← 泰伦提乌斯

婆母

§546-596

菲迪普斯的怒火与索斯特拉塔的退让决意

菲迪普斯与妙丽娜就隐瞒生产一事发生争执,菲迪普斯愤怒地禁止将孩子带出家门。妙丽娜为女儿遭强暴的真相而暗自焦虑,索斯特拉塔则为了挽救儿子的婚姻决心搬到乡下,但遭到潘皮卢斯的极力挽留。

显示 ▾
显示
译文
字体
AI ↗
← 上一节下一节 →
546

​Id nunc res indicium haec facit quo pacto factum volueris.

菲迪普斯:现在,这一事实本身证明了你曾希望以何种方式来办成此事。

​Adeon me esse pervicacem censes cui mater siem

妙丽娜:你以为我作为她的母亲,如果这段婚姻对我们有利,我还会固执到那种地步,

​Ut eo essem animo, si ex usu esset nostro hoc matrimonium?

怀有那样的心思吗?

​Tun prospicere, aut iudicare nostram in rem quod sit potes?

菲迪普斯:你能预见或者判断,什么才是对我们有利的吗?

550

​Audisti ex aliquo fortasse qui vidisse eum diceret

也许你从某个自称看见过他出入于情妇家的人那里听说了这事。那又怎么样呢,

​Exeuntem aut introeuntem ad amicam. Quid tum postea,

在之后,

​Si modeste ac raro hoc fecit? nonne ea dissimulare nos

如果他是克制且罕见地这样做呢?我们对这些事装作不知道,难道不比

​Magis humanum est quam dare operam id scire qui nos oderit?1

非要去弄清楚那些只会让他憎恨我们的事情更通情达理吗?

​Nam si is posset ab ea sese derepente avellere

因为,如果他能突然斩断与那个相处了这么多年的女人的关系,我反而不会把他当成人看,

555

​Quacum tot consuesset annos, non eum hominem ducerem,

也不会认为他是女儿足够可靠的丈夫。

​Nec virum satis firmum gnatae.

妙丽娜:求求你,别管那个年轻人了,

​Mitte adolescentem, obsecro,​Et quae me peccasse ais. Abi: solum solus conveni.

也别管你所说我的那些过错了。去吧:你单独去见他一人。

​Roga velitne an non uxorem: si est ut dicat velle se,

去问他到底还要不要妻子:如果他亲口说他想要,就把女儿还给他;

​Redde; sin est autem ut nolit, recte ego consului meae.

但如果他不想要,那我为自己的女儿所作的打算就是正确的。

560

​Si quidem ille ipse non vult, et tu sensti esse in eo, Myrrhina,

菲迪普斯:如果他自己确实不想要,而你,妙丽娜,也察觉到了错在他,

​Peccatum, aderam cuius consilio ea par fuerat prospici.2

那我这个当丈夫的不是还在吗?本该由我出谋划策来预先考虑这些事情的。

​Quamobrem incendor ira esse ausam facere haec te iniussu meo.

因此,我对你竟敢在未经我允许的情况下做出这些事而感到无比愤怒。

​Interdico ne extulisse extra aedes puerum usquam velis.

我严厉禁止你把那个孩子带到屋外的任何地方去。

​Sed ego stultior meis dictis parere hanc qui postulem.

但我居然还指望这个女人会听我的话,真是愚蠢至极。

565

​Ibo intro, atque edicam servis ne quoquam efferri sinant.

我这就进去,命令仆人们绝不准把孩子带到任何地方去。

​Nullam pol credo mulierem me miseriorem vivere;

妙丽娜:凭波鲁克斯发誓,我相信世上没有比我活得更悲惨的女人了;

​Nam ut hic laturus hoc sit, si ipsam rem ut siet resciverit,

因为,如果他查明了事实真相,他将会如何承受,

​Non edepol clam me est, quum hoc quod levius est tam animo iracundo tulit:

我心里清清楚楚,毕竟他连这件较轻的事情都以如此愤怒的心态来对待:

​Nec qua via sententia eius possit mutari scio.

而我也想不到有什么办法能改变他的心意。

570

​Hoc mihi unum ex plurimis miseriis reliquum fuerat malum,

在众多的不幸中,这最后一个灾难竟留给了我——

​Si puerum ut tollam cogit, cuius nos qui sit nescimus pater.

如果他强迫我抚养这个孩子,而我们根本不知道他的父亲是谁。

​Nam quum compressa est nata, forma in tenebris nosci non quita est;3

因为当女儿被强暴时,在黑暗中根本无法看清对方的容貌;

​Neque detractum ei est quicquam qui posset post nosci qui siet.

也没有从他身上拿走任何事后可以用来辨认他身份的东西。

​Ipse eripuit vi in digito quem habuit virgini abiens annulum.

反倒是他自己在离开时,强行抢走了姑娘戴在手指上的戒指。

575

​Simul vereor Pamphilum, ne orata nostra nequeat diutius

同时,我也担心潘皮卢斯,一旦他知道别人的孩子要被当作他自己的孩子来抚养,

​Celare, quum sciet alienum puerum tolli pro suo.

他就无法再替我们保守请求了。

​Non clam me est, nate mi, tibi me esse suspectam uxorem tuam

索斯特拉塔:我的孩子,我并非不知道你在怀疑我,认为你的妻子是因为我的脾气才离开这里的,

​Propter meos mores hinc abisse, etsi ea dissimulas sedulo.

尽管你在极力掩饰这一点。

​Verum, ita me Di ament, itaque obtingant ex te quae exopto mihi,

但是,愿神明保佑我,愿我从你身上所期盼的愿望都能实现,

580

​Ut nunquam sciens commerui merito ut4 caperet odium illa mei;

我绝对没有故意做出任何让她理所当然憎恨我的事情;

​Teque ante quam me amare rebar ei rei firmasti fidem.

而且,我曾以为你爱她胜过爱我,而你用行动证实了我的这一想法。

​Nam mihi intus tuus pater narravit modo quo pacto me habueris

因为你的父亲刚才在屋里告诉我,你是如何将我置于你的爱情之上的:

​Praepositam amori tuo: nunc tibi me certum est contra gratiam

现在我决心向你报答这份恩情,

​Referre, ut apud me praemium esse positum pietati scias.

好让你知道,在我这里,孝顺终有回报。

585

​Mi Pamphile, hoc et vobis et meae commodum famae arbitror:

我的潘皮卢斯,我认为这对你们和我的名声都有好处:

​Ego rus abituram hinc cum tuo me esse certo decrevi patre,

我已下定决心,要和你父亲一起离开这里去乡下,

​Ne mea praesentia obstet, neu causa ulla restet reliqua

免得我的存在成为障碍,也不再留下任何阻碍你的菲鲁美娜回到你身边的理由。

​Quin tua Philumena ad te redeat.​Quaeso, quid istuc consili est?

潘皮卢斯:请问,这算是什么主意?

​Illius stultitia victa ex urbe tu rus habitatum migres?

难道你要向她的愚蠢屈服,母亲,为了居住而从城里搬到乡下去吗?

590

​Non facies: neque sinam ut qui nobis, mater, maledictum velit

你不能这样做;母亲,我也绝不容许任何想咒骂我们的人说,

​Mea pertinacia esse dicat factum, haud tua modestia.

这事是因为我的固执而非你的温良所致。

​Tum tuas amicas te et cognatas deserere et festos dies

况且,我不希望你为了我的缘故,抛弃你的朋友、亲戚和节日的欢乐。

​Mea causa nolo.​Nihil pol iam istaec res mihi voluptatis ferunt:

索斯特拉塔:凭波鲁克斯发誓,这些事现在已经不能带给我任何快乐了:

​Dum aetatis tempus tulit perfuncta satis sum: satias iam tenet

在年龄允许的时候,我已经充分享受过了;现在对那些消遣已经感到厌倦。

595

​Studiorum istorum. Haec mihi nunc cura est maxima ut ne cui meae

我现在最大的心愿就是:我长久的寿命不会妨碍到任何人,

​Longinquitas aetatis obstet, mortemve exspectet meam.

也不会有人天天盼着我死。

语法注4 条
  1. 553id scire qui nos oderit

    关系词‘qui’的先行词是省略的指示代词(如 is),指代其丈夫。从句动词‘oderit’(虚拟式完成时,表示将来完成或特征、结果)暗示“非要去弄清楚那些会导致他憎恨我们的事情”或“去了解那个因我们知道此事而将憎恨我们的人”。

  2. 561cuius consilio ea par fuerat prospici

    关系代词属格‘cuius’的先行词是紧接其前的动词变化(aderam,‘我在这里’)中所隐含的“我”的属格(mei)。这种关系代词修饰动词人称中隐含的代词的用法,在拉丁语喜剧的口语表达中十分常见。

  3. 572non quita est

    ‘non quita est’等同于‘non potuit’(不能)。这是动词‘queo’(能够)的第三人称单数阴性完成时被动语态。由于后面接的是被动不定式‘nosci’(被辨认),因此‘queo’自身也采用了被动语态形式。

  4. 579ita me Di ament... ut...

    ‘ita [A]... ut [B]...’句式是起誓(asseveratio)的固定表达,意为“正如我祈求神明保佑我[A]那样,[B]确凿无误”。在此处,它强烈地保证了接下来所说事实(自己绝没有故意做出让人憎恨之事)的真实性。

翻译:Gemini 3.5 Flash(2026-05-22 发布)・修订记录(2 处,最近 2026-09-21)
  • 2026-09-21 AI校阅 — 原文 1 处
  • 2026-09-21 AI校阅 — 译文 1 处
urn:cts:latinLit:phi0134.phi005.humanitext-lat2:546-596