- 底本
- Terence. Publii Terentii Comoediae Sex. Parry, Edward St. John, editor. London: Whittaker and Co.; George Bell, 1857.
- 翻译
- AI 生成(gemini-3.5-flash) — 机器翻译,可能包含错误
- 语言
- 日本語 · English · 简体中文 · 한국어
- CTS URN
- urn:cts:latinLit:phi0134.phi005.humanitext-lat2:597-655
- 输出
- Humanitext Reader · reader.humanitext.ai · 2026-10-27
索斯特拉塔决定搬到乡下,拉凯斯对此表示赞同,而潘皮卢斯内心却深陷纠结。随后菲迪普斯出现并透露菲鲁美娜生下了一个男婴,拉凯斯随之强硬要求潘皮卢斯必须接回妻子。
Hic video me esse invisam immerito: tempus est concedere.
索斯特拉塔:在这里,我看到自己无端地招人怨恨:是时候离开了。
Sic optime, ut ego opinor, omnes causas praecidam omnibus;
在我看来,这样做最能切断所有人的一切借口;
Et me hac suspicione exsolvam, et illis morem gessero.
我既能使自己摆脱这种嫌疑,也能顺从他们的心愿。
Sine me obsecro hoc effugere vulgus quod male audit1 mulierum.
求求你让我避开这群名声不佳的女人吧。
Quam fortunatus caeteris sim rebus, absque una hac foret,2
潘皮卢斯:如果没有这唯一的一件事,我在其他方面该是多么幸运啊,
Hanc matrem habens talem, illam autem uxorem.b Obsecro, mi Pamphile,
拥有这样一位母亲,又娶了那样一位妻子。索斯特拉塔:求求你,我的潘皮卢斯,
Non tute incommodam rem, ut quaeque est, in animum induces pati?
难道你不能下定决心,去忍受那一件件并不如意的事情吗?
Si caetera sunt ita ut vis, itaque ut esse ego illam existimo,
如果其他事都如你所愿,也正如我认为她所是的那样,
Mi gnate, da veniam hanc mihi: reduce illam.b Vae misero mihi!
我的孩子,答应我这个请求吧:把她接回来。潘皮卢斯:唉,我真可怜!
Et mihi quidem! nam haec res non minus me male habet quam te, gnate mi.
索斯特拉塔:对我也是如此!因为这件事带给我的痛苦,我的孩子,一点也不比你少。
Quem cum istoc sermonem habueris procul hinc stans accepi, uxor.
拉凯斯:妻子啊,我站在远处,听到了你和那小子之间的谈话。
Istuc est sapere, qui ubicumque opus sit animum possis flectere;
这才是明智:无论何时需要,你都能转变心意;
Quod faciendum sit post fortasse idem hoc nunc si feceris.
如果现在就做这件也许以后迟早要做的事。
Fors fuat pol.b Abi rus ergo hinc: ibi ego te et tu me feres.
索斯特拉塔:凭波鲁克斯发誓,但愿运气好。拉凯斯:那么,从这里去乡下吧:在那里你容忍我,我也容忍你。
Spero ecastor.b I ergo intro, et compone quae tecum simul
索斯特拉塔:凭卡斯托尔发誓,我正是这样期望的。拉凯斯:那么进去吧,收拾一下要和你一起
Ferantur: dixi.b Ita ut iubes faciam.c Pater.
带走的东西:我已经说了。索斯特拉塔:我会照您的吩咐去做。潘皮卢斯:父亲。
Quid vis, Pamphile?b Hinc abire matrem? minime.c Quid ita istuc vis?
拉凯斯:你想要什么,潘皮卢斯?潘皮卢斯:母亲要离开这里?绝对不行。拉凯斯:你为什么这么不希望如此?
Quia de uxore incertus sum etiam quid sim facturus.b Quid est?
潘皮卢斯:因为对于妻子,我还没决定好该怎么办。拉凯斯:你说什么?
Quid vis facere nisi reducere?b Equidem cupio; et vix contineor;
除了把她接回来,你还想做什么?潘皮卢斯:我确实渴望这样做,甚至快克制不住自己了;
Sed non minuam meum consilium: ex usu quod est id persequar.
但我不会动摇我的决定:我要追求最有利的做法。
Credo ea gratia concordes magis, si non reducam, fore.
我相信,如果我不接她回来,她们反而会因此更加和睦。
Nescias. Verum id tua refert nihil3 utrum illae fecerint,
拉凯斯:这可说不准。但她们俩怎么做对你毫无关系,
Quando haec abierit. Odiosa haec est aetas adolescentulis.
只要她(你母亲)离开了。这个年纪对年轻女子来说是讨人嫌的。
E medio aequum excedere est. Postremo iam nos fabula
识相点让开是合乎情理的。总之,我们现在已经是别人茶余饭后的笑柄了,
Sumus, Pamphile, "senex atque anus."
潘皮卢斯,“老头子和老太婆”。
Sed video Phidippum egredi per tempus: accedamus.
不过,我看到菲迪普斯正合时宜地走出来:我们迎上去吧。
Tibi quoque edepol iratus sum, Philumena,
菲迪普斯:凭波鲁克斯发誓,我对你也感到愤怒,菲鲁美娜,
Graviter quidem; nam hercle abs te factum est turpiter;
确实非常愤怒;凭赫拉克勒斯发誓,你的所作所为太不像样了;
Etsi tibi causa est de hac re: mater te impulit:
虽说你在这件事上也有苦衷:是你母亲唆使了你:
Huic vero nulla est.b Opportune te mihi,
但对她来说确实没有任何借口。拉凯斯:你出现得真及时,
Phidippe, in ipso tempore ostendis.b Quid est?
菲迪普斯,你在最恰当的时候出现了。菲迪普斯:怎么了?
Quid respondebo his? aut quo pacto hoc aperiam?
潘皮卢斯:我该怎么回答他们?或者我该如何透露这事?
Dic filiae rus concessuram hinc Sostratam:
拉凯斯:告诉你女儿,索斯特拉塔要离开这里搬到乡下去:
Ne revereatur minus iam quo redeat domum.b Ah,
好让她在回夫家时,不再有那么多顾虑。菲迪普斯:啊,
Nullam de his rebus culpam commeruit tua:
在这些事情上,你的妻子没有受到任何指责的余地:
A Myrrhina haec sunt mea uxore exorta omnia.
这全都是由我的妻子妙丽娜挑起来的。
Mutatio fit: ea nos perturbat, Lache.
情况发生了变化:这把我们搞糊涂了,拉凯斯。
Dum ne reducam, turbent porro quam velint.
潘皮卢斯:只要不让我把她接回来,他们爱怎么折腾就怎么折腾吧。
Ego, Pamphile, esse inter nos, si fieri potest,
菲迪普斯:潘皮卢斯,如果可能的话,我希望我们之间
Affinitatem hanc sane perpetuam volo:
这门姻亲关系能够长久保持下去:
Sin est ut aliter tua siet sententia,
但如果你的想法不同,
Accipias puerum.b Sensit peperisse; occidi.
把孩子抱去吧。潘皮卢斯:他发现她生了孩子了;我完了。
Puerum? quem puerum?b Natus est nobis nepos:
拉凯斯:孩子?什么孩子?菲迪普斯:我们有了一个外孙:
Nam abducta a vobis praegnas fuerat filia,
因为女儿被从你们那接走时,就已经怀有身孕,
Neque fuisse praegnatem unquam ante hunc scivi diem.
而在今天之前,我对此一无所知。
Bene, ita me Di ament, nuntias; et gaudeo
拉凯斯:愿神明保佑我,这真是个好消息;我很高兴
Natum illum, et tibi illam salvam: sed quid mulieris
孩子出生了,你女儿也平安无事:但是你娶了怎样的女人
Uxorem habes, aut quibus moratam moribus?
做妻子,或者说她有些什么脾性?
Nosne hoc celatos tam diu? nequeo satis
我们竟然被隐瞒了这么久!我简直无法充分
Quam hoc mihi videtur factum prave proloqui.
表达这事对我来说显得多么恶劣。
Non tibi illud factum minus placet quam mihi, Lache.
菲迪普斯:拉凯斯,那件事我也和你一样不高兴。
Etiamsi dudum fuerat ambiguum hoc mihi,
虽然就在刚才,我对此还犹豫不决,
Nunc non est quum eam consequitur alienus puer.4
如今既然有了一个属于旁人的孩子跟随着她,就不再有什么可疑虑的了。
Nulla tibi, Pamphile, hic iam consultatio est.
拉凯斯:潘皮卢斯,这下你可没有什么好权衡的了。
Perii.b Hunc videre saepe optabamus diem
潘皮卢斯:我完蛋了。拉凯斯:我们常常期盼看到这一天,
Quum ex te esset aliquis qui te appellaret patrem.
当你有了骨肉能称呼你为父亲。
Evenit: habeo gratiam Dis.b Nullus sum.
这一天终于到了:我感谢神明。潘皮卢斯:我什么都不是了。
Reduc uxorem, ac noli adversari mihi.
拉凯斯:接你妻子回来,别跟我作对。
Pater, si ex me illa liberos vellet sibi,
潘皮卢斯:父亲,如果她是为了自己而想要我生下的孩子,
- 600quod male audit
动词 audio(听)与副词 male 连用,是拉丁语中的一种习惯用法,意为“名声不佳”或“被人说坏话”,具有被动意味。
- 601absque una hac foret
介词 absque 接夺格,与未完成过去时虚拟式 foret(esset 的交替形式)连用,表示与过去事实相反的假设条件(“如果不是因为这唯一的一件事”),这是早期拉丁语喜剧中非常有特色的用法。
- 618id tua refert nihil
非人称动词 refert(对……有关系、重要)的句法。在表示与谁有关时,不使用属格,而是使用物主形容词的阴性单数夺格形式(如 meā, tuā),因此这里使用了 tua。
- 649alienus puer
菲迪普斯口中的 alienus(他人的、属于他家的)指的是该孩子属于潘皮卢斯家,而非菲迪普斯自己的家系。因为菲迪普斯坚信这个孩子是潘皮卢斯的亲生骨肉,因此他意指这个孩子理应归于潘皮卢斯家(即“他人的孩子”)。
翻译:Gemini 3.5 Flash(2026-05-22 发布)・修订记录(3 处,最近 2026-09-22)
- 2026-09-22 AI校阅 — 原文 1 处
- 2026-09-21 AI校阅 — 译文 2 处
