- 底本
- Terence. Publii Terentii Comoediae Sex. Parry, Edward St. John, editor. London: Whittaker and Co.; George Bell, 1857.
- 翻译
- AI 生成(gemini-3.5-flash) — 机器翻译,可能包含错误
- 语言
- 日本語 · English · 简体中文 · 한국어
- CTS URN
- urn:cts:latinLit:phi0134.phi005.humanitext-lat2:546-596
- 输出
- Humanitext Reader · reader.humanitext.ai · 2026-10-27
菲迪普斯与妙丽娜就隐瞒生产一事发生争执,菲迪普斯愤怒地禁止将孩子带出家门。妙丽娜为女儿遭强暴的真相而暗自焦虑,索斯特拉塔则为了挽救儿子的婚姻决心搬到乡下,但遭到潘皮卢斯的极力挽留。
Id nunc res indicium haec facit quo pacto factum volueris.
菲迪普斯:现在,这一事实本身证明了你曾希望以何种方式来办成此事。
Adeon me esse pervicacem censes cui mater siem
妙丽娜:你以为我作为她的母亲,如果这段婚姻对我们有利,我还会固执到那种地步,
Ut eo essem animo, si ex usu esset nostro hoc matrimonium?
怀有那样的心思吗?
Tun prospicere, aut iudicare nostram in rem quod sit potes?
菲迪普斯:你能预见或者判断,什么才是对我们有利的吗?
Audisti ex aliquo fortasse qui vidisse eum diceret
也许你从某个自称看见过他出入于情妇家的人那里听说了这事。那又怎么样呢,
Exeuntem aut introeuntem ad amicam. Quid tum postea,
在之后,
Si modeste ac raro hoc fecit? nonne ea dissimulare nos
如果他是克制且罕见地这样做呢?我们对这些事装作不知道,难道不比
Magis humanum est quam dare operam id scire qui nos oderit?1
非要去弄清楚那些只会让他憎恨我们的事情更通情达理吗?
Nam si is posset ab ea sese derepente avellere
因为,如果他能突然斩断与那个相处了这么多年的女人的关系,我反而不会把他当成人看,
Quacum tot consuesset annos, non eum hominem ducerem,
也不会认为他是女儿足够可靠的丈夫。
Nec virum satis firmum gnatae.
妙丽娜:求求你,别管那个年轻人了,
Mitte adolescentem, obsecro,Et quae me peccasse ais. Abi: solum solus conveni.
也别管你所说我的那些过错了。去吧:你单独去见他一人。
Roga velitne an non uxorem: si est ut dicat velle se,
去问他到底还要不要妻子:如果他亲口说他想要,就把女儿还给他;
Redde; sin est autem ut nolit, recte ego consului meae.
但如果他不想要,那我为自己的女儿所作的打算就是正确的。
Si quidem ille ipse non vult, et tu sensti esse in eo, Myrrhina,
菲迪普斯:如果他自己确实不想要,而你,妙丽娜,也察觉到了错在他,
Peccatum, aderam cuius consilio ea par fuerat prospici.2
那我这个当丈夫的不是还在吗?本该由我出谋划策来预先考虑这些事情的。
Quamobrem incendor ira esse ausam facere haec te iniussu meo.
因此,我对你竟敢在未经我允许的情况下做出这些事而感到无比愤怒。
Interdico ne extulisse extra aedes puerum usquam velis.
我严厉禁止你把那个孩子带到屋外的任何地方去。
Sed ego stultior meis dictis parere hanc qui postulem.
但我居然还指望这个女人会听我的话,真是愚蠢至极。
Ibo intro, atque edicam servis ne quoquam efferri sinant.
我这就进去,命令仆人们绝不准把孩子带到任何地方去。
Nullam pol credo mulierem me miseriorem vivere;
妙丽娜:凭波鲁克斯发誓,我相信世上没有比我活得更悲惨的女人了;
Nam ut hic laturus hoc sit, si ipsam rem ut siet resciverit,
因为,如果他查明了事实真相,他将会如何承受,
Non edepol clam me est, quum hoc quod levius est tam animo iracundo tulit:
我心里清清楚楚,毕竟他连这件较轻的事情都以如此愤怒的心态来对待:
Nec qua via sententia eius possit mutari scio.
而我也想不到有什么办法能改变他的心意。
Hoc mihi unum ex plurimis miseriis reliquum fuerat malum,
在众多的不幸中,这最后一个灾难竟留给了我——
Si puerum ut tollam cogit, cuius nos qui sit nescimus pater.
如果他强迫我抚养这个孩子,而我们根本不知道他的父亲是谁。
Nam quum compressa est nata, forma in tenebris nosci non quita est;3
因为当女儿被强暴时,在黑暗中根本无法看清对方的容貌;
Neque detractum ei est quicquam qui posset post nosci qui siet.
也没有从他身上拿走任何事后可以用来辨认他身份的东西。
Ipse eripuit vi in digito quem habuit virgini abiens annulum.
反倒是他自己在离开时,强行抢走了姑娘戴在手指上的戒指。
Simul vereor Pamphilum, ne orata nostra nequeat diutius
同时,我也担心潘皮卢斯,一旦他知道别人的孩子要被当作他自己的孩子来抚养,
Celare, quum sciet alienum puerum tolli pro suo.
他就无法再替我们保守请求了。
Non clam me est, nate mi, tibi me esse suspectam uxorem tuam
索斯特拉塔:我的孩子,我并非不知道你在怀疑我,认为你的妻子是因为我的脾气才离开这里的,
Propter meos mores hinc abisse, etsi ea dissimulas sedulo.
尽管你在极力掩饰这一点。
Verum, ita me Di ament, itaque obtingant ex te quae exopto mihi,
但是,愿神明保佑我,愿我从你身上所期盼的愿望都能实现,
Ut nunquam sciens commerui merito ut4 caperet odium illa mei;
我绝对没有故意做出任何让她理所当然憎恨我的事情;
Teque ante quam me amare rebar ei rei firmasti fidem.
而且,我曾以为你爱她胜过爱我,而你用行动证实了我的这一想法。
Nam mihi intus tuus pater narravit modo quo pacto me habueris
因为你的父亲刚才在屋里告诉我,你是如何将我置于你的爱情之上的:
Praepositam amori tuo: nunc tibi me certum est contra gratiam
现在我决心向你报答这份恩情,
Referre, ut apud me praemium esse positum pietati scias.
好让你知道,在我这里,孝顺终有回报。
Mi Pamphile, hoc et vobis et meae commodum famae arbitror:
我的潘皮卢斯,我认为这对你们和我的名声都有好处:
Ego rus abituram hinc cum tuo me esse certo decrevi patre,
我已下定决心,要和你父亲一起离开这里去乡下,
Ne mea praesentia obstet, neu causa ulla restet reliqua
免得我的存在成为障碍,也不再留下任何阻碍你的菲鲁美娜回到你身边的理由。
Quin tua Philumena ad te redeat.Quaeso, quid istuc consili est?
潘皮卢斯:请问,这算是什么主意?
Illius stultitia victa ex urbe tu rus habitatum migres?
难道你要向她的愚蠢屈服,母亲,为了居住而从城里搬到乡下去吗?
Non facies: neque sinam ut qui nobis, mater, maledictum velit
你不能这样做;母亲,我也绝不容许任何想咒骂我们的人说,
Mea pertinacia esse dicat factum, haud tua modestia.
这事是因为我的固执而非你的温良所致。
Tum tuas amicas te et cognatas deserere et festos dies
况且,我不希望你为了我的缘故,抛弃你的朋友、亲戚和节日的欢乐。
Mea causa nolo.Nihil pol iam istaec res mihi voluptatis ferunt:
索斯特拉塔:凭波鲁克斯发誓,这些事现在已经不能带给我任何快乐了:
Dum aetatis tempus tulit perfuncta satis sum: satias iam tenet
在年龄允许的时候,我已经充分享受过了;现在对那些消遣已经感到厌倦。
Studiorum istorum. Haec mihi nunc cura est maxima ut ne cui meae
我现在最大的心愿就是:我长久的寿命不会妨碍到任何人,
Longinquitas aetatis obstet, mortemve exspectet meam.
也不会有人天天盼着我死。
- 553id scire qui nos oderit
关系词‘qui’的先行词是省略的指示代词(如 is),指代其丈夫。从句动词‘oderit’(虚拟式完成时,表示将来完成或特征、结果)暗示“非要去弄清楚那些会导致他憎恨我们的事情”或“去了解那个因我们知道此事而将憎恨我们的人”。
- 561cuius consilio ea par fuerat prospici
关系代词属格‘cuius’的先行词是紧接其前的动词变化(aderam,‘我在这里’)中所隐含的“我”的属格(mei)。这种关系代词修饰动词人称中隐含的代词的用法,在拉丁语喜剧的口语表达中十分常见。
- 572non quita est
‘non quita est’等同于‘non potuit’(不能)。这是动词‘queo’(能够)的第三人称单数阴性完成时被动语态。由于后面接的是被动不定式‘nosci’(被辨认),因此‘queo’自身也采用了被动语态形式。
- 579ita me Di ament... ut...
‘ita [A]... ut [B]...’句式是起誓(asseveratio)的固定表达,意为“正如我祈求神明保佑我[A]那样,[B]确凿无误”。在此处,它强烈地保证了接下来所说事实(自己绝没有故意做出让人憎恨之事)的真实性。
翻译:Gemini 3.5 Flash(2026-05-22 发布)・修订记录(2 处,最近 2026-09-21)
- 2026-09-21 AI校阅 — 原文 1 处
- 2026-09-21 AI校阅 — 译文 1 处
