索斯特拉塔:凭卡斯托尔发誓,我正是这样期望的。拉凯斯:那么进去吧,收拾一下要和你一起

​Ferantur: dixi.​b Ita ut iubes faciam.​c Pater.

带走的东西:我已经说了。索斯特拉塔:我会照您的吩咐去做。潘皮卢斯:父亲。

​Quid vis, Pamphile?​b Hinc abire matrem? minime.​c Quid ita istuc vis?

拉凯斯:你想要什么,潘皮卢斯?潘皮卢斯:母亲要离开这里?绝对不行。拉凯斯:你为什么这么不希望如此?

​Quia de uxore incertus sum etiam quid sim facturus.​b Quid est?

潘皮卢斯:因为对于妻子,我还没决定好该怎么办。拉凯斯:你说什么?

615

​Quid vis facere nisi reducere?​b Equidem cupio; et vix contineor;

除了把她接回来,你还想做什么?潘皮卢斯:我确实渴望这样做,甚至快克制不住自己了;

​Sed non minuam meum consilium: ex usu quod est id persequar.

但我不会动摇我的决定:我要追求最有利的做法。

​Credo ea gratia concordes magis, si non reducam, fore.

我相信,如果我不接她回来,她们反而会因此更加和睦。

​Nescias. Verum id tua refert nihil3 utrum illae fecerint,

拉凯斯:这可说不准。但她们俩怎么做对你毫无关系,

​Quando haec abierit. Odiosa haec est aetas adolescentulis.

只要她(你母亲)离开了。这个年纪对年轻女子来说是讨人嫌的。

620

​E medio aequum excedere est. Postremo iam nos fabula

识相点让开是合乎情理的。总之,我们现在已经是别人茶余饭后的笑柄了,

​Sumus, Pamphile, "senex atque anus."

潘皮卢斯,“老头子和老太婆”。

​Sed video Phidippum egredi per tempus: accedamus.

不过,我看到菲迪普斯正合时宜地走出来:我们迎上去吧。

​Tibi quoque edepol iratus sum, Philumena,

菲迪普斯:凭波鲁克斯发誓,我对你也感到愤怒,菲鲁美娜,

​Graviter quidem; nam hercle abs te factum est turpiter;

确实非常愤怒;凭赫拉克勒斯发誓,你的所作所为太不像样了;

625

​Etsi tibi causa est de hac re: mater te impulit:

虽说你在这件事上也有苦衷:是你母亲唆使了你:

​Huic vero nulla est.​b Opportune te mihi,

但对她来说确实没有任何借口。拉凯斯:你出现得真及时,

​Phidippe, in ipso tempore ostendis.​b Quid est?

菲迪普斯,你在最恰当的时候出现了。菲迪普斯:怎么了?

​Quid respondebo his? aut quo pacto hoc aperiam?

潘皮卢斯:我该怎么回答他们?或者我该如何透露这事?

​Dic filiae rus concessuram hinc Sostratam:

拉凯斯:告诉你女儿,索斯特拉塔要离开这里搬到乡下去:

630

​Ne revereatur minus iam quo redeat domum.​b Ah,

好让她在回夫家时,不再有那么多顾虑。菲迪普斯:啊,

​Nullam de his rebus culpam commeruit tua:

在这些事情上,你的妻子没有受到任何指责的余地:

​A Myrrhina haec sunt mea uxore exorta omnia.

这全都是由我的妻子妙丽娜挑起来的。

​Mutatio fit: ea nos perturbat, Lache.

情况发生了变化:这把我们搞糊涂了,拉凯斯。

​Dum ne reducam, turbent porro quam velint.

潘皮卢斯:只要不让我把她接回来,他们爱怎么折腾就怎么折腾吧。

635

​Ego, Pamphile, esse inter nos, si fieri potest,

菲迪普斯:潘皮卢斯,如果可能的话,我希望我们之间

​Affinitatem hanc sane perpetuam volo:

这门姻亲关系能够长久保持下去:

​Sin est ut aliter tua siet sententia,

但如果你的想法不同,

​Accipias puerum.​b Sensit peperisse; occidi.

把孩子抱去吧。潘皮卢斯:他发现她生了孩子了;我完了。

​Puerum? quem puerum?​b Natus est nobis nepos:

拉凯斯:孩子?什么孩子?菲迪普斯:我们有了一个外孙:

640

​Nam abducta a vobis praegnas fuerat filia,

因为女儿被从你们那接走时,就已经怀有身孕,

​Neque fuisse praegnatem unquam ante hunc scivi diem.

而在今天之前,我对此一无所知。

​Bene, ita me Di ament, nuntias; et gaudeo

拉凯斯:愿神明保佑我,这真是个好消息;我很高兴

​Natum illum, et tibi illam salvam: sed quid mulieris

孩子出生了,你女儿也平安无事:但是你娶了怎样的女人

​Uxorem habes, aut quibus moratam moribus?

做妻子,或者说她有些什么脾性?

645

​Nosne hoc celatos tam diu? nequeo satis

我们竟然被隐瞒了这么久!我简直无法充分

​Quam hoc mihi videtur factum prave proloqui.

表达这事对我来说显得多么恶劣。

​Non tibi illud factum minus placet quam mihi, Lache.

菲迪普斯:拉凯斯,那件事我也和你一样不高兴。

​Etiamsi dudum fuerat ambiguum hoc mihi,

虽然就在刚才,我对此还犹豫不决,

​Nunc non est quum eam consequitur alienus puer.4

如今既然有了一个属于旁人的孩子跟随着她,就不再有什么可疑虑的了。

650

​Nulla tibi, Pamphile, hic iam consultatio est.

拉凯斯:潘皮卢斯,这下你可没有什么好权衡的了。

​Perii.​b Hunc videre saepe optabamus diem

潘皮卢斯:我完蛋了。拉凯斯:我们常常期盼看到这一天,

​Quum ex te esset aliquis qui te appellaret patrem.

当你有了骨肉能称呼你为父亲。

​Evenit: habeo gratiam Dis.​b Nullus sum.

这一天终于到了:我感谢神明。潘皮卢斯:我什么都不是了。

​Reduc uxorem, ac noli adversari mihi.

拉凯斯:接你妻子回来,别跟我作对。

655

​Pater, si ex me illa liberos vellet sibi,

潘皮卢斯:父亲,如果她是为了自己而想要我生下的孩子,

语法注4 条
  1. 600quod male audit

    动词 audio(听)与副词 male 连用,是拉丁语中的一种习惯用法,意为“名声不佳”或“被人说坏话”,具有被动意味。

  2. 601absque una hac foret

    介词 absque 接夺格,与未完成过去时虚拟式 foret(esset 的交替形式)连用,表示与过去事实相反的假设条件(“如果不是因为这唯一的一件事”),这是早期拉丁语喜剧中非常有特色的用法。

  3. 618id tua refert nihil

    非人称动词 refert(对……有关系、重要)的句法。在表示与谁有关时,不使用属格,而是使用物主形容词的阴性单数夺格形式(如 meā, tuā),因此这里使用了 tua。

  4. 649alienus puer

    菲迪普斯口中的 alienus(他人的、属于他家的)指的是该孩子属于潘皮卢斯家,而非菲迪普斯自己的家系。因为菲迪普斯坚信这个孩子是潘皮卢斯的亲生骨肉,因此他意指这个孩子理应归于潘皮卢斯家(即“他人的孩子”)。

翻译:Gemini 3.5 Flash(2026-05-22 发布)・修订记录(3 处,最近 2026-09-22)
  • 2026-09-22 AI校阅 — 原文 1 处
  • 2026-09-21 AI校阅 — 译文 2 处
urn:cts:latinLit:phi0134.phi005.humanitext-lat2:597-655