← 泰伦提乌斯

婆母

§260-309

索斯特拉塔的哀叹与归来的潘皮卢斯之苦恼

斐迪普斯解释说,由于潘皮卢斯不在,菲卢美娜拒绝回来,随后他与拉克斯一同离开。独自留下的索斯特拉塔叹息世人对婆婆的偏见,随后归来的潘皮卢斯登场,为自己在爱情中的不幸以及母亲与妻子之间的不和而痛苦万分。

显示 ▾
显示
译文
字体
AI ↗
← 上一节下一节 →
260

​Quem1 ego intellexi illam haud minus quam se ipsum magnificare.

我知道他珍爱她不亚于珍爱他自己。

​Neque adeo clam me est2 quam esse eum graviter laturum credam,

而且如果他知道了这件事,我相信他会感到多么沉痛,这对我来说绝非秘密:

​Hoc si rescierit: eo domum studeo haec prius quam ille ut redeat.

如果他知道了这件事的话;因此我急切希望她能在他回来之前回家。

​Laches, et diligentiam vestram et benignitatem

拉克斯,我既知道你们的尽心,也知道你们的善意;

​Novi; et quae dicis omnia esse ut dicis animum induco:

并且我让自己相信,你所说的一切正如你所言:

265

​Et te hoc mihi cupio credere: illam ad vos redire studeo,

我也希望你相信我这点:我是急切希望她能回到你们那里的,

​Si facere possim ullo modo.

如果我能以任何方式办到的话。

​Quae res te id facere prohibet?

是什么阻碍了你这样做?

​Eho, numquidnam accusat virum?

哦,难道她对丈夫有什么指责吗?

​Minime; nam postquam attendi

绝没有;因为在我更加留心观察,

​Magis, et vi coepi cogere ut rediret, sancte adiurat

并开始用强制力迫使她回去之后,她庄严地起誓说,

​Non posse apud vos Pamphilo se absente perdurare.

在潘皮卢斯不在的时候,她无法在你们家里坚持下去。

270

​Aliud fortasse alii viti est: ego sum animo leni natus:

也许每个人各有各的毛病:我天生是个脾气温和的人;

​Non possum adversari meis.

我无法违背我家里人的意愿。

​Hem, Sostrata!

哼,索斯特拉塔!

​Heu me miseram!

唉,可怜的我啊!

​Certumne est istuc?

这是确定的吗?

​Nunc quidem ut videtur: sed numquid vis?

现在看来确实如此;但你还有什么吩咐吗?

​Nam est quod me transire ad forum iam oporteat.

因为我现在有事必须去一趟广场。

​Eo tecum una.

我跟你一起去。

​Edepol ne nos sumus inique aeque omnes invisae viris,

凭波鲁克斯起誓,我们女人真的都同样无辜地被丈夫们憎恨,

275

​Propter paucas, quae omnes faciunt dignae ut videamur malo.

都是因为那少数几个人,她们使得我们所有人看起来都该受罚。

​Nam, ita me Di ament, quod me accusat nunc vir sum extra noxiam.

愿诸神保佑我,至于丈夫现在指责我的事,我是完全清白的。

​Sed non facile est expurgatu;3 ita animum induxerunt socrus

但要辩白自己并非易事;他们已经认准了婆婆

​Omnes esse iniquas: haud pol me quidem; nam nunquam secus

全都是恶毒的:凭波鲁克斯起誓,我可绝非如此!因为我从未

​Habui illam ac si ex me esset nata: nec qui hoc mihi eveniat scio;

对待她有异于对待我亲生的女儿:我不知道这怎么会落到我头上;

280

​Nisi pol filium multimodis iam exspecto ut redeat domum.

唯有凭波鲁克斯起誓,我如今极度期盼着儿子能回到家里来。

​Nemini ego plura acerba credo esse ex amore homini unquam oblata

我相信,因爱情而遭受如此多痛苦折磨的人,有史以来绝无仅有,

​Quam mihi. Heu me infelicem, hancine ego vitam parsi perdere?4

唉,不幸的我啊,难道我当时竟然舍不得舍弃这生命吗?

​Hacine causa ego eram tantopere cupidus redeundi domum,

难道我之前如此渴望回到家里,就是为了这个原因吗,

​Cui quanto fuerat praestabilius ubivis gentium agere aetatem

对于我来说,在世界上的任何地方度过余生,要好过

285

​Quam huc redire, atque haec ita esse miserum me resciscere.

回到这里,并让可怜的我发现事情竟然变成了这样。

​Nam nos omnes, quibus est alicunde aliquis obiectus labos,

因为对我们所有人来说,凡是哪里降临了某种劳苦,

​Omne quod est interea tempus prius quam id rescitum est lucro est.

在得知这消息之前的这段时间,全部都是赚到的。

​At sic citius qui5 te expedias his aerumnis reperies.

但这样一来,你就能更快地找到如何让自己从这些痛苦中解脱出来的方法。

​Si non redisses, hae irae factae essent multo ampliores;

如果你没有回来,这些愤怒本会变得更加难以收拾;

290

​Sed nunc adventum tuum ambas, Pamphile, scio reverituras.

但现在,潘皮卢斯,我知道她们两位都会敬重你的归来。

​Rem cognosces; iram expedies; rursum in gratiam restitues.

你会查明实情;消除愤怒;让她们重新和好。

​Levia sunt haec quae tu pergravia esse in animum induxti tuum.

这些你心里认为极其严重的事,其实都是微不足道的。

​Quid consolare me? an quisquam usquam gentium est aeque miser?

你为什么安慰我?世上难道还有人和我一样悲惨吗?

​Prius quam hanc uxorem duxi habebam alibi animum amori deditum:

在娶这个妻子之前,我的心思一直在别处的爱人身上:

295

​Iam in hac re, ut taceam, cuivis facile scitu est quam fuerim miser:

如今在这件事上,且不说别的,任何人都能轻易看出我曾有多么痛苦:

​Tamen nunquam ausus sum recusare eam quam mihi obtrudit pater.

然而我从未敢拒绝我父亲强加给我的那个人。

​Vix me illinc abstraxi, atque impeditum in ea expedivi animum meum,

我好不容易才从那里抽身,将我纠缠在内的心思解脱出来,

​Vixque huc contuleram; hem, nova res orta est porro ab hac quae me abstrahat.

刚把心思转到这里来;天哪,她的方向又生出了新的变故,反过来要将我拉走。

​Tum matrem ex ea re me aut uxorem in culpa inventurum arbitror;

而且,在这件事上,我认为我终会发现要么是我母亲有错,要么是我妻子有错;

300

​Quod ita quum esse invenero, quid restat nisi porro ut fiam miser?

而当我发现事实确实如此时,除了今后继续痛苦下去,还剩下什么呢?

​Nam matris ferre iniurias me, Parmeno, pietas iubet.

因为,帕尔美诺,孝道命令我去承受母亲带来的委屈。

​Tum uxori obnoxius sum; ita olim suo me ingenio pertulit;

另一方面,我对妻子心存感激;她昔日以其温顺的脾气包容了我;

​Tot meas iniurias quae nunquam in ullo patefecit loco.

她从未在任何地方张扬过我的这么多伤害。

​Sed magnum nescio quid necesse est evenisse, Parmeno,

但是,帕尔美诺,必然是发生了什么不得了的大事,

305

​Unde ira inter eas intercessit quae tam permansit diu.

才会使她们之间产生持续了这么久的愤怒。

​Haud quidem hercle parvum, si vis vero veram rationem exsequi.

凭赫拉克勒斯起誓,这绝不是件小事,如果你真的想寻根究底的话。

​Non maximas quae maximae sunt interdum irae iniurias6

有时候,最强烈的愤怒并不一定是由最大的伤害引起的;

​Faciunt; nam saepe est quibus in rebus alius ne iratus quidem est,

因为往往在一些别人甚至不会生气的琐事上,

​Quum de eadem causa est iracundus factus inimicissimus.

一个脾气暴躁的人却会因为同样的原因而变成最残酷的仇敌。

语法注6 条
  1. 260Quem

    宾格阳性单数关系代词。其先行词为前一句末尾的 'gnati'(儿子),在句首起到连接性关系代词的作用(“我深知他……”)。

  2. 261clam me est

    意为“对我隐瞒”的无人称表达。介词 clam 在古典时期通常接夺格,但在早期拉丁语(如戏剧)中,支配宾格(me)是非常普遍的用法。

  3. 277expurgatu

    动词 expurgo 的目的动名词(第二目的动名词)夺格形式。修饰形容词 facile(容易的),作为关系夺格起作用,表示“在辩白、澄清方面”。

  4. 282parsi perdere

    parsi 是 parco(珍惜、克制)的常备/古风完成式。与不定式 perdere 连用,意为“难道我竟克制自己不去丢掉这生命吗?”,自嘲地回顾了过去自己在相思病或重病中免于一死的过程。

  5. 288qui

    源于关系/疑问代词古风夺格/工具格的副词,意为“如何”、“以何种方式”,引导间接疑问句(qui... expedias)。注意不要与主格关系代词 qui 相混淆。

  6. 307Non maximas quae maximae sunt interdum irae iniurias

    语序存在显著的倒装(超前置)。骨架为 irae, quae maximae sunt, interdum non faciunt maximas iniurias,意为“(那些)最强烈的愤怒,有时并非由最大的伤害所产生”,体现了起因与结果之间的不对称性。

翻译:Gemini 3.5 Flash(2026-05-22 发布)・修订记录(2 处,最近 2026-09-21)
  • 2026-09-21 AI校阅 — 原文 1 处
  • 2026-09-21 AI校阅 — 译文 1 处
urn:cts:latinLit:phi0134.phi005.humanitext-lat2:260-309